Slovakya’dan iade: prosedür ve avukatın rolü

Önce Slovakya’da hangi prosedürün uygulandığını belirleyin

Talepte bulunan devlet ve yakalamanın dayanağı olan belge, uygulanacak yolu belirler. Başka bir AB üyesi devletin AYE’si Avrupa yakalama emri sistemine tabidir. AB üyesi olmayan bir devletin kovuşturma veya ceza infazı amacıyla yaptığı talep, Ekim 2026 itibarıyla esas olarak 301/2005 sayılı Kanun’un §§ 498–514 hükümlerine, yani Ceza Muhakemesi Kanunu’na (Trestný poriadok) tabidir. INTERPOL Kırmızı Bülteni veya yayını bir polis uyarısıdır; Slovakya’nın iadeye izin veren kararı değildir.

167/2026 sayılı Kanun yalnızca kısmen yürürlüğe girmiştir; üçüncü devletlere iade ve AYE’ye ilişkin temel usul hükümlerinin 1 Ocak 2028’de uygulanması planlanmıştır. Bu nedenle güncel bir davada yürürlükteki kurallar uygulanmalı, ilgili antlaşma ve geçiş hükümleri ayrıca kontrol edilmelidir.

Hukuki dayanak: hangi araç uygulanır?

Üçüncü bir devletin iade talebini kim yürütür?

Adalet Bakanlığı yabancı devletin resmî talebini alır. § 498 uyarınca talep yazılı olmalı; mahkûmiyet kararının, yakalama emrinin veya eşdeğer bir kararın aslı ya da onaylı örneği, suçların tarihini, yerini ve hukuki niteliğini açıklayan bilgiler ve talepte bulunan devletin ilgili mevzuatı eklenmelidir. Bakanlık eksik bilgileri isteyebilir ve bunların sunulması için süre belirleyebilir.

Bakanlık daha sonra dosyayı ön soruşturma için yetkili bölge savcılığına gönderir. § 502 uyarınca krajská prokuratúra savcısı, iadenin kabul edilebilirliği için yasal şartların bulunup bulunmadığını inceler. Savcı aranan kişiyi dinler, talebin içeriğini açıklar ve talep ile dayanak kararın veya yakalama emrinin kopyalarını verir. Olağan iade işlemlerinde, ön soruşturma aşaması da dâhil olmak üzere avukatla temsil zorunludur.

§ 509 uyarınca bölge mahkemesi, savcının başvurusu üzerine iadenin kabul edilebilirliği hakkında karar verir. Kural olarak tutukluluk hakkında karar veren krajský súd yetkilidir; tutukluluk kararı verilmemişse kişinin ikamet ettiği yerdeki bölge mahkemesi yetkilidir. Bu, yetki dağılımının yalnızca bir parçasıdır: bölge savcılığı ön soruşturmayı yürütür, Yüksek Mahkeme izin verilen itirazı inceler ve Adalet Bakanı nihai izin kararını ayrıca verir.

Üçüncü devlete iadenin aşamaları

Yakalamadan sonra ne olur?

Yakalama ve tutukluluk ayrı kararlardır; hiçbiri tek başına iadenin haklı olduğu anlamına gelmez. § 504 uyarınca savcı, yabancı makamın talebi üzerine polise bir kişiyi yakalama talimatı verebilir. Polis, uluslararası olarak aranan kişiyi iade amacıyla savcının önceden izniyle de yakalayabilir; bu izin önceden alınamıyorsa ancak acil bir durumda izinsiz yakalama yapılabilir. Yakalama gecikmeksizin savcıya bildirilmelidir.

Savcı kişiyi yakalamadan itibaren 48 saat içinde — terör suçlarında 96 saat içinde — serbest bırakmazsa aynı süre içinde geçici tutukluluk veya iade tutukluluğu talebi sunmalıdır. Bu, iade davasının iki ya da dört gün içinde bitmesi gerektiği anlamına gelmez. Bölge mahkemesi heyet başkanı, kişi mahkemeye çıkarıldıktan sonra 48 saat içinde geçici tutukluluk hakkında karar vermelidir; aksi takdirde kişi serbest bırakılmalıdır.

