Jak powstrzymać ekstradycję z Danii: podstawy odmowy, zażalenia i terminy

W Danii o wydaniu osoby do obcego państwa decyduje sąd. Zgodnie z § 35 duńskiej ustawy o ekstradycji (udleveringsloven) rozstrzyga sąd rejonowy właściwy dla miejsca zamieszkania lub pobytu osoby, na wniosek prokuratury. Jeżeli żaden z tych łączników nie ma zastosowania, sprawę można rozpoznać w miejscu zatrzymania. Pierwsze zażalenie należy wnieść w ciągu trzech dni od wydania postanowienia; jeśli osoba nie była obecna przy jego ogłoszeniu, termin może biec od doręczenia. Należy niezwłocznie uzyskać postanowienie i potwierdzić datę doręczenia.

Ta strona omawia podstawy odmowy, środki zaskarżenia i pilną ochronę. Pełny przebieg procedury opisuje materiał Ekstradycja z Danii: jak przebiega postępowanie. Ustawa nr 117 z 11 lutego 2020 r. przeniosła decyzję z władzy wykonawczej do sądów; Ministerstwo Sprawiedliwości i sąd miejski w Kopenhadze nie są właściwe w każdej sprawie.

Najpierw ustal właściwy tryb

Podstawy odmowy zależą od państwa wnioskującego. Nie należy automatycznie stosować zasad dotyczących państw trzecich do procedur unijnych lub nordyckich.

Tryb	Główna podstawa prawna	Pierwsze czynności
Państwo UE, z wyjątkiem Finlandii i Szwecji	Zasady przekazania w UE, §§ 13–16, oraz ogólne gwarancje z §§ 2–8	Sprawdź wykaz przestępstw, progi kar, podwójną karalność tam, gdzie jest wymagana, oraz podstawy odmowy. Zobacz osobny materiał o procedurze europejskiego nakazu aresztowania.
Zjednoczone Królestwo	Umowa o handlu i współpracy UE–Zjednoczone Królestwo (TCA), stosowana wraz z prawem duńskim i szczególnymi odstępstwami	Wielka Brytania nie jest członkiem UE i nie chodzi tu o europejski nakaz aresztowania. Sprawdź tryb wynikający z TCA i różnice względem przekazania w UE.
Finlandia, Islandia, Norwegia lub Szwecja	Nordycki nakaz aresztowania na podstawie § 9 oraz ogólne gwarancje z §§ 2–8	Sprawdź nakaz nordycki i właściwe podstawy odmowy; nie zakładaj, że zasady i terminy dotyczące państw trzecich stosuje się bez zmian.
Państwo spoza UE, Zjednoczonego Królestwa i grupy nordyckiej	Warunki §§ 18–22; podstawy odmowy §§ 23–28; ogólne gwarancje §§ 2–8	Sprawdź podstawę traktatową, próg kary, dowody, przestępstwa polityczne lub wojskowe, przedawnienie, wyrok zaoczny i ryzyko po wydaniu.

Dania jest stroną Europejskiej konwencji o ekstradycji z 1957 r. (ETS nr 24), z zastrzeżeniami. Może odmówić wydania, gdy miałoby ono szczególnie poważne skutki osobiste ze względu na wiek, stan zdrowia lub inne osobiste przyczyny, albo gdy chodzi o wykonanie wyroku sądu specjalnego. Zgodnie z zastrzeżeniem Danii do art. 12, gdy uzasadniają to szczególne okoliczności, organy mogą zażądać dowodów wskazujących na wystarczające uprawdopodobnienie winy; jeśli dowody są niewystarczające, można odmówić ekstradycji. Ten traktatowy mechanizm dowodowy jest odrębny od ustawowej podstawy z § 23 stosowanej do wniosków państw trzecich. Dawne zastrzeżenie dotyczące progu jednego roku wycofano 23 września 2002 r. W sprawach nordyckich stosuje się nordycki nakaz aresztowania. Projekt ustawy L 31, wniesiony 7 października 2026 r., proponuje zmiany unijnych zasad przekazywania; 26 października 2026 r. nie był jeszcze prawem, dlatego należy sprawdzić jego status i datę wejścia w życie.

Jakie podstawy odmowy dotyczą wniosku państwa trzeciego?

Przepisy ogólne i szczególne przepisy dla państw trzecich należy czytać łącznie. „Nie można wydać” oznacza obligatoryjną przeszkodę, jeżeli spełniono przesłanki; „można odmówić” pozostawia uznanie. Sąd bada legalność i ustawowe podstawy odmowy, ale zwykle nie prowadzi od początku pełnego procesu co do winy.

