Chișinău iade avukatı: mahkemeler, süreler ve itiraz

Başvurunun görüldüğü yer: Buiucani değil Ciocana

CPP madde 544 fıkra 6 ve 7 uyarınca Başsavcı veya ilgili durumda Adalet Bakanı, başvuruyu Adalet Bakanlığının bulunduğu yargı çevresindeki ilk derece mahkemesine sunar. Ministerul Justiției adresi Chișinău, strada 31 August 1989, 82’dir. Bu nedenle yetkili mahkeme Judecătoria Chișinău’dur. Ocak 2022’den beri strada Mihai Sadoveanu 24/1 adresindeki Ciocana birimi soruşturma hâkimliği işlerinde uzmanlaşmıştır. Buiucani birimi normal ceza yargılamalarının görüldüğü yerdir; iade başvurusunun kendiliğinden Buiucani’de görüleceği varsayılamaz. Adliyeye gitmeden önce dosya numarası, görevli hâkim, duruşma tarihi ve salonu güncel kalem kayıtlarından öğrenilmelidir.

Bakanlığın bulunduğu yer esas alınması önemli bir yerel farktır: kişi Moldova’nın başka bölgesinde yakalanmış olsa bile iade başvurusu Chișinău’da yargısal incelemeye sunulabilir. Müdafiin hem yakalamayı yapan birimin tutanağına hem de Ciocana mahkemesine verilen belgelere ihtiyacı vardır. Ailenin ikameti, en yakın karakol veya kişinin tutulduğu cezaevi tek başına yetkili iade mahkemesini belirlemez. Özellikle tutuklulukla ilgili acil itirazlarda yanlış adliye birimine başvurmak zaman kaybettirir. Eski mahkeme adlarına dayanmak yerine güncel dosya ve duruşma kaydı kontrol edilmelidir.

Havalimanında yakalama ve ilk 72 saat

Chișinău Uluslararası Havalimanında resmî sınır polisi birimi Sectorul Poliției de Frontieră „Aeroportul Internațional Chișinău”dur. Yayımlanmış adresi bulevardul Dacia 80/3’tür. Sınır kontrolü veya yakalama, Moldova mahkemesinin iadeye izin verdiği anlamına gelmez. İşlemin hangi belgeye dayandığı sorulmalıdır: yabancı mahkeme tutuklama emri, iade amacıyla alıkoyma tutanağı, ayrı bir Moldova ceza soruşturması veya göç idaresi kararı olabilir. Bunlar farklı hukuki yollardır. CPP madde 171¹, iade amacıyla alıkoyma halinde Procuratura Generală veya duruma göre Adalet Bakanlığının derhal bilgilendirilmesini gerektirir.

Aşağıdaki ilk 72 saat planı, her davada iade duruşmasının üç gün içinde yapılacağını söyleyen bir kanuni süre değildir. CPP madde 11, genel olarak bir mahkeme tutuklama kararı olmadan alıkoyma için 72 saatlik üst sınır koyar; madde 171¹ ise ilgili yakalama usullerine ve sürelerine atıf yapar. Müdafi, özgürlüğün ilk kısıtlandığı saati, tutanakları, bildirimleri ve sonrasında verilmiş mahkeme kararlarını karşılaştırmalıdır. Polis tarafından alıkoyma, hâkim tarafından verilen geçici iade tutuklaması ve nihai iade kararı birbirinin yerine geçen işlemler değildir.

CPP madde 547 fıkra 4 ve 5, tam iade talebi gelmeden acil geçici tutuklamayı başlangıçta 18 gün için mümkün kılar. Yasal şartlar ve uygun gerekçeli başvuru varsa süre tutuklama tarihinden itibaren en fazla 40 güne uzatılabilir. Yabancı belgelerin hangi tarihte ulaştığı, uzatma talebinin temeli ve somut yargı kararı incelenmelidir. Bu süreler ilk 72 saatle aynı değildir; bütün iade yargılamasının 40 günde tamamlanacağı anlamına gelmez ve belirsiz süreli tutuklama izni vermez. İsteyen devletle yürürlükteki antlaşmanın koşulları da ayrıca belirlenmelidir.

