Podgorica iade avukatı: Viši sud u Podgorici ve yerel yargılama usulü

Podgorica Havalimanı'ndaki yakalama neden Yüksek Mahkemeye gider?

Bu, yerel uygulamaya dayanan somut bir yargı yolu açıklamasıdır; her INTERPOL duyurusunun kendiliğinden iadeye yol açtığı anlamına gelmez. Karadağ Polis Müdürlüğü 23 Eylül 2026 tarihli açıklamasında, Aerodrom Podgorica sınır kapısında yakalanan bir Türk vatandaşının Viši sud u Podgorici soruşturma hâkimi önüne çıkarıldığını bildirmiştir. 7 Ekim 2026 tarihli başka bir polis açıklamasında da havalimanındaki yakalamayı aynı mahkemenin iade amaçlı tutuklama kararı izlemiştir. Sınır polisi ilk işlemleri yapar ancak yargısal tutuklama kararını havayolu şirketi veya INTERPOL değil, mahkeme verir.

İlgili polis birimi açıklamalarda “Centar” Bölgesel Sınır Polisi Merkezi olarak anılmıştır. Yakalamanın kesin yerini, polis tutanağını, talepte bulunan devleti ve dosyada tam bir iade talebi mi yoksa yalnızca uluslararası arama bildirimi mi bulunduğunu sorun. Transit yolcunun, başka bir şehirde yakalananın ve göç mevzuatına göre sınır dışı edilenin dosyası aynı olmayabilir. Farklı hukuki işlemlerin birbirine karıştırılması hem doğru başvuru merciini hem de süre hesabını etkiler.

Podgorica'da hangi kurum ne yapar?

Mahkemeler Kanunu, Podgorica temel mahkemesi bölgesi ile Kotor ve Bar dâhil bazı güney bölgeleri için Podgorica Yüksek Mahkemesini öngörür; Bijelo Polje'de de ayrı bir Yüksek Mahkeme bulunur. 2026 değişiklikleri temel mahkeme teşkilatının bazı kısımlarını değiştirmiştir. Bu sebeple yolcunun güzergâhından çok mahkeme kaydı ve gerçek yetki alanı önemlidir. İstinaf Mahkemesi de Podgorica'da bulunur fakat Viši sud ile aynı mahkeme değildir.

Polis kişiyi hâkim önüne çıkardıktan sonra ne olur?

7 Ocak 2026 tarihinde yürürlüğe giren Zakon o međunarodnoj pravnoj pomoći u krivičnim stvarima (Ceza İşlerinde Uluslararası Adli Yardımlaşma Kanunu) 19. maddesi, ilk yargısal incelemede soruşturma hâkiminin rolünü düzenler. Kimlik tespitinden sonra hâkim, iadenin hangi gerekçeyle istendiğini, dayanak belgeleri ve kişinin savunma yapma imkânını gecikmeden açıklamalıdır. Basitleştirilmiş iade ihtimali ve avukat tutma hakkı; ceza muhakemesi gereği zorunlu müdafilik durumunda müdafi atanması hakkı da açıklanır.

Hâkim yetkili savcının görüşünü alır, kanunun öngördüğü durumlarda müdafiyi dinler, gerekirse ek araştırma yapar ve kendi görüşüyle birlikte dosyayı yetkili mahkeme heyetine gönderir. Bu aşama yabancı ülkedeki suçlamanın esasına ilişkin ceza yargılaması değildir. Avukatın talebin kendisini, gerekiyorsa onaylı çevirileri, kimlik belgelerini ve yargı kararını görmesi gerekir; yalnızca bir Red Notice ekran görüntüsü yeterli değildir. Yabancı ülkedeki avukat belge temin edebilir ancak Karadağ mahkemesindeki usul işlemleri yerel yetkiye sahip müdafiyle yürütülmelidir.

