Birleşik Arap Emirlikleri’nden iadeye nasıl itiraz edilir: ret nedenleri, kanun yolları ve süreler

Birleşik Arap Emirlikleri’nden (BAE) iade, talebin hukuken kabul edilip edilemeyeceğini inceleyen yetkili İstinaf Mahkemesi (Court of Appeal) önünde ve 2023 yılında değiştirilen 2006 tarihli 39 sayılı Federal Kanun’un 22. maddesindeki kanun yolu kullanılarak karşı çıkılabilir. Mahkeme kararının verildiği tarihten itibaren 30 günlük başvuru süresi vardır; süre yakalama tarihinden başlamaz. İadeyi uygun bulan kesinleşmiş kararın uygulanması ayrıca Adalet Bakanı’nın onayını gerektirir. Başarı vaat etmek yerine somut ret sebebi, delil, yetkili mahkeme ve sürenin doğru belirlenmesi gerekir.

Bu sayfa yalnızca BAE’den iadeyi engelleyebilen hukuki ret sebeplerini ve itiraz yollarını inceler. Talep ve teslim sürecinin genel aşamaları için BAE’den iade usulü rehberi bölümüne bakılabilir. INTERPOL kırmızı bülteni, oturum sorunu ve mahkemenin iade kararı aynı işlem değildir.

İadenin uygunluğuna hangi mahkeme, uygulamasına kim karar verir?

39 sayılı Kanun’un 1. maddesi, “yetkili mahkemeyi” yetkili İstinaf Mahkemesi olarak tanımlar. 19. ve 20. maddeler gereğince mahkeme, Public Prosecution (savcılık) ile savunmayı kapalı oturumda dinleyerek teslimin hukuken mümkün olup olmadığına ilişkin gerekçeli karar verir. Adalet Bakanlığı’nın ilgili birimi merkezî makamdır. 26. maddeye göre, iade yönündeki kesin mahkeme kararı dahi Adalet Bakanı onay vermeden uygulanamaz. Bakan onaylamazsa, hâlen bu nedenle tutuklu bulunan kişinin serbest bırakılmasını Başsavcı emreder.

22. madde, aranan kişi ile Başsavcıya veya yetkili temsilcisine kararı kanun yoluna taşıma hakkı verir. İngilizce resmî çeviride inceleme makamına da “competent Court of Appeal” denilmesine rağmen ilk kararı zaten istinaf mahkemesi vermektedir. Bu sebeple yalnızca çeviri adından hareketle başvuru yapılacak mahkeme seçilmemelidir. Federal yargı kapsamındaki dosyalarda Federal Yüksek Mahkeme (Federal Supreme Court) nezdindeki temyiz/kassasyon denetimi resmî davalarla doğrulanmıştır. Dubai gibi ayrı yerel yargı sistemi bulunan emirliklerde ise yerel Temyiz/Kassasyon Mahkemesi (Court of Cassation) görevli olabilir. Kararı veren mahkeme, dosya ve ilgili kalem uygulaması yerel avukat tarafından doğrulanmalıdır.

Kanuna göre iadenin reddi hangi hâllerde zorunludur?

9. madde, koşulların kanıtlanması hâlinde iadenin yapılamayacağı on durum sayar. Siyasi saik ileri sürmek veya genel bir korkudan söz etmek tek başına yeterli değildir. 7. madde ayrıca her iki ülkede cezalandırılabilirlik ve ceza eşiği koşullarını belirler. Her iddia belgeye dayandırılmalı, uygulanabilir ikili anlaşmanın özel hükümleri de araştırılmalıdır.

