Jak zatrzymać ekstradycję z Litwy: podstawy odmowy, zażalenia i terminy

W zwykłej sprawie ekstradycyjnej w Litwie rozstrzyga Vilniaus apygardos teismas (Sąd Okręgowy w Wilnie), po złożeniu wniosku przez prokuratora Lietuvos Respublikos generalinė prokuratūra (Prokuratury Generalnej Republiki Litewskiej). Jeżeli sąd zezwoli na ekstradycję, osoba poszukiwana lub jej obrońca ma siedem dni od wydania postanowienia na wniesienie zażalenia do Lietuvos apeliacinis teismas (Sądu Apelacyjnego Litwy); zażalenie wstrzymuje wykonanie. Najpierw trzeba ustalić właściwy tryb, poprzeć dowodami konkretną podstawę odmowy i niezwłocznie zabezpieczyć termin.

Najpierw ustal, czy chodzi o ekstradycję, przekazanie na podstawie ENA czy wydalenie

W przypadku wniosku państwa spoza UE podstawowe znaczenie mają art. 9 litewskiego kodeksu karnego oraz art. 71 kodeksu postępowania karnego (KPK), stosowane wraz z właściwą umową. Europejski nakaz aresztowania (ENA) wydany przez inne państwo członkowskie UE podlega odrębnemu reżimowi, w tym art. 9¹ kodeksu karnego i art. 71¹–75 KPK. Nie należy automatycznie stosować do ENA podstaw odmowy przewidzianych dla ekstradycji do państwa trzeciego.

Ekstradycja i wydalenie w sprawach migracyjnych mają różne organy decyzyjne i środki zaskarżenia; zakwestionowanie jednej decyzji nie zatrzymuje automatycznie drugiej. Ustal, jaki instrument zastosowano, jaki organ go wydał i do jakiego państwa ma nastąpić przekazanie. Przewodnik po ekstradycji z Litwy opisuje pełną procedurę, a Ekstradycja a deportacja wyjaśnia różnice.

Który organ litewski rozstrzyga i jaki jest termin zażalenia?

Zgodnie z art. 73 KPK prokurator Prokuratury Generalnej Litwy kieruje wniosek do Sądu Okręgowego w Wilnie, który ma przeprowadzić posiedzenie w ciągu siedmiu dni z udziałem osoby ściganej, obrońcy i prokuratora. Art. 73 określa termin siedmiu dni, ale w tym zdaniu nie wskazuje wyraźnie zdarzenia rozpoczynającego jego bieg; wraz z obrońcą sprawdź datę wpływu wniosku do sądu i akta. O ekstradycji decyduje sędzia, a nie sam prokurator.

Art. 74 pozwala osobie, której dotyczy sprawa, lub jej obrońcy zaskarżyć postanowienie zezwalające na ekstradycję; prokurator może zaskarżyć odmowę. Sąd Apelacyjny Litwy może utrzymać postanowienie w mocy albo je uchylić. Jego rozstrzygnięcie jest ostateczne i nie przysługuje od niego kasacja. Szczególny siedmiodniowy termin ma pierwszeństwo przed ogólnymi terminami odwoławczymi w postępowaniu karnym.

