Birleşik Arap Emirlikleri’nden İade: Usul ve Avukatın Görevi

BAE’de iadeyi hangi kanun ve uluslararası anlaşmalar düzenler?

Temel düzenleme, 2023 tarihli 38 sayılı Federal Kanun Hükmünde Kararname ile değiştirilen, ceza işlerinde uluslararası adli iş birliği hakkındaki 2006 tarihli 39 sayılı Federal Kanundur. 6–32. maddeler, BAE’de bulunan şüpheli veya hükümlünün yabancı devlete kovuşturma ya da cezanın infazı amacıyla iadesini düzenler. 33–37. maddeler ise BAE’nin yabancı ülkeden bir kişiyi istemesiyle ilgilidir. İki yönün hükümleri karıştırılmamalıdır. Resmî mevzuat portalında kanun yürürlükte görünmekte ve Eylül 2023 değişikliği gösterilmektedir. İngilizce çeviri ile asıl Arapça metin arasında fark varsa hukukî yorumda Arapça metin esas alınır.

İkinci madde, geçerli uluslararası anlaşmaları ve karşılıklılık ilkesini öngörür. İkili anlaşma bulunmaması tek başına iade talebini sona erdirmez; buna karşılık imzalanmış bir anlaşmanın yürürlük tarihi, kapsadığı suçlar ve şartları ayrıca araştırılmalıdır. 2025 tarihli resmî açıklamaya göre BAE ile Fransa iade anlaşmasını 2 Mayıs 2007’de imzalamıştır. İrlanda ile iade ve karşılıklı adli yardımlaşma anlaşmaları hükümetlerin ortak duyurusuna göre 18 Mayıs 2025’te yürürlüğe girmiştir. Bunlar örnektir; başka devletler için anlaşma ve karşılıklılık ayrı incelenir.

Avrupa Tutuklama Müzekkeresi, Avrupa Birliği içindeki teslim mekanizmasıdır. BAE AB üyesi değildir; AB devletinin BAE’ye yönelttiği talepte dahi BAE iade kanunu ve ilgili iki ülkeyi bağlayan anlaşma uygulanır. Dördüncü ve beşinci maddeler, özel kanunun cevaplamadığı konularda diğer ceza muhakemesi kurallarına başvurulmasını sağlar. Olağan ceza davalarının temyiz süreleri otomatik olarak iade dosyasına taşınamaz.

Talepte bulunan devlet hangi koşulları ve belgeleri kanıtlamalıdır?

Yedinci maddeye göre kovuşturma amacıyla iade isteniyorsa fiil, isteyen devlet hukukunda en az bir yıl hürriyeti bağlayıcı cezayı gerektirmeli; aynı fiil BAE’de işlenseydi burada da en az bir yıl hürriyeti bağlayıcı ceza gerektiren suç oluşturmalıdır. Bu çift cezalandırılabilirlik şartıdır. Suçun adı veya teknik unsurları iki ülkede birebir aynı olmak zorunda değildir. Kesinleşmiş mahkûmiyetin infazı içinse en az altı aylık hürriyeti bağlayıcı cezanın infaz edilmemiş olması gerekir. Avukat başlangıçtaki ceza miktarını değil, gerçekte kalan süreyi incelemelidir.

On birinci madde, diplomatik kanallardan Merkezî Makama iletilen yazılı talebi ve Arapçaya çevrilmiş, usulüne uygun imzalı ve mühürlü belgeleri öngörür. Kişinin kimliği ve vatandaşlığı, yabancı ceza maddeleri ve yaptırımlar, yabancı adli merciin yakalama emri, fiilin zamanı ve yeriyle anlatımı sunulmalıdır. Mahkûmiyet dosyasında karar, ceza ve kararın infaz edilebilirliği belgelenir. On ikinci maddeye göre Merkezî Makam eksik bilgi ve belgelerin tamamlanması için somut dosyada bir süre belirler. Kanunda bütün talepler için sabit bir günlük süre yoktur. Belgeler tamamlanmazsa talep reddedilebilir.

İsimlerin farklı alfabelerde yazılması, doğum tarihi veya pasaport bilgilerindeki uyuşmazlıklar asıl kayıtlarla karşılaştırılmalıdır; bunlar tek başına yanlış kişinin yakalandığını kanıtlamaz. Birden fazla suç bulunuyorsa sekizinci madde ve her suçun şartları dikkate alınmalıdır. Tek bir isnat bakımından eksiklik, tüm talebin otomatik reddi anlamına gelmeyebilir.

Abu Dabi, Dubai ve diğer emirliklerde hangi makamlar yetkilidir?