Savunma sebebi	Hukuki dayanak ve sonuç	Gerekli deliller
BAE vatandaşlığı	Madde 9(1): BAE vatandaşının iadesi yasaktır; oturma izni veya vize vatandaşlık sayılmaz.	BAE pasaportu, vatandaşlık belgesi, kazanılma tarihi.
BAE mahkemelerinin yargı yetkisi	Madde 9(2): suç bakımından BAE yargı makamlarına kanuni yetki tanınmışsa ret.	Fiilin işlendiği yer, bağlantılar ve yetki değerlendirmesi.
Siyasi suç	Madde 9(3): ret sebebi; terör, soykırım, savaş suçları ve kanunda sayılan başka ağır suçlar siyasi suç kabul edilmez.	İddianame, gerçek fiiller, siyasi bağlam ve istisnalar.
Askerî nitelikli suç	Madde 9(4): askerî özellikteki suç için ret sebebi.	Yabancı ceza hükmü ve fiilin niteliği.
Ayrımcı kovuşturma	Madde 9(5): ırk, din, uyruk veya siyasi görüş nedeniyle kovuşturma ya da aleyhe muameleye ilişkin ciddi gerekçeler.	Tehditler, açıklamalar, soruşturma geçmişi, güvenilir ülke raporları.
Aynı suçla ilgili BAE işlemleri	Madde 9(6)–(8): aynı suçtan BAE’de soruşturma/kovuşturma, beraat, cezanın tamamen infazı veya kesin BAE hükmü.	Onaylı dosya kayıtları, mahkeme hükmü, kesinleşme ve infaz belgeleri.
Zamanaşımı	Madde 9(9): kovuşturma veya cezanın infazı zamanaşımına uğramışsa ret.	Fiil ve hüküm tarihleri, kesilme nedenleri, ilgili hükümler.
İşkence veya usul güvencesi eksikliği	Madde 9(10): işkence, insanlık dışı/aşağılayıcı muamele, orantısız ağır ceza ya da asgari ceza muhakemesi güvencelerinin bulunmaması.	Kişiye özgü risk, gözaltı koşulları, güvenilir güncel raporlar.
Ceza eşiğinin karşılanmaması	Madde 7(1)–(3): kural olarak iki ülkede en az bir yıl hapis tehdidi; hükmün infazında en az altı ay kalan ceza.	Ceza kanunu hükümleri, kalan ceza hesabı ve anlaşma.
Eksik iade dosyası	Madde 11–12: kimlik, tutuklama kararı, fiiller, hüküm, ekler ve Arapça çeviriler; ek bilgi istenebilir.	Tam resmî dosya, çeviriler, eksiklik çizelgesi.

Aynı suç hakkında BAE’de işlem yürütülmesine ilişkin 9(6). madde ile başka bir suç hakkında yerel dava bulunmasına ilişkin 10. madde karıştırılmamalıdır. İkinci durumda iade kural olarak yerel süreç bitene kadar ertelenir. 10. madde, BAE’nin belirleyeceği ve teslimden itibaren altı ayı aşamayacak süre içinde geri gönderme koşuluyla geçici iadeye de izin verebilir. 7(4). madde iki ülkedeki suç adlarını değil fiilin özünü karşılaştırır. 8. madde, birden çok suç içeren talepte koşulları sağlayan bir suç bakımından iadeyi mümkün kılar; koşulları sağlamayan diğer suçların hepsi otomatik olarak kapsama girmez.

Hangi süre hangi olaydan itibaren başlar?

Kararın yazılı örneğini, verildiği tarihi, tebliğ bilgilerini ve kanun yolu başvuru makbuzunu alın. 2023 değişikliği sonrasında 22. maddedeki güncel süre karar tarihinden itibaren 30 gündür; yakalama günü başlangıç değildir. Eski özetlerde, kişinin hazır bulunduğu veya bulunmadığı oturuma göre farklı süreler görülebilir; güncel başvuruda bunlara güvenilmemelidir.

Başlangıç olayı	BAE kuralı	Savunmanın yapması gereken
İade amacıyla yakalama	Madde 17: yakalamadan sonra 48 saat içinde yetkili savcılığa çıkarılma.	Avukat, yakalama tutanağı ve dosya belgelerini isteme.
Acil geçici tutma	Madde 15: tam talep gelmeden önce başlangıçta 60 gün; yeniden yakalama ve tutmaya ilişkin açık hükümler var.	Her tutma kararının temelini inceleme, teminatla salıverme isteme; 60. günde otomatik tahliye varsaymama.
Başsavcının talebi incelemesi	Madde 18: talebin incelenmesinden sonra 15 gün içinde mahkemeye sevk.	İnceleme ve sevk tarihini öğrenme; yakalamadan saymama.
Mahkemenin iade kararı	Madde 22: kararın verilişinden itibaren 30 gün içinde kanun yolu.	Doğru üst mahkemeye süresinde dilekçe verme.
İtirazın sunulması	Madde 23: başvurudan sonraki 10 gün içinde duruşma günü belirleme.	Makbuzu koruma; bu yeni bir başvuru süresi değildir.
Talep eden devlete teslim bildirimi	Madde 28: kural olarak bildirimden sonraki 30 gün içinde teslim alma; istisnai son süre ve ayrı tutma hükümleri.	Bildirim, uzatma ve devam eden tutmanın temelini kontrol etme.