İlk 72 saat için pratik plan: kanuni 72 saat sınırı değildir

Bu tablo aileye yönelik acil eylem listesidir; bütün iade dosyalarının 72 saat içinde heyet önüne çıkması veya sona ermesi gerektiği iddiası değildir. Acil ilaç, sağlık, tercüman veya konsolosluk iletişimi ihtiyaçları varsa bir sonraki duruşmayı beklemeyin: müdafiye ve tutmayı gerçekleştiren kuruma hemen iletin.

Yerel avukatın hemen hesaplaması gereken süreler

20. madde, kaçma riski veya ceza muhakemesinin öteki tutuklama nedenlerinin hâkimce değerlendirilmesi şartıyla geçici iade tutuklamasına izin verir; uygun dosyada alternatif tedbirler de söz konusu olabilir. Talepte bulunan devlet henüz tam iade talebini sunmamışsa, 20. maddenin üçüncü fıkrası talebin tutuklama tarihinden itibaren 18 gün içinde gelmemesi hâlinde serbest bırakmayı öngörür. Talepte bulunan devlet uzatma isterse süre tutuklamadan itibaren 40 gün olarak uygulanır. 20. maddenin dördüncü fıkrasına göre soruşturma hâkimi, gerekçeli yabancı talep üzerine istisnai biçimde en fazla 30 gün daha süre verebilir. Bu süreler eksik iade talebinin gelmesine ilişkindir; tüm iade tutukluluğunun süresine uygulanacak mutlak genel üst sınır değildir.

Soruşturma hâkimi tamamlanan evrakı heyete gönderdikten sonra 21. madde, heyetin dosyayı teslim almasından itibaren sekiz gün içinde iade koşullarını karara bağlamasını öngörür. 23. madde uyarınca iade koşullarını olumlu bulan heyet kararına karşı aranan kişi, kararın kendisine tebliğinden itibaren üç gün içinde bir üst mahkemeye başvurabilir. İstinaf mahkemesi de başvuruyu aldıktan sonra sekiz gün içinde karar verir. Heyetin iadeyi reddettiği hâllerde ise 22. madde aranan kişinin başvurusundan bağımsız zorunlu üst mahkeme incelemesi öngörür. Kararın üzerinde yazan tarih ile kararın fiilen tebliğ edildiği tarihi ayırmak bu nedenle yaşamsaldır.

İadenin mümkün olduğuna ilişkin yargı kararı kesinleştiğinde olağan süreçte 24. madde dosyanın Adalet Bakanına gönderilmesini ve bakanın teslimi kabul veya reddetmesini düzenler. Kanun, bakanlık kararının icra edilebilir ve olağan kanun yoluna kapalı olduğunu belirtir. Bu aşama, heyetin kararına karşı üç günlük yargısal başvurudan ayrıdır; başka bir başvurunun mümkün olup olmadığı ayrıca ve somut dosyada değerlendirilmelidir. 29. maddede yer alan basitleştirilmiş yöntemde ise bilgilendirilmiş ve geri alınamaz rıza üzerine kararı mahkeme verir. İade sonrasında başka suçlar için yargılamayı sınırlayan hususilik güvencesinden açıkça vazgeçmek ayrı bir tercihtir; yalnızca rıza gösterilmiş olmasından otomatik olarak doğmaz.

Kişi nerede tutulabilir; ziyaret ve paket kuralları nedir?

Güncel ceza infaz kuralları, Istražni zatvor Podgorica ve Bijelo Polje tesisini tutukluluk yerleri arasında sayar; istisnai olarak başka bir yere yerleştirme mümkündür. Aile, seyahate çıkmadan önce kişinin gerçekten hangi tesiste bulunduğunu müdafi veya yetkili kurumdan öğrenmelidir. İade nedeniyle tutuklular için hükümlülerin genel ziyaret saatlerinin geçerli olduğu varsayılmamalıdır.