Etap lub środek zaskarżenia	Organ i termin	Znaczenie praktyczne
Posiedzenie w pierwszej instancji	Sąd Okręgowy w Wilnie; posiedzenie w ciągu siedmiu dni na podstawie art. 73 KPK.	Przedstaw podstawy odmowy i dokumenty od razu, a nie dopiero po niekorzystnym postanowieniu.
Zażalenie na ekstradycję	Sąd Apelacyjny Litwy, w ciągu siedmiu dni od wydania postanowienia (art. 74 ust. 1).	Zażalenie wstrzymuje wykonanie na podstawie art. 74 ust. 4. Nie licz terminu od późniejszego spotkania i nie zakładaj, że data doręczenia zastępuje ustawowy początek biegu terminu.
Rozpoznanie zażalenia	Najpóźniej w ciągu 14 dni od wniesienia; udział prokuratora jest obowiązkowy (art. 74 ust. 2).	Wskaż konkretne błędy prawne, faktyczne lub dowodowe oraz rozstrzygnięcie, którego żądasz.
Tymczasowe aresztowanie	Art. 130 KPK przewiduje odrębne zażalenie na zastosowanie lub przedłużenie aresztu, albo na odmowę zastosowania aresztu połączoną z zastosowaniem innego środka nadzoru; termin wynosi 20 dni od wydania postanowienia, a zażalenie wnosi się za pośrednictwem sądu, który je wydał.	Ten środek dotyczy pozbawienia wolności, a nie zasadności ekstradycji. Jeżeli ekstradycja została dopuszczona, złóż osobno zażalenie z art. 74.
Postępowanie uproszczone	Wymagana jest pisemna zgoda; w sprawie ekstradycji potrzebna jest także zgoda Prokuratury Generalnej. Sąd Okręgowy w Wilnie przeprowadza posiedzenie w ciągu trzech dni (art. 75).	Postanowienie w trybie uproszczonym nie podlega zaskarżeniu. Trzydniowy termin posiedzenia wiąże się ze złożeniem przez prokuratora wniosku w trybie uproszczonym; sprawdź datę wpływu do sądu w aktach. Cofnięcie zgody powoduje przejście do zwykłego trybu z art. 73; przed podpisaniem uzyskaj poradę prawną.

Siedmiodniowy termin na zaskarżenie ekstradycji i dwudziestodniowy termin dotyczący aresztu są odrębne. Art. 74 wstrzymuje wykonanie postanowienia ekstradycyjnego; nie zakładaj takiego samego skutku zażalenia na areszt, wniosku o azyl, skargi do INTERPOL-u ani skargi konstytucyjnej. Niezwłocznie uzyskaj pisemne postanowienie i nie zakładaj, że prośba o tłumaczenie przedłuża termin.

Tymczasowe zatrzymanie podlega odrębnemu terminowi traktatowemu. Jeżeli stosuje się Europejską konwencję o ekstradycji, art. 16 ust. 4 pozwala zakończyć tymczasowe zatrzymanie, gdy w ciągu 18 dni od zatrzymania nie wpłyną formalny wniosek o ekstradycję i dokumenty wymagane w art. 12; w każdym razie na podstawie tej konwencji zatrzymanie tymczasowe nie może przekroczyć 40 dni od zatrzymania. Terminy te dotyczą zatrzymania tymczasowego przed otrzymaniem formalnego wniosku, a nie uniwersalnego maksymalnego okresu każdego późniejszego pozbawienia wolności. Niezwłocznie sprawdź umowę wiążącą oba państwa, postanowienie o zatrzymaniu i każdą decyzję o przedłużeniu; zwolnienie na podstawie art. 16 ust. 4 nie wyklucza ponownego zatrzymania po późniejszym wpłynięciu wniosku.

Jakie podstawy mogą uzasadniać odmowę ekstradycji?

Art. 9 ust. 3 kodeksu karnego i art. 71 ust. 3 KPK wymieniają możliwe podstawy odmowy. Ich skutek zależy od treści danej podstawy i właściwej umowy; ustal, jaka umowa wiąże Litwę i państwo wzywające.

Art. 9 ust. 3 ma brzmienie fakultatywne: pozwala Litwie odmówić ekstradycji z wymienionych powodów, więc nie każdy z nich jest automatyczną przeszkodą. Wiążąca umowa lub Europejska Konwencja Praw Człowieka może niezależnie wymagać odmowy w konkretnych okolicznościach.

