INTERPOL ve Europol: yetkiler, veriler ve hukuki yollar

Hangi kurumun hangi yetkisi var? Yetki matrisi

Bir polis raporunda adı geçen kurum, ortaya çıkan sonuçtan hukuken sorumlu olan kurum olmayabilir. Uluslararası bir kanaldan iletilen bilgi ulusal bir yakalamaya yol açabilir; ancak ulusal makam kendi kararından sorumlu olmaya devam eder. Aşağıdaki karşılaştırma dört soruyu birbirinden ayırır: bilgiyi kim iletir, kaydı kim yönetir, zorlayıcı yetkileri kim kullanır ve hangi makam hukuki çözüm sağlayabilir?

Alarm nedir, ne değildir?

INTERPOL Kırmızı Bülteni, dünya çapındaki kolluk kuvvetlerinden bir kişinin yerinin tespit edilmesini ve iade, teslim veya benzer bir süreç için geçici olarak yakalanmasını ister. Bu bir iş birliği talebidir; INTERPOL tarafından çıkarılmış bir yakalama emri değildir. İşlem yapılıp yapılmayacağına her ülke kendi hukukuna göre karar verir. Kırmızı Bültenlerin çoğu kamuya açık değildir; bu nedenle herkese açık aramada sonuç çıkmaması, sistemde kişi hakkında hiçbir bilgi bulunmadığını kanıtlamaz.

Difüzyon, bir Ulusal Merkez Bürosunun doğrudan bazı veya tüm diğer üye ülkelere gönderdiği başka bir INTERPOL iletişimidir. Bu iletişim de INTERPOL'ün hukuki şartlarına ve denetim kurallarına tabidir; ancak mahkeme kararı niteliğinde değildir. Aranan kişilerle ilgili difüzyonların operasyonel incelemesi ve görünürlüğü, diğer bildirim kategorilerinden farklı olabilir. Polis belgesinde yalnızca “uluslararası alarm” yazıyorsa renk veya usul statüsünü tahmin etmek yerine gönderen kurumu, kayıt kategorisini ve ulusal hukuki dayanağı sorun.

Europol'ün rolü temelden farklıdır. Güvenli bilgi alışverişi, karşılaştırma ve analizleri soruşturmaya yardımcı olabilir; ancak Europol analizi bir “Europol yakalama emri” değildir ve tek başına AB çapında yargısal bir yakalama yükümlülüğü doğurmaz. Uygulandığı durumlarda Avrupa Tutuklama Müzekkeresi, yetkili ulusal yargı makamlarınca çıkarılan ve uygulanan ayrı bir adli iş birliği aracıdır; Europol bildirimi değildir. Bir görevli somut aracı belirtmeden “Avrupa kaynaklı” bilgiye atıf yaptığında bu ayrım önem taşır.

Europol ayrıca üçüncü ülkeler veya uluslararası kuruluşlar tarafından terörizm ya da ağır suçlarla bağlantılı kişiler hakkında kendisine sağlanan verilerin işlenmesinde üye devletlere destek olabilir ve Birlik çıkarları doğrultusunda üçüncü ülke vatandaşı hakkında Schengen Bilgi Sistemi’ne (SIS) bir “bilgi alarmı” girilmesini değerlendirmesini üye devlete önerebilir. 4. maddenin 1. fıkrasının (t) bendi uyarınca, üye devlet kendi doğrulama ve analizinden sonra takdir yetkisiyle alarmın girilip girilmeyeceğine karar verir; Europol alarmı kendisi girmez. Böyle bir SIS bilgi alarmı, INTERPOL bildirimi veya yakalama emri değildir; başvuru yolunu seçmeden önce SIS kaydını ve kararı veren ulusal makamı belirleyin.