UIKS'nin 75/2026 sayılı Yönetmeliğe dayanan açıklamasına göre tutukluyu ziyaret etmek için soruşturma hâkimi veya mahkeme heyeti başkanının izni gerekir. Istražni zatvor Podgorica'da ilan edilen düzende en fazla iki ziyaretçi ve ayda dört ziyaret öngörülür. Yüksek Mahkeme kararıyla tutuklananlar için ziyaret günleri perşembe ve cuma olarak listelenmiştir; temel mahkeme kararlarında belirtilen salı günüyle karıştırılmamalıdır. Saatleri ve izni tesise önceden teyit edin. Kurallar ayrıca içerik ve teslim kısıtlamaları altında haftada bir, en fazla 5 kg paket kabulüne imkân verir. Usulünü kontrol etmeden para, ilaç veya yiyecek götürmek sorun yaratabilir.

Podgorica'daki iade tutukluluğunun yargısal denetimi

Anayasa Mahkemesi 2 Ekim 2023 tarihli U-III 820/23 kararında iade tutuklamasıyla ilgili hak ihlali bulmuş ve Viši sud u Podgorici'ye tutukluluğun devamının haklı olup olmadığını derhâl karara bağlama talimatı vermiştir. Somut olayda mahkeme, kovuşturma zamanaşımı hakkındaki belirleyici savunma itirazını gereğince değerlendirmemişti. Bu karar, göz ardı edilmiş önemli bir iddianın gerekçeli ve süratli incelenmesini talep etmeyi destekler; bütün iade dosyalarında otomatik salıverme anlamına gelmez.

Ocak 2026'da yayımlanan U-III 333/25 kararı, önceki kanundaki tutukluluk süresi sona erdikten sonra geçerli bir yargısal karar olmaksızın özgürlükten yoksun bırakmanın sürdürülmesiyle ilgilidir. İade konusunda bakanın aldığı karar, tutuklama için mahkeme kararı yerine geçemezdi. Ancak o davada sekiz aylık sınır içeren eski mevzuat uygulanmıştır. 7 Ocak 2026 tarihinden itibaren yürürlükte olan yasanın 20. maddesi farklı bir sistem öngördüğünden yeni yasaya tabi herkesin sekiz ay sonunda salıverileceği söylenemez. Somut tutuklama kararı, mevcut gerekçeler ve zamanında yargısal inceleme önemini korur.

Anayasa Mahkemesi 23 Ekim 2025 tarihli U-III 870/25 kararında, talepte bulunan ülkede ciddi kötü muamele tehlikesi iddiasının Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin 3. maddesi açısından yeterince incelenmemesi nedeniyle istinaf mahkemesi kararını bozmuştur. Aynı dosyada daha önce verilen geçici durdurma kararı farklı ve olaya özgü bir tedbirdi; her anayasal başvuru iadeyi kendiliğinden durdurmaz. Bu içtihatların uygulanabilirliği olayların özelliklerine, yetkili makama ve yargılama aşamasına bağlıdır. İadeye karşı ileri sürülebilecek itirazların ayrıntıları için Karadağ'dan iadeye itiraz rehberine bakın.

Podgorica'daki daha sonraki bir iade dosyası somut delilin önemini gösterir. Anayasa Mahkemesinin Wall (U-III 366/26) hakkında 9 Haziran 2026 tarihli resmî açıklamasına göre Mahkeme, iadeyi nisanda geçici olarak durdurmuş, ancak ölüm cezası veya tahliye imkânı olmayan müebbet hapis riski iddiasını destekleyen ilgili deliller sunulmadığı için 26 Mayısta anayasa şikâyetini reddetmiştir. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi de talep edilen geçici tedbire hükmetmemiştir. Bu sonuç, U-III 870/25'te belirtilen, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin 3. maddesi kapsamındaki somutlaştırılmış riskleri inceleme yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz. Bireysel riskin kanıtı, geçici durdurma ve nihai karar ayrı konulardır; başka bir dosyada otomatik durdurma doğmaz.