Podstawa	Przepis i skutek	Dowody do przygotowania
Wiek	§ 2: wydanie jest niedopuszczalne, jeśli w chwili czynu osoba nie osiągnęła duńskiego wieku odpowiedzialności karnej. Po wykazaniu tej okoliczności zakaz jest obligatoryjny.	Akt urodzenia i data czynu.
Ta sama sprawa została już rozstrzygnięta	§ 3: skazanie lub uniewinnienie w Danii, państwie nordyckim lub UE może wykluczyć wydanie. Wyrok państwa trzeciego może przemawiać za odmową, jeśli spełniono ustawowe warunki dotyczące wykonania orzeczenia.	Prawomocny wyrok oraz, gdy jest to wymagane, dowód wykonania.
Postępowanie w Danii	§ 4(1): jeżeli postępowanie w Danii umorzono, wydanie jest dopuszczalne tylko wtedy, gdy spełniono ustawowe warunki jego wznowienia. Zgodnie z § 4(2) można odmówić wydania w celu ścigania, jeśli w Danii toczy się już postępowanie dotyczące tych samych czynów i powinno ono być prowadzone w Danii.	Decyzje prokuratury lub sądu, akta duńskiej sprawy i dowody związku osoby z Danią.
Czyn w Danii / podwójna karalność	§ 5 zakazuje wydania, jeżeli czyn popełniono w całości lub częściowo w Danii i nie jest on karalny na gruncie prawa duńskiego. W procedurach unijnych obowiązują odrębne zasady podwójnej karalności i wyjątki dotyczące wymienionych przestępstw; zob. podwójna karalność w sprawach ekstradycyjnych.	Chronologia, dowody miejsca czynu i porównanie z prawem duńskim.
Prześladowanie lub zakazane traktowanie	§ 6(1) zakazuje przekazania przy ryzyku poważnego prześladowania z powodu pochodzenia, przynależności do grupy, religii, poglądów politycznych lub sytuacji politycznej. § 6(2) obejmuje tortury oraz nieludzkie lub poniżające traktowanie; § 6(3) — inne naruszenia zobowiązań międzynarodowych Danii. Te ogólne gwarancje dotyczą wszystkich trybów.	Indywidualne groźby, dokumentacja medyczna, prawdopodobne miejsce osadzenia, wiarygodne raporty i dowody nadzoru nad gwarancjami.
Niewystarczająca podstawa dowodowa	§ 23 nakazuje odmowę, gdy szczególne okoliczności wskazują, że zarzut lub wyrok nie mają wystarczającej podstawy dowodowej. Nie jest to ponowny proces; samo zaprzeczenie winie zwykle nie wystarczy.	Konkretnie wskazane sprzeczności, pomyłka co do tożsamości, niewiarygodne dokumenty lub materiał podważający zagraniczną decyzję.
Przestępstwo wojskowe lub polityczne	§§ 24–25 co do zasady zakazują wydania za przestępstwa wojskowe lub polityczne, z zastrzeżeniem wyjątków traktatowych dla określonych czynów terrorystycznych i wąskiego wyjątku w § 25.	Rzeczywiste zachowanie, kontekst polityczny i ewentualny przepis traktatu wyłączający wyjątek.
Przedawnienie / czyn poza terytorium	§ 26 zakazuje wydania, jeśli Dania ma jurysdykcję, a ściganie lub wykonanie kary uległo przedawnieniu według prawa duńskiego. Na podstawie § 27 można odmówić za czyn poza państwem wnioskującym, jeśli Dania nie miałaby jurysdykcji w analogicznej sprawie eksterytorialnej.	Daty, zasady przedawnienia, miejsce czynu i podstawa jurysdykcji.
Wyrok zaoczny	§ 28 wymaga, aby wniosek wykazywał spełnienie jednej z ustawowych gwarancji przed przekazaniem w celu wykonania wyroku zaocznego: terminowe osobiste wezwanie lub urzędowe powiadomienie o rozprawie wraz z ostrzeżeniem, że może odbyć się pod nieobecność osoby; wiedzę o rozprawie i faktyczną reprezentację przez prawnika upoważnionego w tej sprawie; po doręczeniu wyroku wyraźne pouczenie o prawie do ponownego rozpoznania lub odwołania i o terminie, przy czym osoba nie skorzystała z tego prawa; albo osobiste doręczenie bezpośrednio po przekazaniu wraz z pouczeniem o prawie i terminie.	Wezwanie i dowody doręczenia, protokół rozprawy, pełnomocnictwo adwokata, wyrok i zasady ponownego rozpoznania lub odwołania.