Podstawa	Podstawa prawna	Dowody do przygotowania	Skutek prawny
Brak podwójnej karalności	Art. 9 ust. 3 pkt 1; porównaj zachowanie, a nie tylko zagraniczną nazwę czynu, z prawem litewskim i umową.	Opis zarzutów, przepisy obcego prawa i uzasadnione porównanie z litewskim typem czynu. Zob. podwójna karalność w sprawach ekstradycyjnych.	Możliwa podstawa; art. 9 ust. 3 nie ustanawia automatycznego zakazu.
Czyn popełniono na Litwie	Art. 9 ust. 3 pkt 2; okoliczności transgraniczne mogą utrudnić ocenę.	Dokumenty podróży, dane lokalizacyjne, komunikacja i świadkowie wskazujący miejsce każdego działania.	Możliwa podstawa; art. 9 ust. 3 nie ustanawia automatycznego zakazu.
Przestępstwo polityczne, odrębne od zarzutu prześladowania	Art. 9 ust. 3 pkt 3 kodeksu karnego; art. 3 ust. 1–2 Europejskiej konwencji o ekstradycji (EKE) dotyczy przestępstw politycznych i prześladowania. Oświadczenie Litwy dotyczące art. 3 ust. 3 odnosi się do konkretnych czynów wymienionych w tym ustępie.	Wyjaśnij, dlaczego zarzucany czyn ma charakter polityczny. Dowody, że zwykły zarzut maskuje prześladowanie polityczne, mogą wspierać odrębny argument traktatowy lub dotyczący praw człowieka; sam sprzeciw wobec zarzutu nie wystarczy.	Możliwa podstawa ustawowa; umowa lub obowiązki w zakresie praw człowieka mogą dodatkowo wymagać odmowy.
Wcześniejsze skazanie, uniewinnienie lub zwolnienie od odpowiedzialności	Art. 9 ust. 3 pkt 4; mogą mieć zastosowanie również traktatowe reguły ne bis in idem.	Prawomocne orzeczenie, dowód prawomocności, tożsamość osoby i porównanie czynów w obu postępowaniach.	Możliwa podstawa ustawowa; sprawdź zasadę ne bis in idem w odpowiedniej umowie.
Kara śmierci	Art. 9 ust. 3 pkt 5; art. 11 EKE dotyczy niewystarczających gwarancji, że kara nie zostanie wykonana.	Właściwe przepisy o karze oraz pisemne gwarancje, w tym ich zakres i wiarygodność.	Możliwa podstawa ustawowa; EKPC lub umowa mogą wymagać odmowy po wykazaniu ryzyka.
Przedawnienie, amnestia lub ułaskawienie	Art. 9 ust. 3 pkt 6–7; sprawdź umowę i właściwe zasady przedawnienia.	Istotne daty, obliczenie terminu, prawomocny wyrok oraz akt amnestii lub ułaskawienia.	Możliwa podstawa ustawowa; sprawdź reguły przedawnienia w odpowiedniej umowie.
Inna podstawa traktatowa	Art. 9 ust. 3 pkt 8 kodeksu karnego i art. 71 ust. 3 pkt 8 KPK.	Postanowienie umowy wiążącej Litwę oraz fakty spełniające jej kryteria, w tym ewentualna przeszkoda wynikająca z praw człowieka.	Zależy od wiążącej umowy; niektóre normy umowne lub praw człowieka mogą wymagać odmowy.
Zdrowie, wiek, sytuacja osobista lub sąd specjalny	Zastrzeżenie Litwy do art. 1 EKE obejmuje niekorzystne skutki związane ze zdrowiem, wiekiem lub osobistą motywacją oraz sądzenie przez sąd specjalny.	Dokumentacja medyczna, podatność związana z wiekiem, konkretne skutki i wiarygodne informacje o przewidywanym trybunale.	Zastrzeżenie do EKU: klauzula sądu specjalnego jako warunek; zdrowie, wiek lub motywacja osobista pozostawiają uznanie.
Azyl lub ochrona czasowa już przyznane na Litwie	Art. 9 ust. 4 kodeksu karnego i art. 71 ust. 4 KPK, z zastrzeżeniem wyjątku odsyłającego do art. 7 kodeksu karnego.	Ostateczna decyzja o ochronie, państwo, w którym osoba obawia się prześladowania, i analiza, czy wyjątek ma zastosowanie.	Ustawowy zakaz po przyznaniu azylu/ochrony czasowej, z wyjątkiem z art. 7; nierozpoznany wniosek nie oznacza przyznania ochrony.

W przypadku wniosku na podstawie Europejskiej konwencji o ekstradycji sprawdź zasady dotyczące obywatelstwa, przestępstw wojskowych i skarbowych, toczących się postępowań, wcześniejszych wyroków, przedawnienia, dokumentów i zasady specjalności. Konwencja weszła w życie wobec Litwy 18 września 1995 r. Oświadczenie Litwy dotyczące art. 6 stanowi, że obywatele litewscy nie podlegają ekstradycji. Zastrzeżenia do art. 1 dotyczą sądu specjalnego i niekorzystnych skutków związanych ze zdrowiem, wiekiem lub osobistą motywacją. Oświadczenie dotyczące art. 3 obejmuje wyłącznie klasyfikację czynów wskazanych w art. 3 ust. 3, a nie każdy zarzut przestępstwa politycznego. ENA jest odrębnym unijnym trybem przekazania.