Tutulan kişinin yeri ve müdafi erişimi

Penitenciarul nr. 13 Chișinău gerçekten var olan bir ceza infaz kurumudur. Ulusal cezaevi idaresi, burada avukat görüşmesi için odalar bulunduğunu yayımlamıştır. Ancak bu bilgi havalimanında yakalanan herkesin aynı kuruma gönderildiğini kanıtlamaz. Kısa süreli polis alıkoyması, başka merkeze nakil ve mahkeme emriyle cezaevinde tutukluluk farklı aşamalardır. Aile, kişinin güncel bulunduğu yeri yakalama tutanağından, yetkili makamdan veya müdafiden doğrulamalıdır. Sadece kurumun adını bilerek 13 numaralı cezaevine gitmek doğru değildir. Aile ziyaretinin şartlarıyla avukatın müvekkiline erişimi de ayrı değerlendirilmelidir.

CPP madde 547 fıkra 1, iade amacıyla tutukluluğun özgürlüğün kısıtlanmasından isteyen tarafa teslimine kadar azami 12 ay sürebileceğini öngörür. Bu üst sınır, her dosyada on iki ay tutuklama için otomatik yetki vermez. Fıkra 2 uyarınca sağlık durumunun usulüne uygun belgelerle tutukluluğa elverişsiz olması ya da kişinin ve ailesinin Moldova’da sürekli ikamet etmesi ve kaçma tehlikesini gösteren neden bulunmaması halinde tutuklama başka tedbirle değiştirilebilir. Mahkeme savcının istemiyle veya kendiliğinden, kanunun tanıdığı durumlarda savcı da işlem yapabilir; fıkra 3 başka güvence tedbirleri düzenler. Somut tutukluluk tedbirinin gözden geçirilmesi ile nihai iade kararına karşı recurs farklı hukuki konulardır.

Müdafi, tercüman ve dosya bilgisine ulaşmak

CPP madde 544 fıkra 7’ye göre iade duruşmasına savcı, iadesi istenen kişi ve seçtiği veya devlet tarafından görevlendirilen müdafi katılır. Hükümlü kişilere ilişkin taleplerde Adalet Bakanlığı temsilcisi de yer alır. Devlet güvenceli adli yardım için Chișinău’daki Oficiul Teritorial Chișinău, Consiliul Național pentru Asistența Juridică Garantată de Stat kurumuna bağlıdır ve strada Alecu Russo 1, blok 1A, üçüncü kattadır. Özel avukat henüz görevlendirilmediyse kamu tarafından karşılanan müdafiin nasıl isteneceği buradan öğrenilebilir. Bununla birlikte yardım için uygunluk bireysel olarak değerlendirilir; herkesin kendiliğinden hak kazandığı söylenemez.

Devlet güvenceli hukuki yardımın Kişinev bölge ofisi, başvuru ve danışma saatlerini pazartesiden cumaya 10.00–16.00, öğle arasını 12.00–12.30 olarak ve e-posta adresini ot_chisinau@cnajgs.md olarak duyurur. Bunlar ofisin çalışma saatleridir; yakalamayı yapan makamdan derhâl avukat yardımı isteme hakkını sınırlamaz.

Kişinin gerçekten anladığı bir dilde tercüman talep edilmelidir. Müdafi yabancı suçlamayı, yakalama emrini, varsa mahkûmiyet hükmünü, çevirileri, vatandaşlık belgelerini ve alıkoyma nedenlerini incelemelidir. Moldova’nın Avrupa İade Sözleşmesi madde 23 kapsamındaki beyanı, devletler arasında gönderilen başvuru belgelerinin diliyle ilgilidir; Moldova’daki duruşmayı anlayabilme gereğini ortadan kaldırmaz. Yurt dışındaki aile üyelerinin yazılı yetkilendirmesi gizli belgelerin hukuka uygun paylaşımını kolaylaştırabilir; acil hukuki yardım almanın önkoşulu değildir. Duruşma tarihinin kamuya açık olması bütün gizli dosya evrakına aile tarafından doğrudan erişilebileceği anlamına gelmez.