Obywatelstwo nie stanowi bezwzględnej przeszkody. Zgodnie z § 7 wydanie obywatela Danii lub stałego rezydenta w celu ścigania może zostać uzależnione od jego powrotu do Danii w celu odbycia kary pozbawienia wolności; nie jest to automatyczne uprawnienie. § 18 określa odrębne warunki dotyczące obywateli duńskich poszukiwanych przez państwa trzecie.

Jak wykazać rzeczywiste ryzyko naruszenia praw człowieka?

§ 6 ma znaczenie, gdy osoba obawia się prześladowania, tortur, przemocy w więzieniu, skrajnego przeludnienia, braku niezbędnej opieki medycznej lub poważnego pozbawienia prawa do sądu. Ogólne twierdzenia o złych warunkach zwykle nie wystarczą. Wskaż prawdopodobny zakład, przewidywaną krzywdę, indywidualne narażenie i powody, dla których gwarancje nie usuną ryzyka.

Korzystaj z aktualnych raportów Europejskiego Komitetu do spraw Zapobiegania Torturom, mechanizmów ONZ lub uznanych organizacji praw człowieka; podaj zakład lub region i datę raportu.
Powiąż raporty z sytuacją osoby: podatnością medyczną, wcześniejszymi groźbami, profilem politycznym lub grupowym, wcześniejszym osadzeniem albo konkretnym ryzykiem przemocy.
Sprawdź gwarancje dyplomatyczne: kto je wydał, czy wskazują zakład i warunki oraz czy można niezależnie monitorować ich wykonanie.
Przetłumacz kluczowe dokumenty i podaj źródło oraz datę. Na podstawie § 35(5) sąd może zażądać dodatkowych informacji.

W sprawie 7/2024 z 13 sierpnia 2024 r. Sąd Najwyższy odmówił wydania do Mołdawii na podstawie § 6 ust. 2, ponieważ akta potwierdzały realne ryzyko traktowania sprzecznego z art. 3. Sąd nie uznał mołdawskich gwarancji za wystarczające do usunięcia tego ryzyka. Orzeczenie zależy od konkretnych faktów i nie zakazuje każdego wydania do Mołdawii. W podobnej sprawie obrona powinna powiązać aktualne niezależne raporty z prawdopodobnymi warunkami i czasem pozbawienia wolności danej osoby oraz sprawdzić praktyczną wiarygodność i nadzór nad gwarancjami.

W sprawie 3/2025 z 20 czerwca 2025 r. Sąd Najwyższy utrzymał zgodę na wydanie do Ukrainy po ocenie szczegółowych informacji i gwarancji dotyczących warunków osadzenia w zestawieniu z sytuacją konkretnej osoby; nie stwierdził rzeczywistego ryzyka z art. 3 Europejskiej konwencji praw człowieka. W powiązanej sprawie 2/2025 tego samego dnia utrzymał odmowę, ponieważ osoba należała do szczególnie narażonej grupy. Oficjalne streszczenie sądu potwierdza oba wyniki. Nie ma reguły automatycznej: gwarancje mogą mieć znaczenie, ale indywidualna podatność nadal może uczynić przekazanie bezprawnym.

Jakie terminy obowiązują?

Terminy zaskarżenia różnią się od orientacyjnych okresów na rozpoznanie wniosku lub wykonanie przekazania. Termin orientacyjny nie oznacza automatycznego zwolnienia.