Jak obrona powinna wykazać ryzyko naruszenia praw człowieka?

Artykuły 2 i 3 Europejskiej konwencji praw człowieka mogą zakazywać przekazania, które naraża osobę na rzeczywiste ryzyko utraty życia, tortur albo nieludzkiego lub poniżającego traktowania. Nie jest to ogólne zwolnienie z odpowiedzialności karnej za granicą: trzeba wykazać realne, osobiste i przewidywalne ryzyko. Przy zarzutach dotyczących warunków więziennych wskaż prawdopodobny zakład, status osadzenia, przewidywane warunki i powody szczególnej podatności tej osoby. Większe znaczenie niż same raporty ogólne mają podatność medyczna, konkretne groźby i udokumentowane wcześniejsze nadużycia.

Ogólny standard konwencyjny ilustruje sprawa Soering przeciwko Zjednoczonemu Królestwu: art. 3 może zakazywać ekstradycji, gdy istnieją istotne podstawy, by uznać, że grozi rzeczywiste ryzyko tortur lub nieludzkiego albo poniżającego traktowania. W odniesieniu do zarzutu nierzetelnego procesu sprawa Harkins przeciwko Zjednoczonemu Królestwu potwierdza wyjątkowo wysoki próg „rażącej odmowy wymiaru sprawiedliwości”; zwykłe uchybienia proceduralne lub ogólna krytyka sądów państwa wnioskującego nie wystarczą. Wyroki ETPC pomagają ocenić zgodność z Konwencją, ale nie zastępują litewskiej podstawy ustawowej ani nie rozstrzygają indywidualnej sprawy.

W przypadku prześladowania politycznego powiąż zarzuty z wydarzeniami politycznymi, wypowiedziami urzędników, wybiórczym ściganiem lub groźbami. Przy zarzucie braku rzetelnego procesu wskaż konkretną wadę i wyjaśnij, dlaczego grozi ona rażącą odmową wymiaru sprawiedliwości. Jeśli grozi kara śmierci, oceń gwarancje i możliwość monitorowania ich przestrzegania.

Jeżeli stosuje się prawo UE, orzecznictwo TSUE może zapewniać dodatkowe gwarancje. W sprawie Petruhhin (C‑182/15), gdy państwo trzecie żąda ekstradycji obywatela UE będącego obywatelem innego państwa członkowskiego i legalnie przebywającego w państwie wezwanym, państwo wezwane musi poinformować państwo obywatelstwa i umożliwić mu rozważenie wydania ENA, jeśli spełnione są warunki prawne. Sprawa C‑398/19 wyjaśnia, że nie oznacza to automatycznego zakazu ekstradycji: państwo wezwane może wyznaczyć rozsądny termin na wydanie ENA przez państwo obywatelstwa. Jeżeli ENA nie zostanie wydany, ekstradycja może nastąpić dopiero po sprawdzeniu odpowiednich zagrożeń na podstawie art. 19 Karty praw podstawowych UE. Zasady te stosuje się tylko wtedy, gdy sprawa podlega prawu UE.

W przypadku ENA stosuje się własne podstawy odmowy wykonania i unijne kryteria. Zastrzeżenia dotyczące warunków osadzenia lub niezależności sądów wymagają aktualnych, wiarygodnych i indywidualnych dowodów. Sam raport ogólny może nie wystarczyć. Zob. przewodnik po procedurze europejskiego nakazu aresztowania.

Czy wniosek o azyl zatrzymuje ekstradycję?