Soruna hangi kayıt yol açtı? Başvuru yapmadan önce dört soru

1. Ne oldu? Yakalama, polis sorgusu, ülkeye girişin reddi, hesap kontrolü, göçmenlik işlemi veya yalnızca veri bulunabileceğine ilişkin bir iddiayı birbirinden ayırın. Karar veren makam ve bazen süre, duruma göre değişir.
2. Bilgi nerede bulunuyor? Kaydın INTERPOL Bilgi Sistemi'nde, Europol'ün veri işleme ortamında, ulusal polis veri tabanında, sınır sisteminde veya birden fazla yerde olup olmadığını belirleyin. Bir kuruluşun adının geçmesi, itiraz edilen veriyi hâlen onun işlediğini kanıtlamaz.
3. Bilgiyi kim sağladı? Devletin, soruşturma biriminin, savcının veya diğer sağlayıcının adını, referans numaralarını ve tanımlayıcıları; ayrıca bilginin bir kopya mı yoksa analizden türetilmiş bir sonuç mu olduğunu gösteren kayıtları saklayın. Verilerin doğruluğundan sorumluluk, hukuka aykırı yakalamadan sorumluluktan farklı olabilir.
4. Sonucu kim değiştirebilir? Uluslararası kaydı kimin değiştirebileceğini, ulusal kaydı kimin düzeltebileceğini ve yerel tedbiri hangi mahkeme veya idari makamın kaldırabileceğini ya da askıya alabileceğini ayrı ayrı belirleyin. Tek bir başvuru bu üç sorunu birden çözmeyebilir.

Örneğin, AB'deki bir havaalanında tutulan kişi, görevlilerin INTERPOL iletişimine atıfta bulunduğunu öğrenebilir. Kişinin tutmaya karşı acil bir ulusal hukuki yola ve buna paralel olarak INTERPOL işlemesi hakkında CCF başvurusuna ihtiyacı olabilir. Buna karşılık, ulusal polis Europol tarafından analiz edilmiş materyali kullanıyor olabilir: Europol verilerine erişim talebi, ulusal ceza muhakemesi hukukundaki itirazın yerini tutmaz. Ulusal dosya numarası, yakalama tutanağı ve yazılı gerekçeler, doğrulanmamış ekran görüntüsünden çoğu zaman daha yararlıdır.

2026'da INTERPOL'den erişim veya düzeltme nasıl istenir?

CCF, INTERPOL Bilgi Sistemi'nde işlenen kişisel verilere ilişkin başvuruları alır. Başvurular Dairesi erişim, düzeltme ve silme taleplerini inceler; suçluluk, ulusal yakalamanın hukuka uygunluğu, iltica, ülkeye giriş veya iade gerekip gerekmediği hakkında karar vermez. Başvuru sahibi veya yetkili temsilcisi istenen sonucu açıklamalı; kimlik kanıtı, gerekiyorsa temsil yetkisi ve işlemenin INTERPOL kurallarını neden ihlal edebileceğini gösteren belgeleri sunmalıdır.

Başvuru kanalı 26 Mart 2026'da değişti. INTERPOL, CCF'ye yapılacak yeni başvuruların özel güvenli çevrim içi portal üzerinden sunulması gerektiğini belirtmektedir. Başka bir kanal ancak CCF'nin çalışma kuralları uyarınca istisnai koşulları kabul etmesi hâlinde kullanılabilir. Bu nedenle yeni başvuruların e-posta veya posta yoluyla gönderilmesini öneren eski bilgiler güvenilir değildir. Başvuru ücretsizdir; ilk alındı bildirimi CCF'nin başvuruyu kabul edilebilir bulduğu anlamına gelmez.

CCF’nin yayımladığı usule göre erişim talepleri kabul edilebilirlik tarihinden itibaren genellikle dört ay, düzeltme veya silme talepleri ise kabul edilebilirlik tarihinden itibaren dokuz ay içinde karara bağlanır. Düzeltme veya silme taleplerinde Genel Sekreterliğin CCF’nin sonuçlarına ilişkin görüş bildirmek için bir ayı vardır; karar kesinleştiğinde başvuru sahibi bir ay içinde bilgilendirilir. Bu süreler havaalanındaki kontrolden veya avukatla ilk temastan itibaren işlemez. CCF bilgiyi açıklamadan önce veri kaynağına danışabilir; bu nedenle gizlilik kısıtlamaları başvuru sahibine bildirilen bilgileri sınırlayabilir.