Etap	Termin lub zasada	Co zrobić
Orzeczenie sądu rejonowego	§ 35(6): zażalenie (kære) do właściwego sądu wyższej instancji w ciągu 3 dni od wydania postanowienia. Jeśli osoba nie była obecna przy jego ogłoszeniu, termin może biec od doręczenia; należy natychmiast sprawdzić regułę z § 910.	Uzyskaj pisemne orzeczenie i natychmiast skontaktuj się z adwokatem; nie czekaj na wszystkie tłumaczenia.
Dalsze zaskarżenie do Sądu Najwyższego	Zasadniczo wniosek do Procesbevillingsnævnet należy złożyć w ciągu 14 dni od orzeczenia sądu wyższej instancji, zgodnie z § 968a(2) ustawy o postępowaniu sądowym. Jeśli osoba nie była obecna przy ogłoszeniu, termin biegnie od doręczenia; wyjątkowo zgoda może zostać udzielona po terminie, lecz w ciągu roku.	Zgoda jest wyjątkowa. Oceń, czy sprawa dotyczy kwestii zasadniczej, i osobno wystąp o niezbędne wstrzymanie wykonania.
Poszukiwanie przez państwo trzecie; brak formalnego wniosku	Zgodnie z § 53(2) środki oparte na międzynarodowym zawiadomieniu należy uchylić, jeżeli formalny wniosek nie wpłynie w ciągu 30 dni od aresztowania, chyba że sąd wyjątkowo przedłuży termin.	Zapisz datę aresztowania i poproś o sprawdzenie wpływu wniosku. Nie jest to 30-dniowy limit całej sprawy.
Decyzja w sprawie nakazu nordyckiego / europejskiego	§ 37: w miarę możliwości 30 dni od aresztowania w sprawach nordyckich i 60 dni w sprawach UE; po wyrażeniu zgody odpowiednio 3 i 10 dni.	Są to terminy docelowe, a nie automatyczna podstawa zwolnienia.
Ostateczna decyzja w sprawie wniosku państwa trzeciego	Ustawa nie przewiduje porównywalnego, stałego terminu na ostateczną decyzję.	Zażądaj uzasadnionej informacji o stanie sprawy, ale nie zakładaj, że sąd może wyznaczyć prokuraturze termin zakończenia dochodzenia.
Przekazanie po uprawomocnieniu	Opublikowany tekst § 38(2) przewiduje, w miarę możliwości, przekazanie w ciągu 5 dni (państwo nordyckie), 10 dni (UE i brytyjski tryb TCA) lub 30 dni (państwo trzecie). Sąd może wyjątkowo przedłużyć termin; w przeciwnym razie należy uchylić pozbawienie wolności, gdy właściwy termin upłynie bez przekazania.	Sprawdź datę uprawomocnienia i ewentualne przedłużenie. Wniosek o zgodę na zaskarżenie do Sądu Najwyższego sam nie gwarantuje wstrzymania wykonania.
Środek tymczasowy ETPC	Nie ma zwykłego, stałego terminu w dniach na wniosek na podstawie Reguły 39; trzeba działać pilnie, gdy bezpośrednio grozi nieodwracalna szkoda.	Dołącz orzeczenia krajowe, dowody ryzyka i przewidywany termin przekazania.

Zażalenie, argumenty konstytucyjne i pozbawienie wolności to odrębne kwestie

Sąd rejonowy: podnieś każdą podstawę, wskaż przepis i złóż dowody. § 34 przewiduje obrońcę z urzędu, chyba że osoba wybierze własnego adwokata; koszty zwykle pokrywa państwo, choć w szczególnych okolicznościach sąd może obciążyć nimi osobę.
Sąd wyższej instancji: wnieś zażalenie w ciągu trzech dni. Wyjaśnij błędy prawne, pominięte dowody i brakujące informacje. Właściwy jest Østre Landsret lub Vestre Landsret, zależnie od okręgu, a nie automatycznie sąd w Kopenhadze.
Sąd Najwyższy: złóż wniosek o zgodę w ciągu 14 dni, z uwzględnieniem opisanej wyżej zasady doręczenia. Wniosek nie wstrzymuje automatycznie wykonania; o potrzebne wstrzymanie trzeba wystąpić oddzielnie.
Argumenty konstytucyjne: Dania nie ma odrębnego sądu konstytucyjnego ani samodzielnej skargi konstytucyjnej, która automatycznie blokowałaby przekazanie. Argumenty konstytucyjne i dotyczące praw człowieka podnosi się przed sądami powszechnymi. Powołanie się na konstytucję nie zastępuje trzydniowego terminu.
Pozbawienie wolności: zaskarżenie ekstradycji i zaskarżenie tymczasowego aresztowania są powiązane, ale odrębne. Uzyskaj aktualne postanowienie o areszcie, datę jego końca i kolejnej kontroli; zażalenie nie zwalnia automatycznie.

W sprawie 95/2022 z 13 kwietnia 2023 r. Sąd Najwyższy ostrzegł przed opieraniem obrony wyłącznie na przewlekłości. Przywołane przepisy nie dawały sądom powszechnym uprawnienia do wyznaczenia prokuraturze terminu zakończenia badania wniosku państwa trzeciego. Zarzut z art. 3 dotyczący ekstradycji sam w sobie nie tworzył środka z art. 13 w związku z długością tego postępowania.

Czy Strasburg, ONZ, azyl lub INTERPOL mogą wstrzymać przekazanie?