Ciocana soruşturma hâkiminin değerlendirdiği hususlar

Ciocana soruşturma hâkimi iadenin hukuki koşullarını ve ilgili itirazları değerlendirir; yabancı ülkedeki ceza suçlamasını yeniden esas bakımından yargılamaz. Kimlik karışıklığı, Moldova vatandaşlığı, mülteci veya siyasi sığınma statüsü, çelişkili belgeler ve kişiye özgü somut riskler yazılı delillerle sunulmalıdır. CPP madde 171¹ fıkra 4, iade için alıkonulan kişinin Moldova vatandaşı veya tanınmış mülteci ya da siyasi sığınma statüsü sahibi olduğu tespit edildiğinde, başka yasal alıkoyma nedeni yoksa serbest bırakılmasını gerektirir. Moldova pasaportu veya koruma kararı gecikmeden müdafie iletilmelidir.

Madde 545’teki basitleştirilmiş iadeye rıza, sıradan bir idari imza değildir. Soruşturma hâkimi sonuçları açıklar ve müdafi huzurunda rızayı teyit eder; usulünce teyit edilmiş rıza sonradan geri alınamaz. Teslimden sonraki başka suçlar için kovuşturmayı ilgilendiren hususilik kuralından açık feragat ayrı bir karardır. Bu rıza, geçici tutukluluk tedbirini itirazsız kabul etmekle de karıştırılmamalıdır. Moldova, 1957 Avrupa İade Sözleşmesi’ne beyan ve çekinceleriyle taraftır; ancak her isteyen devlet bakımından geçerli antlaşma ayrıca saptanmalıdır. Moldova Avrupa Birliği üyesi olmadığından AB üyesi devletler arasındaki Avrupa Tutuklama Müzekkeresi burada Moldova’nın iade mekanizması değildir. Ülke çapındaki usul ile ayrıntılı ret sebepleri bağlantılı ayrı rehberlerde ele alınır.

Moldova’dan iade: ülke rehberi · Ret nedenleri ve itiraz yolları.

Curtea de Apel Centru itirazı ve 2026 kararları

CPP madde 544 fıkra 9 uyarınca iade kararına karşı recurs süresi kararın açıklanmasından itibaren 10 gündür. Kararın açıklamadan sonraki 24 saat içinde yazılması gerekir. Chișinău için yetkili merci, strada Teilor 4 adresindeki Curtea de Apel Centru’dur. Eski kanun metinlerinde hâlâ „Curtea de Apel Chișinău” adı görülebilir; Yüksek Hâkimler Kurulunun 718/44 sayılı kararı değişikliğin 27 Aralık 2024’te yürürlüğe girdiğini doğrular. Müdafi kararın hüküm kısmını hemen almalı, başvuru yolunu ve süreyi kontrol etmeli, aileye sonradan ulaşan haber üzerine yeni bir süre başladığını varsaymamalıdır.

Anayasa Mahkemesinin 2 Nisan 2026 tarihli 60 sayılı kararı, Curtea de Apel Centru’daki 7r-7/2025 sayılı Kydenko dosyasından doğmuştur. Madde 544 fıkra 9 kapsamında hangi savcıların recurs başvurabileceğine ilişkin anayasal itiraz kabul edilemez bulunmuştur. Mahkeme savcılığın başvurusunu iptal etmemiş, yalnız Başsavcının imza atabileceğine de karar vermemiştir. Olağan kanunlar arasındaki yorum sorununun genel mahkemelerce çözülmesi gerektiğini açıklamıştır. Bu nedenle müdafi, başvuruyu Başsavcı dışındaki savcı imzaladı diye kendiliğinden geçersiz kabul edemez.

21 Mayıs 2026 tarihli 87 sayılı karar, Ciocana’da iade kararı verilmiş ve Curtea de Apel Centru’ya taşınmış Goujon davasıyla ilgilidir. Anayasal itiraz, sanığın yokluğunda verilen mahkûmiyet sonrasında yeni yargılama güvencelerinin yeterliliğine ilişkin ifadeyi hedef almıştır ve kabul edilemez bulunmuştur. Mahkeme, güvencelerin inandırıcılığı ve ağır bir adalet inkârı yönündeki gerçek riski önleyip önlemediği hakkında bireysel incelemeyi vurgulamıştır. Her güvencenin yeterli olduğunu söylememiş, somut iade itirazını kesin biçimde karara bağlamamıştır. Her iki karar kendi anayasal konuları yönünden önem taşır; sonraki üst derece kararları ve somut deliller ayrıca araştırılmalıdır.