24. madde, kanunda öngörülen başvuru olanağı sona ermeden iade kararının uygulanmasına izin vermez. Ancak daha sonra verilen her dilekçe teslimi kendiliğinden durdurmaz ve mevcut tutma kararını da ortadan kaldırmaz. Yakın bir teslim riski varsa avukat resmî dosya durumunu inceleyip görevli makamdan mümkün olan koruyucu kararı istemelidir.

İtiraz, temyiz, salıverilme veya bakanlık aşamasından hangisi uygulanır?

Mahkeme kararı öncesinde: 7. ve 9. maddeler ile anlaşmaya dayalı itirazları yetkili İstinaf Mahkemesine belgelerle sunmak; gerekiyorsa 12. madde uyarınca eksik yabancı belgelerin tamamlanmasını istemek.
Tutma sürerken: 15. ve 16. maddeler gereğince Başsavcıdan veya yetkili temsilcisinden teminatla salıverilme talep etmek. Bu başvuru, iade esasına ilişkin kanun yolu değildir.
Karar sonrasında: 22–23. maddelerdeki 30 günlük kanun yolunu kullanmak. Federal davalarda Federal Yüksek Mahkeme, yerel sistemlerde ise dosya kararına uygun yerel kassasyon mahkemesi ve kalemi araştırılmalıdır.
İade yönündeki karar kesinleşince: 26. madde uyarınca bakan onayı ayrıca gereklidir. Bakanlığa delil sunmak, yeni ve genel bir 30 günlük bakanlık temyizi doğurmaz.
Ret kararı üzerine: 21. madde serbest bırakılmayı öngörür; başka geçerli tutma emri bulunabilir ve savcılık kararı kanun yoluna taşıyabilir. 25. madde yeni gerekçelerle yeni iade talebini mümkün kılar.

Doğrulanmış yüksek mahkeme kararları neyi ortaya koyuyor?

Körfez İşbirliği Konseyi’nin yayımladığı tam metinli 13 Ekim 2015 tarihli 270/2015 sayılı federal ceza temyiz/kassasyon kararında, Federal Yüksek Mahkeme, kişinin Dubai’de oturduğu ileri sürülmesine karşın Şarika’da yakalanmış olması nedeniyle federal yargı yetkisini kabul etti. Karar ayrıca 1952 Arap suçluların iadesi anlaşması ile Riyad Sözleşmesi’nin ilişkisini değerlendirdi; mahkemeye göre o tarihte Kuveyt Riyad Sözleşmesi’ne taraf değildi. Anlaşmadaki belge tasdiki koşulları genel iç hukuk kuralına üstün gelebiliyordu. Bu tarihsel değerlendirme her yeni Şarika dosyasında aynı mahkemeyi veya 2026’daki anlaşma durumunu ispatlamaz.

Dubai’deki daha eski bir dava, ilk iade ret kararının uyuşmazlığı her zaman bitirmediğini gösterir. BAE resmî haber ajansına göre Dubai Temyiz (Kassasyon) Mahkemesi, Danimarka’ya iadeyi reddeden kararı farklı heyetli İstinaf Mahkemesine geri gönderdi; bu mahkeme 29 Aralık 2022’de iadeye izin verdi. Haber, geri göndermeyi ve sonucu doğrular; kassasyon gerekçelerinin tamamını açıklamaz. Savcılık ret kararına başvurursa savunma geri gönderme kararını incelemeli, yeni duruşmaya katılmalı ve ileri sürülen somut hukuki nedenlere cevap vermelidir.