Azyl i ekstradycja to odrębne postępowania. Art. 9 ust. 4 Kodeksu karnego i art. 71 ust. 4 KPK wyraźnie zakazują ekstradycji osoby, której przyznano już azyl lub ochronę czasową, z zastrzeżeniem wyjątku z art. 7; nierozpoznany wniosek nie oznacza przyznania ochrony. Trwające postępowanie azylowe może jednak wpływać na postępowanie ekstradycyjne lub je zawieszać: w sprawie I.A. przeciwko Litwie władze litewskie poinformowały Komitet ONZ, że toczące się postępowanie azylowe prowadziło do zawieszenia ekstradycji. Ta historyczna sprawa dotyczyła lat 2014–2017 i nie gwarantuje takiego samego skutku w każdej obecnej sprawie. Niezwłocznie pisemnie powiadom Departament Migracji, Prokuraturę Generalną i sąd ekstradycyjny, dołącz potwierdzenie złożenia wniosku i poproś o pisemne potwierdzenie, czy postępowanie jest zawieszone na podstawie aktualnych przepisów. Nadal dotrzymuj terminów i stawiaj się na wezwania, dopóki właściwy organ nie potwierdzi zawieszenia.

W sprawie I.A. przeciwko Litwie (Komitet Praw Człowieka ONZ, komunikacja nr 2989/2017, stanowisko przyjęte 26 lipca 2019 r.) Komitet uznał za niedopuszczalną na podstawie art. 2 Protokołu fakultatywnego komunikację dotyczącą ekstradycji na Białoruś, ponieważ zarzuty nie zostały wystarczająco uzasadnione. Celowe zatajenie toczącego się krajowego postępowania ekstradycyjnego uznał również za nadużycie prawa do wniesienia komunikacji w związku z wnioskiem o środki tymczasowe. Ujawnij pełną historię postępowania i przedstaw aktualne, indywidualne dowody. Decyzja nie oznacza, że każda ekstradycja jest bezpieczna.

Oficjalna informacja litewskich sądów podaje, że w 2016 r. Sąd Okręgowy w Wilnie odmówił wydania Kazachstanowi obywatela Kazachstanu z powodu związanego z przestępstwem politycznym. Informacja nie jest pełnym uzasadnionym orzeczeniem i nie podaje zweryfikowanego numeru sprawy; potwierdza opisaną odmowę, ale nie ustanawia ogólnie wiążącego testu. W sprawie Abu Zubaydah przeciwko Litwie (ETPC, nr 46454/11, 31 maja 2018 r.) Trybunał stwierdził naruszenia Konwencji związane z tajnym przetrzymywaniem i przekazaniem narażającym skarżącego na ryzyko złego traktowania. Nie była to sprawa ekstradycyjna i wyrok nie interpretuje litewskich ustawowych podstaw odmowy; stanowi jedynie kontekst dla obowiązków państwa w zakresie praw człowieka przy przekazywaniu osób.

Czy obywatelstwo lub skarga konstytucyjna mogą zapobiec przekazaniu?

Art. 13 Konstytucji odsyła w sprawie ekstradycji obywateli Litwy do umów międzynarodowych. Oświadczenie Litwy dotyczące art. 6 EKE stanowi, że wnioski o ekstradycję obywateli litewskich należy odrzucać. Nie wyklucza to każdej formy przekazania: przekazanie na podstawie ENA jest odrębnym mechanizmem UE i może dotyczyć obywateli Litwy.

Jeżeli państwo trzecie poszukuje obywatela UE, orzecznictwo Petruhhin może zobowiązywać Litwę do powiadomienia państwa obywatelstwa i umożliwienia mu rozważenia ENA, o ile istnieje właściwość i spełnione są pozostałe warunki. Nie blokuje to automatycznie ekstradycji. Wcześnie podnieś kwestię obywatelstwa, legalnego pobytu i związku sprawy z prawem UE.

Indywidualna skarga konstytucyjna jest środkiem ostatniej szansy, a nie kolejnym odwołaniem od ustaleń faktycznych. Na podstawie art. 106 Konstytucji, po wyczerpaniu właściwych środków prawnych, osoba może zwrócić się do Sądu Konstytucyjnego, jeżeli akt prawny zastosowany w jej sprawie naruszył prawa konstytucyjne. Ogólny termin wynosi cztery miesiące od wejścia w życie ostatecznego i niezaskarżalnego orzeczenia sądu. Przywrócenie terminu jest wyjątkowe. Wniesienie skargi nie wstrzymuje ekstradycji; skarga musi wskazywać wadę konstytucyjną aktu prawnego.