Yüksek Adalet Mahkemesi, Ciocana kaynaklı bir iade dosyasında 26 Mart 2026 tarihinde başka bir usul sınırını açıklığa kavuşturdu (1cs-52/26). Dosyanın başka mahkemeye nakli istemi reddedildi: duruşmaların yönetimine itiraz veya tek bir hâkime duyulan kuşku, tüm mahkemenin tarafsızlığını kendiliğinden ortadan kaldırmaz. Hâkimin reddi ile dosyanın başka mahkemeye nakli ayrı başvuru yollarıdır. Bu gerekçeyle nakil, hâkimin reddi kabul edilmesine rağmen mevcut mahkemede yeni heyet oluşturulamaması halinde gündeme gelir. Ceza Muhakemesi Kanunu m. 39(5) uyarınca nakle Yüksek Adalet Mahkemesi karar verir; iade kararına ilişkin olağan itiraz merci değil. Bu karar, ayrı iltica uyuşmazlığını veya iadenin esasını çözmemiştir.

Örnek olay ve yurt dışındaki aileye belge listesi

Varsayımsal örnek: Gürcistan vatandaşı bir yolcu başka devletin talebi üzerine Chișinău havalimanındaki sınır polisi tarafından yakalanır. Yurt dışında yaşayan kız kardeşi onun götürüldüğünü öğrenir ancak nerede tutulduğunu bilmez. Tam adını, doğum tarihini, yakalama saatini ve tutanakta yazılı kurumu toplar. Chișinău’da görevlendirilen avukattan tutuklama kararını ve varsa Ciocana dosyasını bulmasını ister. INTERPOL Kırmızı Bülteni bulunması tek başına Moldova mahkemesinin iadeye izin verdiği anlamına gelmez. Yabancılar hukukuna dayanan sınır dışı kararı da ceza yargılaması kapsamındaki iadeden ayrılmalıdır.

Aile önce kişinin gerçekten nerede tutulduğunu, hangi yazılı kararla özgürlüğünün kısıtlandığını, müdafiin kim olduğunu ve iade kararı açıklanıp açıklanmadığını öğrenmelidir. Bu bilgiler doğru belgelerin zamanında toplanmasını sağlar. Avukat, isteyen devletin evrakını Moldova mahkemesinin güncel dosyasıyla karşılaştırmalı ve ilgili aşama için uygun yolu belirlemelidir. Havalimanının adı veya 13 numaralı cezaevinin varlığı kişinin orada bulunduğunu kanıtlamaz. Yabancı arama kaydı da Moldova’daki iade kararına karşı 10 günlük kanun yolu süresinin başlangıcını göstermez.

• Okunaklı pasaport, varsa ikinci vatandaşlık belgesi ve Moldova’daki ikamet ile aile bağlarına ilişkin deliller.
• Yakalamanın kesin saati; polis tutanağı, hâkim tutuklama kararı ve iade kararının ayrı nüshaları.
• Yabancı dosya numarası, suçlama, tutuklama emri, hüküm ve mevcut tercümeler; asıllar değiştirilmemelidir.
• İlgili sağlık raporları, mülteci veya siyasi sığınma kararı ve isteyen devletteki avukatın iletişim bilgileri.
• Ciocana dosya numarası, duruşma tarihi, seçilen veya atanan müdafi ve teyit edilmiş güncel tutulma yeri.
• İade kararı açıklanmışsa recurs için 10 günlük sürenin bu açıklama tarihinden hemen hesaplanması.

Sitenin ekibi, danışma formu aracılığıyla ayrıca görevlendirilen yerel avukatla sınır ötesi savunmanın koordinasyonunu sağlayabilir.

Danışma talebi.