Hangi iade sistemi geçerlidir ve talebin tarihi neden önemlidir?

Karadağ Avrupa Birliği üyesi değildir; mahkemelerinde Avrupa Tutuklama Müzekkeresi (EAW) sistemi uygulanmaz. 1957 Avrupa İade Sözleşmesi taraf devletler arasındaki ilişkilerde çekinceler ve ilgili protokoller saklı kalmak üzere uygulanabilir. Dördüncü Ek Protokol Karadağ bakımından 1 Mayıs 2026 tarihinde yürürlüğe girmiştir. 2025 tarihli ulusal kanun da geçerli antlaşmalarla birlikte usul kurallarını belirler. Müdafi, talepte bulunan ülkeyi, geçerli antlaşmayı ve varsa ikili düzenlemeleri ayrıca doğrulamalıdır; AB'ye ait teslim sürelerini aynen aktarmamalıdır. Göç hukuku uyarınca sınır dışı etme ise tamamen farklı bir süreç olabilir. Genel hukuki sıra için Karadağ iade rehberine bakılabilir.

Podgorica savunması ve aile için gerekli belgeler

• Yakalanan kişinin adının tam yazılışı, uyruğu, doğum tarihi ve polis ya da sınır geçişi yakalama tutanağı.
• Yazılı tutuklama kararı, yakalama ve tutuklama gün ve saatleri, varsa mahkeme dosyası numarası.
• Yabancı yakalama müzekkeresi, iade talebi veya INTERPOL kaydı; talepte bulunan devletin açık kimliği.
• Karadağ'daki ikamet, aile bağı, iş, sağlık, dil ihtiyacı ve ulaşılabilir yakın kişi bilgilerini kanıtlayan belgeler.
• Yurt dışındaki mahkeme evrakı ve mevcut çevirilerin güvenli kanaldan yerel avukata gönderilmesi; kesin mahkûmiyet ile henüz kanıtlanmamış suçlamanın ayrılması.
• Ziyaret için kimlik belgesi ve tutukevine gitmeden önce ilgili hâkimin veya heyet başkanının izin onayı.

Varsayımsal örnek: Türkiye vatandaşı bir ziyaretçi Aerodrom Podgorica'ya geldiğinde uluslararası arama kaydı üzerine durdurulur. Aile, Yüksek Mahkeme soruşturma hâkiminin tutuklama kararı verdiğini doğrular; buna karşın resmî iade talebinin avukata ulaştığı henüz belli değildir. Önce tutuklama kararının içeriği ve 20. maddedeki sürenin başlangıcı kontrol edilir. Havalimanında yakalanmış olması tek başına iade koşullarının kanıtı değildir. Perşembe günü görüşe gitmek isteyen aile üyesi de kişinin tutulduğu yeri ve gerekli yargısal izni önceden doğrulamalıdır.

İlk avukat görüşmesinde ne sorulmalı?

Hâlen hangi yargı kararının geçerli olduğunu, ilk hâkim önüne çıkarma ve tercüme güvencelerine uyulup uyulmadığını, yabancı iade talebinin kesin olarak ne zaman ulaştığını, tutukluluğu hangi mahkemenin incelediğini ve üç günlük başvuru süresini başlatabilecek yazılı heyet kararının bulunup bulunmadığını sorun. Bakanlık kararı verilip verilmediğini ve kişinin basitleştirilmiş iadeye rıza gösterip göstermediğini ayrıca öğrenin. Bunların hukuki sonuçları ayrıdır ve doğru yanıt ancak gerçek dosya incelenerek verilebilir.

Yakalama, mahkeme incelemesi ve teslim arasındaki farklar için genel iade süreci açıklamasına bakabilirsiniz. Sınır ötesi savunma yerel yetkili avukatlarla koordine edilir; gizli başvuru formundan iletişim kurabilirsiniz.