Birinci maddede Merkezî Makam federal Adalet Bakanlığının yetkili birimi, yetkili mahkeme ise ilgili İstinaf Mahkemesi (Court of Appeal) olarak tanımlanır. İlgili başsavcı veya görevlendirdiği yetkili, bazı tutuklama ve mahkemeye sevk tedbirlerine karar verir. Savcılık açıklamaları alır ve talebi mahkemeye taşır. 19 ve 20. maddelere göre mahkeme kapalı oturumda tarafları dinleyerek iadenin kanunen mümkün olup olmadığına gerekçeli karar verir. 26. madde uyarınca Adalet Bakanının sonradan vereceği onay, yargısal incelemenin yerine geçmeyen ayrı bir icra şartıdır.

BAE’de federal mahkemeler ve bazı emirliklere özgü yerel yargı sistemleri birlikte çalışır. Resmî haber ajansı WAM, Fransa’ya iadeyle ilgili dosyada Abu Dabi Federal İstinaf Mahkemesi kararının Federal Yüksek Mahkeme tarafından 14 Ocak 2025 oturumunda incelendiğini ve itirazın reddedildiğini bildirmiştir. Ağustos 2026 tarihli İrlanda’ya iade açıklamasında ise son inceleme makamı olarak Dubai Temyiz Mahkemesi (Dubai Court of Cassation) gösterilmiştir. Bunlar belirli dosyalardaki mahkeme yollarını kanıtlar; bütün emirlikler için tek itiraz mercii ya da tam gerekçesi bilinmeyen bağlayıcı içtihat anlamına gelmez.

Kişinin yakalandığı havaalanı tek başına üst mahkeme yetkisini belirlemez. Savcılık dosyası, başvuru numarası, sevk evrakı ve ilgili emirliğin mahkeme sistemi kontrol edilmelidir. 21–23. maddelerin güncel İngilizce sunumunda itiraz mercii için Court of Appeal ifadesi kullanılması, ilk inceleme de aynı adlı mahkemede yapıldığından karışıklık yaratır. Başvurudan önce güncel Arapça metin, dosyadaki mahkeme ve yazı işleri biriminin yönlendirmesi doğrulanmalıdır.

Yakalamadan sonra hangi işlemler ve süreler vardır?

INTERPOL Kırmızı Bülteni, kişiyi bulmak ve geçici olarak yakalamak için uluslararası polise yöneltilen bir taleptir; INTERPOL’ün çıkardığı doğrudan uygulanabilir yakalama emri değildir. BAE makamlarının kendi hukukî yetki ve belgeleri gereklidir. On beşinci madde, yabancı adli makamın yakalama emrine dayanılarak resmî iade talebi beklenirken acil geçici tutuklamaya izin verir. On altıncı madde talep geldikten sonra, örneğin kaçma korkusu varsa, tutuklamayı düzenler. Tutuklama kararında hangi maddenin yazdığı, uyarı sisteminin adından daha önemlidir.

On yedinci maddeye göre yakalanan kişi 48 saat içinde yetkili savcılığa çıkarılmalıdır. Yakalama sebebi, iade talebinin içeriği, deliller ve belgeler açıklanmalı; beyanlar tutanağa geçirilmelidir. Kişinin sorguda avukat bulundurma hakkı vardır. On sekizinci maddedeki 15 gün ise başsavcının iade talebini incelemesinden sonra dosyayı mahkemeye göndermesi için tanınmıştır; polis yakalamasından başlamaz. On dokuzuncu ve yirminci maddelerde kapalı duruşma ve gerekçeli karar düzenlenir, fakat herkes için geçerli genel bitirme süresi belirlenmez.

2023 tarihli 38 sayılı Federal Kanun Hükmünde Kararname ile değiştirilen 22. madde, iade kararının verildiği tarihten itibaren 30 günlük başvuru süresi öngörür. Yürürlükteki Arapça metin, kişinin yokluğunda verilen kararın daha sonra tebliğini ayrı bir süre başlangıcı olarak düzenlemez. BAE’nin eski resmî raporu önceki metni aktardığından güncel süre hesabında esas alınamaz. 23. madde, başvurudan sonraki 10 gün içinde duruşma günü belirlenmesini gerektirir. Tarihli kararı derhal temin edin; yetkili üst mahkemeyi ve mahkeme kalemini tespit edin. Olağan ceza itiraz sürelerini kullanmayın.

Serbest bırakılma mümkün mü; 60 gün kesin üst sınır mı?

On beşinci ve on altıncı maddeler, başsavcı veya yetkilendirdiği kişinin belirleyeceği teminatlarla kişinin serbest bırakılmasına karar verilebileceğini söyler. Talepte bulunmak tek başına otomatik tahliye sağlamaz. Kimlik, ikamet, aile yükümlülükleri ve kaçma riskine karşı ileri sürülebilecek diğer belgeler somut dosyada önem taşıyabilir. Avukat önce yakalama ve tutuklama emrinin nüshasını, tarihini, hukukî dayanağını ve bağımsız başka tutuklama sebebi olup olmadığını öğrenmelidir.

