Adwokat ds. ekstradycji w Perth: sąd WA i procedura lokalna

Kto rozpoznaje sprawę w Perth, a kto podejmuje decyzję o wydaniu?

Magistrates Court of Western Australia prowadzi rejestr spraw karnych w Central Law Courts przy 501 Hay Street. Jednak zgodnie z art. 45B ustawy magistrate lub upoważniony sędzia federalny działa w sprawie ekstradycyjnej osobiście, a nie jako sąd karny rozpoznający zarzuty. Art. 46 określa porozumienia dotyczące wykonywania tych funkcji przez magistrates. Należy potwierdzić nazwisko osoby prowadzącej, podstawę ustawową i kolejny termin. Samo zatrzymanie na terenie WA nie oznacza automatycznego wyznaczenia konkretnego sędziego z centrum Perth.

W sprawie państwa innego niż Nowa Zelandia art. 12 przewiduje australijski nakaz zatrzymania na potrzeby ekstradycji, a art. 15 reguluje dalszy areszt lub zwolnienie za poręczeniem. Po zawiadomieniu Attorney-General z art. 16 sprawdza się dopuszczalność wydania według art. 19. Takie orzeczenie nie oznacza jeszcze przekazania osoby za granicę: decyzja ministerialna na podstawie art. 22 jest odrębna. Organem centralnym jest Attorney-General’s Department, nie stanowa prokuratura WA. Commonwealth Director of Public Prosecutions ma ograniczoną rolę, w szczególności przy przychodzących sprawach nowozelandzkich.

Do których instytucji należy zwrócić się w Perth?

W obszarze metropolitalnym działają również sekretariaty w Fremantle, Midland i innych miejscach. Miejsce zatrzymania, rzeczywisty areszt oraz salę rozpraw należy każdorazowo potwierdzić. Hay Street jest praktycznym punktem kontaktu, ale nie gwarancją właściwości dla konkretnej osoby.

Co sprawdzić po zatrzymaniu na lotnisku Perth?

Operator lotniska Perth potwierdza, że loty międzynarodowe obsługują terminale T1 i T3 w dwóch odrębnych zespołach terminalowych (T1/T2 i T3/T4). Trzeba zanotować rzeczywisty terminal; stanowisko informacji na lotnisku nie jest sekretariatem sądowym. Działać może policja lub służby graniczne: należy ustalić organ i konkretną podstawę pozbawienia wolności. Czerwona nota INTERPOL nie jest sama w sobie australijskim nakazem aresztowania. Konieczne jest ustalenie australijskiej podstawy prawnej zatrzymania. Ekstradycja, detencja imigracyjna i krajowe postępowanie karne mają odrębne tryby kontroli.

Przykład hipotetyczny: obywatel Gruzji przybywa w sobotę i zostaje zatrzymany po sygnale z innego państwa. Rodzina powinna sprawdzić, czy wydano nakaz z art. 12, inny nakaz krajowy czy decyzję imigracyjną, oraz dokąd zabrano zatrzymanego. Przy weekendowym posiedzeniu trzeba ustalić, czy sprawa trafi na listę Northbridge. Samo zatrzymanie i nota nie dowodzą, że Attorney-General otrzymał formalny wniosek o wydanie.

Pierwsze 72 godziny: plan działania, a nie termin ustawowy

Art. 15 przewiduje pozostawienie w areszcie lub zwolnienie za poręczeniem, jeśli spełniono wymogi. Art. 15 ust. 6 wymaga szczególnych okoliczności. Po odmowie art. 15 ust. 3 nie pozwala ponowić wniosku podczas tego samego okresu aresztu bez dowodów zmiany okoliczności mogących uzasadniać zwolnienie. W United Mexican States v Cabal [2001] HCA 60 australijski High Court podkreślił rygor wymagań oraz znaczenie rzeczywistego ryzyka ucieczki. Sam adres w Perth i zabezpieczenie finansowe nie wystarczą.

Sprawa o zwolnienie za poręczeniem w postępowaniu ekstradycyjnym rozpoczęta w Perth trafiła do pełnego składu Federal Court w wyroku Tsvetnenko v United States of America [2019] FCAFC 74. Sąd wyjaśnił, że sam brak rzeczywistego ryzyka ucieczki nie jest „szczególną okolicznością” z art. 15 ust. 6 i nie można go dodawać do innych czynników, aby dopiero łącznie nadać im szczególny charakter. Najpierw bada się wyjątkowe uciążliwości aresztu, następnie osobno ryzyko ucieczki i pozostałe uznanie sądu. Kontrola na podstawie art. 21 nie obejmuje odmowy zwolnienia za poręczeniem z art. 15. Zarzut błędu jurysdykcyjnego przy takiej odmowie może natomiast podlegać odrębnej pierwotnej jurysdykcji Federal Court na podstawie art. 39B Judiciary Act 1903. Należy pilnie ustalić z prawnikiem podstawę i tryb skargi: termin 15 dni z art. 21 dotyczy innego rozstrzygnięcia, o dopuszczalności wydania z art. 19.