§ 505 kapsamındaki geçici tutukluluk, talepte bulunan devlet resmî iade talebini hazırlayıp gönderirken kişinin Slovakya’da hazır bulunmasını güvence altına almayı amaçlar. Yakalama tarihinden itibaren 40 günü aşamaz. Mahkeme, savcının önerisi üzerine daha erken salıverme kararı verebilir. Resmî talebin ulaşması, kişinin hazır bulunmasını güvence altına almak veya sürecin amacının boşa çıkmasını önlemek için gerekli olduğunda § 506 kapsamında ayrı bir iade tutukluluğu kararına yol açabilir. § 508’de belirtilen tutukluluk kararlarına itiraz edilebilir; ancak itiraz kararın icrasını durdurmaz.

İade tutukluluğu, geçici tutuklulukla aynı genel 40 günlük sınıra tabi değildir. § 506 fiilî teslim sırasında ve olağan durumda Adalet Bakanının iade izninden sonraki altmışıncı günden geç olmamak üzere salıverilmeyi gerektirir. Kişi iade tutukluluğu emredildiğinde zaten Slovakya’da tutukluysa veya Slovak cezasını çekiyorsa ve bakanlık izni iade tutukluluğu fiilen başlamadan önce verilmişse, § 507 uyarınca 60 günlük süre iade tutukluluğunun başladığı tarihten işler. Talep geri çekilirse, Yüksek Mahkeme iadeyi kabul edilemez bulursa, bakan izin vermezse veya tutukluluğun hukuki dayanağı ortadan kalkarsa da kişi serbest bırakılmalıdır. Bu tetikleyiciler somut tutukluluk kararı ve güncel usul durumu üzerinden kontrol edilmelidir. Geçici tutukluluğun 40 günü, iadeyle bağlantılı tüm tutukluluk süreleri için genel bir üst sınır değildir.

Kabul edilebilirlik incelemesi nasıl yürütülür?

Ön soruşturma tamamlandıktan sonra bölge mahkemesi iadenin kabul edilebilir olup olmadığına karar verir. Karar normalde kapalı oturumda verilir. Mahkeme karar vermeden önce aranan kişiye ve avukatına yazılı görüş sunma fırsatı tanımalıdır. Kişi veya avukatı bu görüşte açık duruşma isterse ya da mahkeme bunu gerekli görürse açık duruşma yapılır. İlgili yasal engel, antlaşma hükmü, kimlik hatası, zamanaşımı sorunu, daha önce verilmiş Slovak kararı veya mahkemenin hukuken inceleyebileceği başka bir unsur ortaya konmalıdır.

§ 499 uyarınca kovuşturma amacıyla iade, kural olarak çifte suçluluk ve Slovak hukukuna göre öngörülen azami hapis cezasının en az bir yıl olmasını gerektirir. Bir cezanın infazı amacıyla iade için infaz edilecek ceza veya kalan süre normalde en az dört ay olmalıdır; birden fazla ceza veya kalan süre toplanır. § 500, suçlardan en az biri eşiği karşılıyorsa diğer suçlar veya daha düşük ceza bakiyeleri için ek iadeye izin verir. İlgili antlaşma da kontrol edilmelidir.