Kanunda geçen 60 günlük sürelerin tüm dava boyunca geçerli tek bir azami tutukluluk süresi olduğu söylenemez. On beşinci madde talep gelmeden önceki acil tutuklamayı düzenler, talep geldikten sonra tekrar yakalamaya imkân tanır ve kaçma tehlikesi hakkında ayrı hüküm içerir. Yirmi sekizinci madde başka bir aşama olan iade kararı sonrasında kişinin talepte bulunan devletçe teslim alınmasıyla ilgilidir. Bu devlet, kararın kendisine bildirilmesinden sonra kural olarak 30 günde kişiyi teslim almazsa salıverme ve yeni karar koşulları doğar. İstisnai son teslim tarihi ve bu aşamaya özgü 60 günlük tutma hükmü de vardır. Hangi sınırın geçerli olduğu somut kararın türüne ve zamana bağlıdır.

Mahkeme neye karar verir, bakan neyi onaylar?

On dokuzuncu madde, mahkemenin savcılık, iadesi istenen kişi ve varsa avukatının bulunduğu kapalı duruşmada iki tarafı dinlemesini öngörür. Yirminci madde iadenin hukukî uygunluğu konusunda gerekçeli karar verilmesini zorunlu kılar. Bu denetim yabancı ülkede devam eden ceza davasının her delil bakımından yeniden görülmesi değildir. Mahkeme iadenin mümkün olmadığına karar verirse 21. madde uyarınca kişinin serbest bırakılması gerekir; ancak ayrı ve geçerli başka tutuklama sebebi incelenir. Savcılığın ret kararına itiraz hakkı bulunur.

Yirmi dördüncü madde karara artık itiraz edilemiyorsa iadenin uygulanabileceğini, öncesinde uygulanamayacağını düzenler. Yirmi altıncı madde ayrıca Adalet Bakanının onayını şart koşar. Bakan onayı vermezse başsavcı yalnızca bu iade sebebiyle tutulan kişinin bırakılmasını emreder. Mahkemenin olumlu karar vermesi kişiyi derhâl uçağa bindirme yetkisi değildir; bakanlık açıklaması da eksik yargısal aşamayı gidermez. Teslim düzenlemeleri ayrıca 28. maddede yer alır.

Kişinin BAE’de başka suçtan soruşturma veya davası varsa 10. madde normalde bu işlemler kesin olarak bitene kadar iadeyi erteler; ülke içindeki mahkûmiyet halinde yerel cezanın çekilmesi beklenir. Devlet, kişinin geri getirilmesini güvenceye bağlayan şartlarla ve altı ayı aşmayan belirli bir süre için geçici teslim yapabilir. Erteleme, yabancı iade talebinin kendiliğinden ortadan kalkması değildir.

Yazılı iade rızası hangi sonuçları doğurur?

On üçüncü ve on dördüncü maddelerde yalnızca tek bir talep eden devlet bulunduğunda basitleştirilmiş teslim yolu öngörülür. Başsavcının önerisi ve kişinin kimliği, dosyası ile hukukî sonuçları bildiğini içeren gönüllü yazılı rızası üzerine bakan karar verebilir. Rıza mahkeme duruşmasında açıklanırsa 19. madde hakimin sonuçları anlatıp bunu yazıyla kaydetmesini ve belgeleri 13. madde usulü için geri göndermesini ister. Bu yalnızca duruşmaya katılma izni değildir; açıklamadan önce savunmanın gerçek sonuçları değerlendirmesi gerekir.

Yirmi dokuzuncu maddedeki hususilik ilkesi farklı bir korumadır. Kural olarak talep eden devlet, iade öncesindeki başka suçlar nedeniyle yargılama yapamaz ve kişiyi üçüncü devlete yeniden iade edemez. Bunun bakan onayı, kişinin işlemlerden sonra belirli koşullarla gönüllü kalması veya geri dönmesi gibi istisnaları vardır. Basitleştirilmiş iade rızasının her türlü hususilik korumasından otomatik feragat veya kesin korunma yarattığı varsayılamaz. İmzalanacak metin, ilgili anlaşma ve 29. madde birlikte okunmalıdır.

Vatandaşlık, ikamet izni veya Kırmızı Bülten sonucu belirler mi?

Dokuzuncu madde BAE vatandaşlarının yabancı devlete iadesini yasaklar; BAE Anayasası’nın 38. maddesi de vatandaşları korur. İkamet izni, yatırım veya uzun dönem vizesi vatandaşlık değildir. Çifte vatandaşlıkta kişinin gerçekten BAE vatandaşlığına sahip olup olmadığı güncel ve güvenilir belgelerle doğrulanmalıdır. Sadece başka bir devletin vatandaşı olmak BAE vatandaşlarına tanınmış yasağı sağlamaz.