Czy Trybunał w Strasburgu lub organ ONZ może zarządzić środek tymczasowy?

Jeżeli dowody wskazują na bezpośrednie ryzyko nieodwracalnej szkody dla prawa chronionego Konwencją, można zwrócić się do ETPC o środek tymczasowy na podstawie Reguły 39. Takie środki są wyjątkowe; samo złożenie wniosku lub skargi nie wstrzymuje przekazania. Działaj szybko, przedstaw orzeczenia krajowe, znaną datę przekazania i dowody indywidualnego ryzyka, a równocześnie korzystaj ze skutecznych środków krajowych. Zob. przewodnik składania skargi do ETPC.

Wniosek o środki tymczasowe do Komitetu Praw Człowieka ONZ może być możliwy, jeżeli Komitet jest właściwy do rozpoznania komunikacji indywidualnej przeciwko Litwie. Nie następuje to automatycznie i nie zastępuje środków krajowych. Sprawa I.A. przeciwko Litwie pokazuje, dlaczego trzeba ujawnić toczące się postępowania i przedstawić dowody dotyczące konkretnej osoby.

Komisja Kontroli Plików INTERPOL-u (CCF) może rozpatrywać zarzuty dotyczące przetwarzania danych w systemie informacyjnym INTERPOL-u. Nie rozstrzyga zasadności ekstradycji, nie jest sądem odwoławczym i nie zawiesza litewskiego postanowienia. Najpierw zabezpiecz krajowy termin siedmiu dni. W sprawie odrębnego zakwestionowania danych zob. usunięcie czerwonej noty INTERPOL-u i reprezentacja przed CCF.

Co należy złożyć w Sądzie Okręgowym w Wilnie?

Uporządkuj dowody według podstawy prawnej zamiast składać nieuporządkowany zbiór dokumentów:

wniosek, nakaz, przetłumaczony akt oskarżenia lub wyrok, umowę i dokumenty uzupełniające;
datowaną chronologię czynów, wcześniejszych postępowań, gróźb, aktywności politycznej i statusu azylowego;
przepis prawa i artykuł umowy dla każdej podstawy wraz z faktami spełniającymi jej kryteria;
prawomocne wyroki, obliczenia przedawnienia, dokumenty amnestii lub ułaskawienia i dowody lokalizacji;
aktualne informacje o kraju powiązane z prawdopodobnym zakładem, procesem, potrzebami medycznymi lub osobistym ryzykiem;
dokumentację medyczną i opinie specjalistyczne, gdy istotne są zdrowie lub wiek;
pełne pisemne gwarancje oraz pytania o ich zakres i monitorowanie;
datę postanowienia, siedmiodniowy termin z art. 74, właściwy sąd odwoławczy i odrębny termin dotyczący aresztu.

Zachowaj oryginały i korzystaj z wiarygodnych tłumaczeń. Podaj autora i datę każdego raportu oraz odpowiednie fragmenty. Wyjaśnij, jak sporne dowody odnoszą się do tej osoby, i zażądaj wyraźnego rozstrzygnięcia każdej istotnej podstawy.

Jakie błędy osłabiają nawet zasadną skargę?

Przekroczenie terminu: siedem dni od wydania postanowienia, a nie 20 dni dotyczące aresztu.
Założenie, że podstawa działa automatycznie: każda podstawa ustawowa, traktatowa lub dotycząca praw człowieka ma własne kryteria.
Opieranie się na ogólnych raportach: powiąż je z prawdopodobnymi warunkami i ryzykiem tej osoby.
Mylenie wniosku o azyl z przyznaną ochroną: ustal status i zażądaj rozstrzygnięcia w sprawie ewentualnego zawieszenia.
Utożsamianie ENA z ekstradycją: podstawy i terminy są inne.
Podpisanie zgody w trybie uproszczonym bez porady: art. 75 nie przewiduje zażalenia.
Założenie, że inna skarga wstrzymuje przekazanie: wskaż przepis lub konkretne postanowienie wywołujące taki skutek.
Powoływanie niezweryfikowanych spraw: sprawdź sąd, datę, numer i rozstrzygnięcie; zagraniczne wyroki nie zawsze wiążą sądy litewskie.