Düzeltme veya silme başvurusu, işlemenin INTERPOL kurallarına neden uymadığını gerekçeli biçimde açıklamalıdır. İlgili gerekçeler suçun niteliği, INTERPOL Anayasası'nın 3. maddesindeki siyasi tarafsızlık, doğruluk, orantılılık, amaç, temel süreçteki durum ve temel hakların korunmasıyla ilgili olabilir. CCF kaynaktan ve Genel Sekreterlikten bilgi ister ve kendi yetkisi kapsamında karar verir. Soruşturulan kişinin anlatımını destekleyici belgelerin yerine kabul etmek zorunda değildir.

CCF kararına karşı ulusal ceza hükmüne karşı başvurudaki gibi olağan bir temyiz yolu yoktur. CCF Statüsü'nün 42. maddesi uyarınca yeniden inceleme, sonucu değiştirebilecek yeni keşfedilmiş ilgili bir olgu gerektirir; başvuru bu olgunun keşfedilmesinden itibaren altı ay içinde yapılmalıdır. Yeni materyal sunmadan aynı argümanları tekrarlamak bu yolun şartını karşılamaz. Bildirimin kaldırılmasına ilişkin ayrıntılı strateji, INTERPOL dosyalarının ilk değerlendirilmesine ilişkin ayrı rehberde ele alınır; bu sayfanın amacı doğru kurumu belirlemek için sistemleri karşılaştırmaktır.

Europol veri hakları nasıl kullanılır ve EDPS'ye nasıl başvurulur?

Europol'ün veri işlemesi bakımından başlangıç noktası, yürürlükteki konsolide Europol Tüzüğü'dür; AB'deki her polis dosyasının tüketicilere yönelik sıradan bir GDPR erişim talebine tabi olduğu varsayımı değildir. 36. madde, kişinin doğrudan Europol'e veya seçtiği bir AB üye devletindeki belirlenmiş makama başvurmasına izin verir. Ulusal makam talebi alırsa, gecikmeksizin ve her hâlükârda bir ay içinde Europol'e iletmelidir. Bu makam tarafından iletilen talep bakımından 36. maddenin 4. fıkrası, Europol'ün talebi almasını izleyen en geç üç ay içinde ve gecikmeksizin yanıt vermesini gerektirir.

37. madde, verilerin düzeltilmesi, silinmesi veya işlemenin kısıtlanması için başvuru yolları sağlar. 38. madde ise veri kalitesine ilişkin sorumluluğu ayrıca dağıtır: sorumluluk veriyi sağlayan üye devlete veya Birlik organına aittir; üçüncü ülkelerden ya da uluslararası kuruluşlardan gelen, özel kişilerce doğrudan sağlanan, kamuya açık kaynaklardan alınan veya Europol’ün kendi analizleriyle üretilen verilerden Europol sorumludur. Bir üye devletin sağladığı veriler bakımından 37. madde, ilgili devlet ile Europol’ün kendi yetkileri çerçevesinde birlikte hareket etmesini gerektirir. Bu nedenle analitik bir sonuç, ilk polis kaydı ve sonraki ulusal karar farklı deliller ve muhataplar gerektirebilir.

Operasyonel verilere erişim, (AB) 2018/1725 sayılı Tüzüğün 81. maddesi uyarınca devam eden soruşturmaları, kamu veya ulusal güvenliği ya da başkalarının haklarını korumak için gerekli ve orantılı olduğunda kısıtlanabilir. Bu nedenle sınırlı bir yanıt, tek başına Europol'ün hiç veri tutmadığını veya işlemenin hukuka uygun olduğunu kanıtlamaz. Bildirilen kısıtlamanın hukuki dayanağını isteyin, kararı saklayın ve hukuken gerekçeli açıklamama ile açıkça yanlış veriyi düzeltmeyi reddetmeyi birbirinden ayırın.