Dokuzuncu madde ayrıca BAE yargı yetkisi, aynı fiille ilgili eski soruşturma veya hükümler, suçun siyasî ya da askerî niteliği ve isteyen ülkede karşılaşılabilecek muameleye ilişkin başka engeller içerir. Bunlar somut kanıt gerektirir; soyut bir iddia her dosyada otomatik ret sağlamaz. Göç hukukuna dayalı sınır dışı etme, yargısal iade ile aynı işlem veya aynı güvenceler değildir. INTERPOL kayıtlarının düzeltilmesi için veri denetim süreci de BAE mahkemesindeki iade incelemesinden farklıdır.

Avukat ve aile hangi belgeleri hemen hazırlamalıdır?

Yakalama tarihi, savcılığa çıkarılma, tutuklama kararları ve duruşmaların kronolojisi; pasaport ve nüfus kayıtları, ilgiliyse BAE vatandaşlık kanıtı; yabancı yakalama emri veya hüküm, kalan ceza süresi ve ceza maddeleri; erişilebilen diplomatik başvuru ile Arapça çeviriler; BAE dosya numarası ve her tebligat toplanmalıdır. Asıllar korunmalı, okunaklı kopyalar avukatla kararlaştırılmış güvenli kanaldan iletilmelidir. Yurt dışındaki aile hangi savcılığın ve mahkemenin dosyadan sorumlu olduğunu, bir sonraki duruşmayı ve 17. madde ifadesinin alınıp alınmadığını sormalıdır.

• İlk anda: tutuklama emri ve maddesi, 48 saat, avukat, tercüman ve gerekli sağlık yardımını kontrol edin.
• Evrak geldiğinde: kimlik, çift cezalandırılabilirlik, bir yıl veya altı ay eşikleri, anlaşma ve Arapça tercümeleri karşılaştırın.
• Mahkemeden önce: belgelere dayanan itirazları ilgili kanun hükümlerine göre düzenleyin.
• Karardan sonra: tarihli yazılı kararı ve tebliği alın; doğru üst mahkemeyi bulun ve 30 günü koruyun.
• Teslimden önce: kesinleşme, bakan onayı, 28. madde teslim takvimi ve başka BAE yargılamasını araştırın.

Varsayımsal örnek: Dubai’de ikamet eden Gürcistan vatandaşı, INTERPOL kaydıyla bağlantılı yabancı adli yakalama emri üzerine gözaltına alınır. Aile başlangıçta yalnızca Kırmızı Bülten bilgisini görür. Avukat önce 15. maddenin acil tutuklaması mı yoksa talep geldikten sonra 16. madde mi uygulandığını, 48 saat içinde savcılığa çıkarılıp çıkarılmadığını ve 11. maddenin Arapça belgelerinin gelip gelmediğini kontrol eder. İkamet vizesi vatandaşlık koruması sağlamaz. Mahkeme iade uygunluğu kararı verirse bir sonraki işlem Avrupa Müzekkeresi sürelerini aramak değil, karar tarihi, tebliğ ve doğru itiraz makamını saptamaktır.

BAE’de yayımlanan örnek dosyalar neyi kanıtlar ve neyi kanıtlamaz?

WAM, Abu Dabi Federal İstinaf Mahkemesinin Fransa’ya iadeyi onayladığı bir dosyada Federal Yüksek Mahkemenin 14 Ocak 2025 tarihinde itirazı reddettiğini bildirmiştir. İrlanda’ya 9 Ağustos 2026 tarihindeki teslimden önce Dubai Court of Cassation kararı olduğu da açıklanmıştır. Bu duyurular mahkeme yollarının gerçekten kullanıldığını gösterir, fakat tam gerekçeli kararların yerine geçmez. Tutukluluk, siyasî saik veya belirli bir itirazın başarısı konusunda genel bağlayıcı içtihat çıkarmak mümkün değildir.

Adalet Bakanının Eylül 2026 açıklamasına göre BAE 2025 yılında 576 iade talebi almış, mahkemeler 178 dosyada karar vermiştir. Diğer talepler incelemede kalmış veya ek belge beklemiştir. Bu rakamlar kabul oranı, kanunî işlem süresi ya da somut kişinin sonucuna ilişkin tahmin değildir. Bir sonraki güvenli adım gerçek dosya, yetkili mahkeme ve yürürlükteki süreler üzerinden belirlenir.

Ret sebepleri ve kanun yolları ayrı rehberde; Abu Dabi, Dubai ve Şarika mahkemelerinin yerel işlemleri ayrı sayfalarda açıklanmaktadır. BAE iadesine itiraz rehberi

Sınır ötesi savunma ekibi, belgeleri ve stratejiyi BAE’de yetkili avukatla koordine edebilir. Somut karar ve tarihleri paylaşmak için: Gizli görüşme talebi