7 Şubat 2025 tarihli resmî açıklama, Federal Yüksek Mahkemenin 14 Ocak 2025’te, Abu Dabi Federal İstinaf Mahkemesinin Fransa’ya iade kararına yönelik başvuruyu reddettiğini doğruluyor. Böylece federal inceleme yolu teyit edilmekle birlikte, gerekçeli kararın tamamı yayımlanmış değildir. 9 Ağustos 2026 tarihli bakanlık açıklaması, İrlanda’ya iade dosyasında Dubai Kassasyon Mahkemesinin kesin kararı bulunduğunu ve iadenin yapıldığını doğrular. Tam gerekçelere ulaşılamadığı sürece bu iki karardan işkence, siyasi suç veya usul bakımından belirli bağlayıcı ilkeler çıkarılamaz.

Federal mahkeme kararları, Dubai ve Abu Dabi’nin her yerel kassasyon mahkemesi için otomatik olarak bağlayıcı değildir. Savunma, gerçekten görevli mahkemenin sonraki ve sınırlandırıcı kararlarını ayrıca araştırmalıdır. Kassasyon kanun yolu bütün vakıaların otomatik yeniden incelenmesi değildir; kişisel risk, evrak eksikliği ve diğer deliller ilk esas incelemesinde sunulmalıdır.

Anlaşmalar, siyasi mültecilik ve Anayasa sonucu değiştirebilir mi?

2. madde, yürürlükteki uluslararası anlaşmalar ile karşılıklılığa önem verir. Hollanda–BAE iade anlaşması 1 Ağustos 2023’te yürürlüğe girmiştir, bunu Birleşmiş Milletler Antlaşmalar Koleksiyonu doğrulamaktadır. İade ret hükümleri, ülkesel kapsam ve açıklamalar özgün anlaşma metninde değerlendirilmelidir. BAE bir AB ülkesi değildir; bu nedenle Avrupa Tutuklama Müzekkeresi BAE’den iadeye uygulanmaz. 1957 Avrupa Suçluların İadesi Sözleşmesi de isteyen ülke Avrupa’da diye kendiliğinden geçerli olmaz.

BAE Anayasası’nın 38. maddesi, BAE vatandaşının ve siyasi mültecinin iadesini yasaklar. Buna karşılık yalnızca sığınma talebinde bulunmak bu statüyü ispatlamaz ve iade dosyasını otomatik durdurmaz. UNHCR’ye göre BAE, 1951 Mültecilerin Hukuki Durumuna İlişkin Sözleşme ile 1967 Protokolü’ne taraf değildir. Somut zulüm ve işkence riski, 9(5) ve 9(10). maddeler uyarınca doğrudan mahkemeye sunulmalı; siyasi koruma başvurusu ayrı değerlendirilmelidir.

Anayasa’nın 99(3). maddesi ve 2022 tarihli 33 sayılı Federal Kanun Hükmünde Kararname’nin 31. maddesi, anayasa aykırılığı sorusunun davayı gören mahkemece veya taraf itirazının kabulü üzerine Federal Yüksek Mahkemeye taşınmasına ilişkin usulü düzenler. Bu yol her iade kararına karşı doğrudan bireysel anayasa şikâyeti değildir ve 22. maddedeki 30 günlük süreyi ikame etmez. 31. madde, anayasaya aykırılık iddiasının derdest davada ileri sürülmesini gerektirir; tartışmalı hüküm, esas karar verilmeden önce belirtilmelidir. Karardan sonra yazılan bir dilekçe yeni bir kanun yolu sayılmaz.

Strasbourg, BM komitesi ya da INTERPOL iadeyi durdurabilir mi?

Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi İçtüzüğü’nün 39. maddesindeki geçici tedbir, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’ne taraf olmayan BAE’ye doğrudan karşı istenemez. Sözleşmeye taraf başka bir devletin eylemleriyle ilgili ayrı dava farklı bir konudur. BAE 2012’de BM İşkenceye Karşı Sözleşme’ye katılmış olsa da OHCHR kaydı 22. madde kapsamındaki bireysel başvuru yetkisinin kabul edilmediğini göstermektedir. Bu yüzden bu mekanizma üzerinden BM Komitesinden geçici tedbir alınacağı vaat edilmemelidir.

INTERPOL kırmızı bülteni uluslararası yakalama emri değildir. INTERPOL Dosyalarını Kontrol Komisyonu (CCF) veri erişimi, düzeltme ve silme taleplerine bakar; BAE mahkemelerinin iade kararlarını iptal edemez. 26 Mart 2026’dan itibaren yeni CCF başvuruları özel güvenli portal üzerinden yapılmaktadır. Böyle bir başvuru 30 günlük BAE süresini durdurmaz ve kendiliğinden tahliye sağlamaz. Ayrıntılar için INTERPOL kırmızı bültenine itiraz.