§ 501, iadenin kabul edilemez olduğu durumları sayar. Bunlar arasında kanuni istisnalar saklı kalmak üzere Slovak vatandaşlığı; Slovakya’da uluslararası koruma başvurusu yapılmış olması veya bu korumanın kapsamı içinde iltica ya da ikincil koruma verilmiş olması (daha önce kesin karara bağlanmış tekrarlanan başvuruya ilişkin kanuni istisna saklıdır); Slovak hukukuna göre zamanaşımı; çifte suçluluğun bulunmaması; yalnızca siyasi veya askerî nitelikte suç; Slovakya’da işlenen belirli fiiller; aynı fiil hakkında kesinleşmiş Slovak mahkûmiyet veya beraat kararı; ve Slovak hukukuna göre cezai sorumluluğun bulunmaması yer alır. Bu yalnızca kısa bir genel bakıştır: ret nedenleri, deliller ve başvuru yollarının ayrıntılı analizi bu genel prosedür sayfasında değil, Slovakya’dan iadeye karşı koyma rehberinde ele alınır.

Mahkeme kararı neden tek başına teslim izni vermez?

Mahkeme ile bakan farklı sorulara cevap verir. § 509 uyarınca mahkeme kabul edilebilirliğe karar verir; iadenin kabul edilemez bulunması izin verilmesini engeller. Aranan kişi veya savcı, kabul edilebilirlik kararına yalnızca § 501’deki gerekçelerden biriyle itiraz edebilir ve itiraz icrayı durdurur. İade kabul edilemez bulunmuşsa yalnızca savcı itiraz edebilir. Yüksek Mahkeme itirazı karara bağlar ve gerekirse yargılamayı tamamladıktan sonra kabul edilebilirlik hakkında kendisi karar verebilir.

Mahkemeler iadeyi kabul edilebilir bulursa Adalet Bakanı § 510 uyarınca izin verilip verilmeyeceğine karar verir. Bakan, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin 3. veya 6. maddelerine aykırı yargılama ya da hapis cezası riski, kanunda belirtilen nedenlerle zulüm riski, kişinin yaşı ve kişisel koşulları dikkate alındığında açıkça orantısız ağır sonuçlar veya yeterli güvence olmaksızın ölüm cezası riski gibi belirli gerekçelerle izni reddedebilir. Bu yürütme kararı, kabul edilebilirlik kararının esasına ilişkin yeni bir olağan temyiz yolu değildir.

İzin sonrasında bakan, Slovakya’daki başka bir ceza yargılaması veya ceza nedeniyle teslimi erteleyebilir ya da gerekli usul işlemleri için geçici teslimata izin verebilir (§ 511). Birden fazla devlet aynı kişiyi talep etmiş ve iade birden fazla devlete kabul edilebilir bulunmuşsa, bakan kişinin önce hangi devlete teslim edileceğini seçer (§ 512).

Rıza, özellik ilkesi ve Slovak vatandaşlığı farklı meselelerdir

§ 503 uyarınca savcı, bakan karar vermeden önce basitleştirilmiş usulü, rızanın sonuçlarını ve rızayı geri çekme hakkını açıklamalıdır. Rıza avukatın huzurunda tutanağa geçirilir. Rıza bakanın kararından önce geri çekilirse dosya § 509 uyarınca mahkemeye döner; bakan rıza verilmiş bir dosyayı da mahkemeye gönderebilir. İadeye rıza göstermek, teslim edilen devlette kovuşturma veya cezalandırmayı normal olarak teslim izni verilen suçlarla sınırlayan özellik ilkesinden feragat etmekle aynı değildir. Her feragat ayrı olarak açıklanmalı ve kayda geçirilmelidir.

Üçüncü devlete olağan iade bakımından § 501(a), bir Slovak vatandaşının iadesini; kanun, antlaşma veya bağlayıcı bir uluslararası kuruluş kararı kendi vatandaşının iadesini zorunlu kılmadıkça kabul edilemez sayar. Bu kural AYE’ye otomatik olarak uygulanmamalıdır: AYE kanununa göre Slovak vatandaşlığı tek başına ret nedeni değildir. Çifte vatandaşlık, olağan ikamet, cezanın Slovakya’da çekilmesi olanağı ve somut hukuki araç değerlendirmeyi değiştirebilir. Bunlar erken aşamada avukatla ele alınmalıdır; ancak Slovakya’da kalmak için otomatik bir hak yaratmazlar.