EDPS, Europol tarafından gerçekleştirilen veri işleme hakkındaki şikâyetler için bağımsız denetim yoludur. Europol Tüzüğü'nün 47. maddesi, veri sahibinin EDPS'ye şikâyette bulunmasına izin verir. Bir üye devletin verileri söz konusuysa EDPS ilgili ulusal denetim makamına danışır veya onunla iş birliği yapar; her biri kendi yetkisi kapsamında hareket eder. EDPS, uygun olduğunda önce Europol'ün veri koruma görevlisiyle iletişime geçilmesini önerir; ulusal makamın yaptığı veri işlemeye ilişkin şikâyet hakkında kendisi karar veremez. 43. madde uyarınca EDPS, Europol'ün erişim veya düzeltme haklarına uymasını isteyebilir ve hukuka aykırı işlemeye ilişkin tedbirler emredebilir. Bir yakalamanın haklı olup olmadığına karar veren ulusal hâkimin yerine geçmez.

48. madde, EDPS kararının geçerli AB usul kurallarına göre AB mahkemelerinde yargısal denetimini öngörür. Şikâyet, dava ve tazminat talebi farklı yollar olup kabul edilebilirlik şartları ve süreleri de farklı olabilir. Tüzükte Adalet Divanı'nın anılması, herhangi bir talebin herhangi bir daireye herhangi bir biçimde sunulabileceği anlamına gelmez. İtirazlı bir dosyada, itiraz edilen işlem, başvuranın dava ehliyeti ve ilk derece yetkisine sahip AB mahkemesi belirlenmelidir; AB usul kurallarının öngördüğü durumlarda bu genellikle Genel Mahkemedir. Ulusal polis kayıtları ve ulusal yargı işlemleri, ilgili ulusal hukukun sağladığı yollara tabidir.

37. madde, Europol’ün düzeltme veya silme talebini aldıktan sonra üç ay içinde kişiye verilerin düzeltilip silindiğini ya da işlemenin kısıtlandığını veya talebin reddedildiğini yazılı olarak bildirmesini gerektirir; ret kararı gerekçeli olmalı ve EDPS’ye şikâyet ile yargısal başvuru yollarını açıklamalıdır. EDPS kararına karşı dava, kural olarak ABİHA’nın 263(6). maddesi uyarınca iki ay içinde açılmalıdır; süre, duruma göre kararın yayımlanmasından, başvurana bildirilmesinden veya öğrenilmesinden itibaren hesaplanır. AB’nin sözleşme dışı sorumluluğuna dayalı tazminat davalarında Adalet Divanı Statüsü’nün 46. maddesindeki beş yıllık zamanaşımı süresi uygulanır. Statü, zamanaşımının kesilmesine ilişkin teknik kurallar içerir; ilgili AB kurumuna önceden yapılan başvuruya dayanılıyorsa ayrıca iki aylık dava açma süresi uygulanabilir. Bir erişim talebinin veya EDPS şikâyetinin diğer tüm süreleri otomatik olarak koruduğunu varsaymayın.

AB'nin tazminat kararı sorunu çözebilir mi?