İlk esas duruşması öncesinde hangi belgeler hazırlanmalı?

Yakalama tutanağı, tüm tutukluluk uzatmaları, yabancı iade talebi, yabancı yakalama emri veya hüküm, diplomatik ekler ve 11. madde gereği Arapça çeviriler.
Her iki devletin fiil ve ceza hükümlerinin karşılaştırması; bir yıllık eşik ile kalan altı aylık cezanın hesabı.
BAE vatandaşlığına veya aynı suç hakkında BAE soruşturması, kovuşturması ya da kesin karara ilişkin belgeler; farklı yerel suç için ayrı 10. madde dosyası.
Ayrımcılık, işkence, cezaevi koşulları ve yargılama güvenceleriyle ilgili tarihli, kişiye özgü ve güvenilir güncel kanıtlar.
Uygulanabilir anlaşmanın aslı, mahkeme kararı ve tarihi, itiraz kaydı ve bakan onay aşamasına ilişkin bilgi.

Varsayımsal örnek: Şarika’da yabancı talep nedeniyle yakalama

Varsayımsal olay: BAE vatandaşı olmayan bir kişi, yabancı bir ülkedeki mali işlemlerle ilgili iade talebi üzerine Şarika’da gözaltına alınır. Ailesi siyasi amaç bulunduğunu ileri sürerken bazı belgeler BAE’de ilişkili işlemler hakkında soruşturma yürütüldüğünü gösterir. Avukat, bu yerel işlemin 9(6). maddedeki aynı suça mı, yoksa 10. maddedeki iadeyi yalnızca erteleyebilen başka bir suça mı ilişkin olduğunu belirler. Ardından 7. madde ve ilgili anlaşma incelenir; 9(5) ve 9(10). maddelerdeki kişisel riskler belgelenir. Karar verildiğinde INTERPOL sonucu beklenmeden 30 günlük süre korunur. İadenin sonucu kullanılan sıfatlara değil somut hukuki koşullara bağlıdır.

Meşru savunmayı hangi hatalar zayıflatır?

Süreyi mahkeme kararından değil yakalamadan başlatmak, yanlış mahkeme kalemine başvurmak, olağan ceza davası itiraz süresini otomatik uygulamak, tutukluluktan çıkma talebini iade itirazıyla karıştırmak, geçerli anlaşmayı göz ardı etmek ve kişisel risk delili sunmamak ağır hatalardır. BAE iade mahkemesi yabancı suçlamaya ilişkin bütün suçluluk meselesini yeniden yargılamak zorunda değildir. 13 ve 14. maddelerdeki yazılı ve bilgilendirilmiş rıza, basitleştirilmiş bir teslim usulü açabilir; yalnızca duruşmaya katılmaktan vazgeçme değildir. Sonuçları anlaşılmadan imzalanmamalıdır.

Teslim yaklaşıyorsa mahkeme kararı, tarih çizelgesi ve kanıtlar derhâl BAE’de yetkili bir avukata verilmelidir. Bu sitenin ekibi, usulüne uygun görevlendirilen yerel avukatla sınır ötesi savunmayı koordine edebilir: hukuki görüşme talep edin.

Ailelerin sık sorduğu sorular

BAE oturum izni iadeyi engeller mi?

Hayır. 9(1). madde vatandaşlığı korur, ikamet iznini değil; başka ret sebepleri yine uygulanabilir.

Savcılığın olumlu görüşü teslimin kesin olduğu anlamına mı gelir?

Hayır. Çekişmeli dosyada mahkemenin kesin kararı ve ayrıca 26. madde kapsamında bakan onayı gerekir.

Savcılık iade ret kararına başvurabilir mi?

Evet. 21–22. maddeler bunu düzenler, 25. madde ise yeni nedenlerle yeni talebe izin verir.

Kırmızı bülten silinirse BAE davası biter mi?

Kendiliğinden bitmez. CCF INTERPOL verilerine bakar; tutma ve iadeye ilişkin kararlar yetkili BAE makamlarında ele alınmalıdır.