Avrupa Yakalama Emri nasıl farklıdır?

Başka bir AB üyesi devletin çıkardığı AYE bakımından Ekim 2026’da temel ulusal araç, değişiklikleriyle birlikte 2002/584/JHA sayılı Çerçeve Karar ve ilgili AB içtihadıyla birlikte uygulanan 154/2010 sayılı Avrupa Yakalama Emri Kanunu’dur. Usul, rızaya bağlıdır: kişi rıza gösterirse ve § 21(5) uyarınca mahkeme incelemesini gerektiren bir istisna yoksa, AYE’nin uygulanmasına § 21(2) kapsamında bölge savcısı karar verir; bu savcı kararına karşı olağan bir kanun yolu yoktur (§ 21(4)). Diğer durumlarda § 22 uyarınca bölge mahkemesi karar verir ve izin verilen itirazları Yüksek Mahkeme inceler. Aranan kişinin mahkeme kararına karşı itirazı § 23(1)’deki zorunlu ret nedenleriyle sınırlıdır; savcının itiraz nedenleri § 22(7) uyarınca daha geniştir.

AYE tutukluluğuna itiraz, AYE’nin uygulanmasına karşı yapılacak itirazın yerini tutmaz. Slovakya Anayasa Mahkemesi, 18 Aralık 2024 tarihli II. ÚS 491/2023-48 kararında aşamaların farklı olduğunu doğrulamıştır: zamanaşımı, tutukluluk kararında esasa ilişkin bir mesele olarak değil, AYE’nin uygulanmasına ilişkin karar aşamasında incelenir. Başvuru yolu ve gerekçeleri, hangi kararın itiraz edildiğine bağlıdır: tutukluluk itirazı tutukluluğa özgü konulara yönelmeli, uygulamaya ilişkin itirazlar ise uygulama usulünde ileri sürülmelidir.

Birleşik Krallık bakımından AB–Birleşik Krallık Ticaret ve İşbirliği Anlaşması’nın Üçüncü Bölüm, VII. Başlığı kapsamındaki ayrı teslim kuralları uygulanabilir; Norveç ve İzlanda için 1 Kasım 2019’dan beri yürürlükte olan ayrı bir AB teslim anlaşması vardır. Bunlar AB üyesi devletler arasındaki Avrupa Yakalama Emirleri değildir. 154/2010 sayılı Kanun’daki AYE sürelerini bu düzenlemelere otomatik olarak uygulamayın; önce somut hukuki aracı ve Slovakya’daki uygulama yolunu belirleyin.

§§ 24–25 uyarınca basitleştirilmiş rıza yolu uygulanıyorsa savcı, rızadan sonraki 10 gün içinde karar vermelidir; diğer durumlarda karar yakalamadan itibaren 60 gün içinde verilmelidir. Haklı gerekçelerle 10 veya 60 günlük karar süresi 30 gün daha uzatılabilir ve nedenler düzenleyen makama bildirilir. Gerekli bir çeviri veya önemli ek bilgi henüz ulaşmadığında, dokunulmazlık meselesi incelendiğinde ya da sonraki teslim için rıza istendiğinde olduğu gibi kanunda belirtilen durumlarda süre durur. Yasal istisnalar saklı kalmak üzere teslim genellikle karar kesinleştikten sonraki 10 gün içinde yapılır. Kanun avukat yardımını ve sözlü/yazılı çeviri haklarını sağlar. Bu süreler, üçüncü devlet taleplerindeki 40 günlük geçici tutukluluk sınırından farklıdır. Ayrıntılar için Avrupa Yakalama Emri prosedürü rehberi.

Avukat her aşamada ne yapmalı?