(AB) 2016/794 sayılı Tüzük, özellikle 49. ve 50. maddelerde sorumluluk ve tazminata ilişkin özel hükümler içerir. Adalet Divanı, 5 Mart 2024 tarihli Büyük Daire kararı Kočner v Europol (C-755/21 P, ECLI:EU:C:2024:202) ile o davanın olaylarına uygulanan 50. maddenin 1. fıkrasını yorumladı. Europol ile bir üye devlet arasındaki iş birliği kapsamında gerçekleştirilen hukuka aykırı veri işlemesinde, o dönemde yürürlükte olan müteselsil sorumluluk kuralına dayanarak tam tazminat talep etmek isteyen davacının, iki katılımcıdan hangisinin sorumlu olduğunu ayrıca kanıtlaması gerekmediğine hükmetti. (AB) 2022/991 sayılı Tüzük ile değiştirilen mevcut 50. maddenin 1. fıkrası artık (AB) 2018/1725 sayılı Tüzüğün 65. maddesine ve (AB) 2016/680 sayılı Direktifin 56. maddesine atıfta bulunur. Değişiklik 28 Haziran 2022’de yürürlüğe girdi. Uygulanacak sürüm, itiraz edilen veri işleme işlemleri ve varsa geçiş hükümleri dikkate alınarak belirlenmelidir; Kočner kararındaki önceki metin yorumu sonraki işlemlere otomatik olarak uygulanmamalıdır.

Ne Kočner ne de mevcut hukuk, yalnızca Europol veya ulusal polis bir kişiden söz etti diye tazminat öngörür. Davacı, uygulanabilir hukuki teste göre hukuka aykırı işlemeyi, tazmin edilebilir gerçek zararı ve nedensellik bağını kanıtlamalıdır. Adalet Divanı, 12 Mart 2026 tarihli FL v Eurojust and Europol (C-564/25 P, ECLI:EU:C:2026:208) kararında temyiz başvurusunu kısmen açıkça kabul edilemez, kısmen açıkça dayanaksız bularak reddetti ve gerçek, kesin zararın ve nedensellik bağının kanıtlanması gerektiğini yineledi. Bu karar, itiraz edilen veri işleme için 50. maddenin hangi sürümünün geçerli olduğunu belirleme gereğini ortadan kaldırmaz.

Genel Mahkeme, 25 Şubat 2026 tarihli BW v Europol and Eurojust (T-1180/23) ve DG v Europol and Eurojust (T-167/24) kararlarında, dosyalardaki olgular, deliller ve hukuki iddialar temelinde tazminat taleplerini de reddetti. T-1180/23 davasında, son iddia edilen işlem 24 Haziran 2022’de gerçekleştiği için 28 Haziran 2022 öncesindeki veri işleme işlemlerine eski müteselsil sorumluluk hükmünü uyguladı; bağlantılı C-399/26 P temyiz başvurusu 28 Ekim 2026 itibarıyla derdestti. T-167/24 (C-274/26 P) davasındaki temyiz başvurusu da aynı tarihte derdestti. T-167/24, olaya özgü bir ilk derece kararıdır; Adalet Divanı’nın kesin kararı değildir. Kočner kararındaki eski hüküm yorumu, değiştirilmiş 50. maddeye tabi sonraki işlemlere otomatik olarak uygulanmamalıdır. Bu kararlar Europol verilerinde her anılmanın tazminat hakkı doğurduğunu belirlemez; ulusal yakalama kararını kaldırmaz, gizli ceza istihbaratının açıklanmasını zorunlu kılmaz veya INTERPOL için tazminat yargı yetkisi oluşturmaz.

Europol'e karşı ilk derece tazminat davası yetkili AB mahkemesinde; bir üye devlete karşı dava ise yetki, sorumluluk ve usule ilişkin kurallar saklı kalmak üzere yetkili ulusal mahkemede görülür. Europol ile üye devlet arasında tazminatın nihai sorumluluğunun dağıtılması, 50. maddenin 2. fıkrası kapsamındaki ayrı bir meseledir. Dava için ihlal, gerçek zarar ve nedensellik bağına ilişkin deliller, doğru davalı ve usul sürelerine uyum gerekir. Veri erişim talebi ayrı bir yoldur ve dava sürelerini koruma yükümlülüğünün yerini tutmaz.

Önce nereye başvurmalı? Hukuki yol seçimi tablosu

Başvuru yapmadan önce hangi belgeler saklanmalı?