Czy po 45 dniach następuje obowiązkowe zwolnienie?

Nie automatycznie. Z art. 17 ust. 2 wynika konieczność ponownego doprowadzenia, gdy osoba nadal pozostaje w areszcie na podstawie art. 15 45 dni po dniu zatrzymania, a nie zostały spełnione wskazane warunki dotyczące zagranicznego wniosku i zawiadomienia. Rozporządzenie właściwe dla państwa wnioskującego może, na podstawie art. 11 ust. 2, przewidywać inną liczbę dni. Pierwszy przypadek to brak wniosku otrzymanego przez Attorney-General; drugi to otrzymany wniosek bez zawiadomienia z art. 16 w ciągu pięciu dni po zakończeniu właściwego okresu. Art. 17 ust. 2A przewiduje zasadniczo zwolnienie, chyba że stwierdzono wymagane przesłanki dotyczące wyjątkowych okoliczności i rozsądnie spodziewanych dat wpływu lub rozstrzygnięcia. Po bezskutecznym upływie określonego terminu art. 17 ust. 3 nakazuje ponowne posiedzenie i zwolnienie. Art. 17 ust. 4–5 modyfikuje liczenie w razie próby rezygnacji z postępowania w trybie art. 15A. Należy sprawdzić rozporządzenie, oś czasu i rzeczywiste orzeczenia. Jeżeli wniosek już wpłynął, należy uwzględnić dodatkowe pięć dni na zawiadomienie; posiedzenie dokładnie w 45. dniu nie jest zagwarantowane.

Rezygnacja z procedury na podstawie art. 15A a zgoda z art. 18

Art. 15A pozwala zrezygnować ze zwykłej procedury ekstradycyjnej zarówno przed rozstrzygnięciem o zawiadomieniu z art. 16, jak i — pod warunkami — po jego wydaniu, o ile magistrate lub uprawniony sędzia nie przyjął jeszcze zgody na podstawie art. 18 ani nie stwierdził dopuszczalności wydania na podstawie art. 19. Osoba musi mieć obrońcę albo odpowiednią możliwość skorzystania z pomocy prawnej. Przed wydaniem postanowienia należy wyjaśnić, że nie można go cofnąć jedynie na żądanie osoby, niektóre zwykłe zarzuty i gwarancje odpadają, państwo wnioskujące może nie być zobowiązane do gwarancji specjalności, a pozbawienie wolności trwa do przekazania lub zwolnienia po decyzji Attorney-General z art. 15B. Zgoda z art. 18 jest natomiast możliwa po zawiadomieniu z art. 16: pomija badanie na podstawie art. 19, lecz nie odrębną decyzję ministerialną z art. 22. Żadnej z tych dróg nie należy wybierać jedynie w celu skrócenia aresztu bez indywidualnej porady i odpowiedniego tłumaczenia.

Gdzie przebywa zatrzymany i jak zorganizować odwiedziny?

Początkowo może to być policyjny areszt lub Watch House. W sprawach weekendowych sąd WA kieruje pytania do Northbridge Watch House; miejsce trzeba potwierdzić przed przyjazdem. Po przeniesieniu do więziennictwa WA wskazuje Hakea Prison jako zwyczajowe miejsce tymczasowego osadzenia mężczyzn oraz Melaleuca Women’s Prison dla kobiet. Nie stanowi to potwierdzenia miejsca konkretnego zatrzymanego w sprawie ekstradycyjnej. Transfery, zdrowie i bezpieczeństwo mogą zdecydować inaczej.

W Hakea wizyty rodzinne i zdalne wymagają rejestracji i wcześniejszej rezerwacji; zawodowe wizyty adwokatów podlegają innym zasadom. Rodzina spoza WA powinna zapytać o wideowizyty, dokumenty tożsamości i zgodę osadzonego, zamiast przyjeżdżać bez terminu. Funkcjonariusze mogą nie ujawniać poufnych informacji osobom bez upoważnienia. Pilne kwestie zdrowotne, zagrożenia i problemy językowe należy przekazać prawnikowi do zgłoszenia właściwej administracji.

Jak uzyskać dyżurnego prawnika i tłumacza w Perth?