İlk inceleme için toplanacak belgeler

• Pasaport, vatandaşlık kanıtı ve isim yazımındaki farklılıklar.
• Yabancı yakalama emri veya karar, resmî talep ve Slovak makamların tebliğ ettiği belgeler.
• Yakalama saati, her tutukluluk kararı ve her kararın tebliğ tarihi.
• İkamet kayıtları ile iltica, mülteci statüsü veya uluslararası koruma kararları.
• Zamanaşımı, önceki yargılamalar veya kimlikle ilgili Slovak kararı ya da resmî kayıt.
• Tutuklulukla ilgili tıbbi belgeler ve talepte bulunan devletteki avukatın iletişim bilgileri.

İlk görüşmede avukat kimliği ve yakalama saatini, polisin belirttiği hukuki aracı, resmî talebin gelip gelmediğini ve dosyanın hangi savcılık ile mahkemede olduğunu belirlemelidir. § 502 kapsamındaki belgeler ve gerekiyorsa tercüman talep edilmelidir. Aile kimlik ve vatandaşlık belgelerini, ikamet ve koruma kayıtlarını, yabancı emri veya kararı, ilgili tıbbi belgeleri ve yurt dışındaki avukatın iletişim bilgilerini toplayabilir. Tanık anlatımlarını koordine etmemeli veya soruşturmaya müdahale etmemelidir.

Ön soruşturmada avukat kimliği ve hukuki dayanağı, iddia edilen fiilleri, emri veya kararı, antlaşmayı ve uygulanabilir beyanları ve yasal eşikleri kontrol eder. Kesinleşmiş Slovak kararı veya zamanaşımı kayıtları gibi hukuki ölçütle doğrudan ilgili deliller düzenli biçimde korunmalıdır. Muamele, adil yargılanma veya zulüm iddiaları güncel ve ülkeye özgü delil gerektirir ve doğru usul aşamasında sunulmalıdır.

Tutukluluk bakımından her karar ve tebliğ tarihi kaydedilmeli, temelsiz tutukluluğa itiraz edilmeli, yakalamadan itibaren 40 günlük geçici tutukluluk süresi izlenmeli ve iade tutukluluğuna ilişkin salıverilme nedenleri ayrıca takip edilmelidir. Mahkeme aşamasında yazılı görüşler zamanında sunulmalı ve sınırlı itiraz gerekçeleri korunmalıdır. Bakana § 510 kapsamında hedefli ve delille desteklenen bir başvuru sunulmalıdır. Bunlar ayrı adımlardır: bakana yapılan başvuru, mahkeme kararına karşı süresinde itirazın yerini tutmaz.

Uygulamalı örnek: hukuki aracın neden önemli olduğu

Varsayımsal durum: Gürcistan vatandaşı bir kişi, Doğu Slovakya’da sınır kontrolünden sonra yakalanır ve polis INTERPOL alarmından söz eder. İlk soru, bir AB devletinin çıkardığı AYE’nin mi, üçüncü devletin resmî talebinin mi bulunduğu, yoksa henüz belgeleri gelmemiş bir alarmdan mı ibaret olduğudur. Uygulanacak kanun, sıradaki yetkili makam, ilgili tutukluluk süreleri ve savunmanın argümanlarını sunacağı makam buna göre belirlenir.

Bu sayfa ülke genelindeki prosedürü açıklar. Belirli bir yargı çevresine ilişkin ayrıntılar için Bratislava bölge mahkemesi sayfasına ve Košice bölge mahkemesi sayfasına bakın. Sınır ötesi genel süreç şu rehberde açıklanır: İade nasıl işler: talepten nihai karara. Sonuç öngörülmeden önce talebi, uygulanacak antlaşmayı, kanunun güncel sürümünü ve tüm tutukluluk kararlarını kontrol edin.

Somut dosyaya ilişkin bir danışma, uygulanacak prosedürü ve acil süreleri netleştirmeye yardımcı olabilir. Belgeleri ve mevcut usul aşamasını görüşmek için dosya başvuru formunu.