• Kesin bir zaman çizelgesi: tarih, saat, ülke, havaalanı veya makam; görevlinin söylediği sözleri yazılı belgede yer alan ifadelerden ayırın.
• Yazılı ulusal tedbir: yakalama tutanağı, ret kararı, emir referansı, tutuklama kararı, dosya numarası ve belgenin dili.
• Veri tanımlayıcıları: kişisel bilgiler, referans numaraları, kaynak ülke, bildirim veya difüzyon açıklaması ve bilginin kamuya açık mı yoksa gizli mi iletildiği.
• Bilgiyle çelişen belgeler: mahkeme kararları, kovuşturmaya yer olmadığı veya dosyanın kapatılması kararı, kimlik karışıklığı kanıtları, düzeltmeler ya da temel sürece ilişkin resmî belgeler.
• Tüm başvuruların, portal alındılarının, kabul edilebilirlik bildirimlerinin, yanıtların ve her kararın veya yeni keşfedilen olgunun öğrenildiği tarihi gösteren kanıtların kopyaları.
• Her temsilcinin kimlik ve yetki belgeleri ile ilgili kanalın istediği çeviriler.

Adı bir arama sonucunda görünüyor diye sansürlenmemiş ceza dosyasını her kuruma göndermeyin. Önce doğru muhatabı ve izin verilen güvenli kanalı belirleyin. Yakalama, duruşma veya sınır dışı etme süresi yakınsa ulusal acil durumu ayrıca ele alın: CCF'nin aylar süren işlemi ve Europol veri prosedürü, infazı durduran acil yargısal tedbirler değildir.

Yanlış hukuki yola götüren üç hata

Birincisi, verinin kaynağını hukuki kararla karıştırmak. INTERPOL kaydı bir kontrolü başlatmış olabilir, ancak zorlayıcı yetki ulusal hukuktan doğar. Başarılı bir düzeltme bilgi durumunu iyileştirebilir; ayrı bir ulusal emrin hâlâ geçerli olup olmadığını belirlemez. Benzer şekilde, Europol'ün bilgi sağlamış olabileceği iddiası tek başına bir AB veri koruma şikâyetinin ulusal göçmenlik kararını iptal etmesini sağlamaz.

İkincisi, silmenin tüm kopyaları otomatik olarak kapsadığını varsaymak. CCF'nin yetkisi INTERPOL sistemindeki işlemeyle sınırlıdır; Europol denetim yolu Europol'ün işlemesini kapsar, ulusal makamların ise kendi kayıtları ve yükümlülükleri vardır. Uygulanabilir hukuk gerektiriyorsa alıcıların bilgilendirildiğine dair kanıt isteyin ve dünya çapında otomatik eşitleme varsaymak yerine türetilmiş ulusal kayıtların durumunu kontrol edin.

Üçüncüsü, yanlış süreyi veya inceleme makamını kullanmak. CCF süreleri genellikle kabul edilebilirlikten itibaren başlar; 42. madde uyarınca yeniden inceleme, yeni ve ilgili bir olgunun keşfedilmesine bağlıdır. 36. madde kapsamındaki Europol yanıt süresinin kendi başlangıç noktası vardır. Ulusal itiraz süresi, yakalama veya idari kararın tebliğiyle çok daha erken başlayabilir. Devlet, prosedür ve somut yazılı karar bilinmeden varsayımsal bir ulusal süre güvenilir biçimde verilemez.

Sık sorulan sorular

Olası bir Kırmızı Bültenin nasıl kontrol edileceği, Ulusal Merkez Bürosunun rolü veya ulusal iade yargılamasında savunma gibi daha dar konular ayrı rehberlerde ele alınır; bunlar farklı prosedürlerdir. Resmî bir belgeniz varsa ve yetkili makamı belirlemek istiyorsanız dosyanızın değerlendirilmesini isteyebilirsiniz. Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır ve kişiye özel hukuki danışmanlık değildir.