Legal Aid WA podaje, że w Perth Magistrates Court w dni robocze są dyżurni prawnicy do spraw karnych; wstępne zgłoszenie należy skierować do Court Welfare na poziomie 4 przed godziną 11:00. Dla zatrzymań w Northbridge działa dyżur w soboty, niedziele i święta z wyjątkiem Wielkiego Piątku i Bożego Narodzenia. Jest to ogólna pomoc karna, nie obietnica przydzielenia specjalisty od ekstradycji. W policyjnym areszcie lub więzieniu trzeba poprosić o przekazanie prośby o prawnika, a oddzielnie zorganizować obronę znającą ustawę federalną.

Legal Aid WA wyjaśnia, że w Magistrates Court WA można z wyprzedzeniem zamówić tłumacza po podaniu daty i języka; tłumacza wezwanego przez sąd opłaca sąd. Sąd zaleca zgłosić potrzebę kilka dni wcześniej, jeśli jest to możliwe. Przy pilnym posiedzeniu prawnik musi od razu wskazać język i dialekt oraz wyjaśnić trudności w skutecznym uczestnictwie. Bliscy mogą pomagać organizacyjnie, ale nie zastępować niezależnego tłumacza sądowego.

Gdzie i w jakim terminie zaskarżyć postanowienie z Perth?

Postanowienie z art. 19 ust. 9 o dopuszczalności wydania osoba zainteresowana może poddać kontroli Federal Court of Australia na podstawie art. 21 ust. 1 w ciągu 15 dni po dniu wydania orzeczenia przez magistrate lub uprawnionego sędziego. Lokalny rejestr mieści się przy 1 Victoria Avenue, a nie w stanowym wydziale apelacji karnej. Art. 21 ust. 3 umożliwia odwołanie do Full Federal Court, a ust. 4 wyznacza 15 dni od rozstrzygnięcia Federal Court. Art. 21 ust. 5 wyznacza 15 dni po orzeczeniu Full Federal Court na wniosek o specjalną zgodę na skargę do High Court. Odrębna decyzja Attorney-General z art. 22 wymaga innego rodzaju kontroli.

Art. 21 ust. 6 lit. d zasadniczo ogranicza materiał do tego, który miał magistrate. Art. 21A dopuszcza w określonych przypadkach bezzasadnie wyłączone dowody i materiały bezpośrednio z nimi związane, reguluje drobne braki dokumentów i zakazuje dowodów służących jedynie zaprzeczaniu zarzucanemu zachowaniu za granicą. W Vasiljkovic v Commonwealth [2006] HCA 40 High Court odrzucił wymóg pełnego procesu karnego i uniwersalnego dowodu prima facie. Federal Court wiąże właściwe orzecznictwo High Court i Full Federal Court; stanowe reguły apelacji karnych tego nie zastępują. Podstawy odmowy i osobne zaskarżenie decyzji ministerialnej wyjaśnia poradnik o środkach obrony w Australii.

Jakie dokumenty przekazać obrońcy w Perth?

• Dane z paszportu, wszystkie obywatelstwa, język i dialekt, kontakty w Australii, potrzebę tłumacza oraz wiarygodne upoważnienie do kontaktu z zatrzymanym.
• Czas i miejsce zatrzymania, organ policyjny, sygnaturę, australijski nakaz lub zawiadomienie z art. 16, postanowienia o areszcie i poręczeniu.
• Numer sprawy zagranicznej, zarzucane czyny i daty, zagraniczny nakaz oraz znane umowy i rozporządzenia; nie zakładać istnienia umowy dwustronnej.
• Dokumentację medyczną i miejsce osadzenia, materiały potrzebne do wizyt oraz dowody naprawdę szczególnych okoliczności przy wniosku o zwolnienie.
• Wyraźne wskazanie pilnej czynności: poręczenie, pierwsze posiedzenie, zabezpieczenie akt albo federalna kontrola. Szerszy przebieg opisuje poradnik ekstradycji z Australii.

Australia nie uczestniczy w unijnym europejskim nakazie aresztowania. Podstawa wydania zależy od australijskich rozporządzeń i odpowiednich umów dwustronnych, wielostronnych, czasem współpracy bez traktatu. Część III ustawy zawiera odrębny tryb uznawania nakazów z Nowej Zelandii. Zanim policzy się termin umowny, trzeba ustalić państwo wnioskujące. Obywatelstwo australijskie nie daje automatycznego immunitetu; ekstradycji nie należy mylić z wykonywaniem nakazów między stanami ani z deportacją.

W celu skoordynowania pomocy transgranicznej z należycie umocowanym lokalnym adwokatem można przesłać zapytanie przez poufny formularz kontaktowy.