Praktyczne drzewo decyzji

Ustal instrument: ekstradycja, ENA, przekazanie Międzynarodowemu Trybunałowi Karnemu albo wydalenie.
Zapisz daty: uzyskaj postanowienie i oblicz terminy zażalenia oraz dotyczące aresztu.
Połącz każdą podstawę z dowodami: wskaż przepis, kryterium, fakty i żądany wynik.
Jeśli stosuje się art. 74, złóż zażalenie w ciągu siedmiu dni: wskaż błędy; zażalenie wstrzymuje wykonanie.
Równolegle zajmij się pilnym ryzykiem: rozważ środki z Reguły 39 lub ONZ, jeżeli bezpośrednio grozi nieodwracalna szkoda, kontynuując środki krajowe.
Oddzielnie śledź inne postępowania: azyl, wydalenie, dane INTERPOL-u i areszt.

Przykład hipotetyczny: obywatel Białorusi twierdzi, że ściganie ma podłoże polityczne, a zatrzymanie narazi go na złe traktowanie. Powinien złożyć dokumenty dotyczące zarzutów, datowaną chronologię gróźb i działalności politycznej, aktualne informacje o prawdopodobnym zakładzie oraz dowody indywidualnego ryzyka. Jeżeli ekstradycja zostanie dopuszczona, musi wnieść zażalenie do Sądu Apelacyjnego Litwy w ciągu siedmiu dni od wydania postanowienia; zażalenie wstrzymuje wykonanie. Przykład objaśnia procedurę, a nie przesądza wyniku.

Jak ta strona uzupełnia przewodnik po kraju?

Strona omawia podstawy odmowy, terminy i równoległe środki ochrony, a nie całą procedurę. Jeżeli wniosek opiera się na ENA, zastosuj odrębną analizę przekazania.

W celu oceny konkretnej sprawy zespół koordynuje obronę transgraniczną z miejscowym prawnikiem. Prześlij pisemne postanowienie, datę jego wydania, wniosek lub nakaz oraz pilne dowody ryzyka przez formularz konsultacji.

Najczęściej zadawane pytania

Czy zażalenie automatycznie wstrzymuje ekstradycję?

Zażalenie na postanowienie Sądu Okręgowego w Wilnie w sprawie ekstradycji, wniesione na podstawie art. 74 KPK, ma skutek zawieszający. Nie zakładaj, że taki skutek ma zażalenie na areszt, wniosek o azyl, skarga do INTERPOL-u lub skarga konstytucyjna.

Czy można zaskarżyć rozstrzygnięcie Sądu Apelacyjnego do Sądu Najwyższego?

Od rozstrzygnięcia z art. 74 nie przysługuje kasacja. Skarga konstytucyjna lub wniosek międzynarodowy podlegają innym warunkom dopuszczalności i nie wstrzymują automatycznie przekazania.

Czy czerwona nota jest nakazem ekstradycji?

Nie. Czerwona nota to alert INTERPOL-u, a nie sądowa decyzja ekstradycyjna. Zakwestionowanie danych przed CCF jest odrębne i nie zastępuje krajowego terminu zażalenia.

Czy nierozpoznany wniosek o azyl uniemożliwia ekstradycję?

Nierozpoznany wniosek nie jest ochroną, o której mowa w art. 9 ust. 4 Kodeksu karnego i art. 71 ust. 4 KPK; przepisy te dotyczą już przyznanego azylu lub ochrony czasowej. Trwające postępowanie azylowe może jednak wpływać na ekstradycję lub ją zawieszać: w sprawie I.A. przeciwko Litwie władze wskazały, że prowadziło ono do zawieszenia. Sprawa historyczna dotyczy lat 2014–2017 i nie rozstrzyga automatycznie każdej obecnej sprawy. Pisemnie powiadom Departament Migracji, Prokuraturę Generalną i sąd, dołącz potwierdzenie wniosku i poproś o pisemne potwierdzenie zawieszenia na podstawie aktualnych przepisów. Przestrzegaj terminów i stawiaj się na wezwania, dopóki właściwy organ nie potwierdzi zawieszenia.