Te drogi nie zastępują duńskiego zażalenia. Europejski Trybunał Praw Człowieka może wskazać środek tymczasowy na podstawie Reguły 39 tylko wyjątkowo, gdy bezpośrednio grozi nieodwracalna szkoda, na przykład udokumentowane zagrożenie życia albo tortury lub nieludzkie traktowanie. Samo wniesienie skargi do Strasburga nie wstrzymuje przekazania. Zob. Skarga do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka.

Dania uznaje skargi indywidualne na podstawie Protokołu fakultatywnego do MPPOiP i art. 22 Konwencji przeciwko torturom, z zastrzeżeniem jurysdykcji i dopuszczalności. Ani skarga, ani wniosek o środek tymczasowy nie wstrzymują automatycznie przekazania.

Te same dowody prześladowania mogą wspierać wniosek o azyl, ale ekstradycja i azyl to odrębne procedury. Poinformuj prawników prowadzących obie sprawy i nie zakładaj, że wniosek azylowy automatycznie wstrzymuje przekazanie. Zob. Ekstradycja a deportacja.

Czerwona nota lub dyfuzja INTERPOL nie jest duńskim orzeczeniem sądowym o wydaniu. Jeśli dane są nieprawidłowe lub niezgodne z zasadami, można złożyć odrębny wniosek do Komisji Kontroli Kartotek INTERPOL (CCF); nie wstrzymuje to automatycznie postępowania duńskiego. Zob. Usunięcie czerwonej noty INTERPOL i reprezentacja przed CCF.

Praktyczne drzewo decyzji

Po aresztowaniu: zażądaj adwokata i nakazu lub wniosku, zapisz datę aresztowania i ustal państwo wnioskujące. Przy zawiadomieniu państwa trzeciego pilnuj 30-dniowej reguły z § 53(2).
Po orzeczeniu sądu rejonowego: zachowaj trzydniowy termin i natychmiast przekaż obrońcy orzeczenie, protokół i dowody.
Przy ryzyku prześladowania lub niebezpiecznego osadzenia: ustal prawdopodobny zakład, powiąż raporty z osobą i oceń gwarancje w świetle rzeczywistych warunków i kontroli.
Przy wyroku zaocznym: uzyskaj wezwanie, dowody doręczenia, akta obrony, wyrok i zasady ponownego rozpoznania lub odwołania; § 28 wymaga konkretnej gwarancji.
Jeśli odmówiono wydania, ale wniesiono o dalszą kontrolę: sprawdź, czy udzielono zgody i czy istnieje odrębne postanowienie o areszcie lub wstrzymaniu. Nie polegaj wyłącznie na doniesieniach medialnych.

Przykład hipotetyczny: osoba zatrzymana na podstawie wniosku państwa spoza UE zgłasza groźby polityczne i przemoc w wskazanym więzieniu. Skuteczny zarzut powinien zawierać aktualne informacje o zakładzie, szczegóły gróźb, istotną dokumentację medyczną i powody, dla których gwarancje nie ochronią tej osoby. Obrońca powoła § 6 i zachowa trzydniowy termin zażalenia.

Błędy, które mogą osłabić obronę

Czekanie na pełne akta zagraniczne przed kontaktem z obrońcą mimo trzydniowego terminu.
Ograniczenie się do słów „jestem niewinny”: ekstradycja zwykle nie jest ponownym procesem, a § 23 wymaga szczególnych okoliczności wskazujących na niewystarczające dowody.
Przedstawienie raportów o państwie bez powiązania ich z osobą i prawdopodobnymi warunkami osadzenia.
Założenie, że obywatelstwo, azyl, wniosek do CCF lub skarga do Strasburga automatycznie zakazują albo wstrzymują przekazanie.
Pomylenie zgody na przekazanie ze zrzeczeniem się rozprawy lub zasady specjalności. Zgodnie z § 36 zgoda jest składana przed sądem, a jej skutki muszą zostać wyjaśnione.
Założenie, że wniosek o zgodę na zaskarżenie do Sądu Najwyższego automatycznie wstrzymuje wykonanie albo że zaskarżenie ekstradycji jest tym samym co zaskarżenie aresztowania.

Ponieważ termin na zaskarżenie może wynosić zaledwie trzy dni, należy szybko skonsultować się z duńskim prawnikiem zajmującym się ekstradycją. W razie potrzeby można poprosić o ocenę sprawy. To ogólne informacje, które nie przesądzają wyniku indywidualnej sprawy.

Pytania o zatrzymanie ekstradycji z Danii

Czy zażalenie automatycznie wstrzymuje przekazanie?

Nie. Pierwsze zażalenie trzeba wnieść w ciągu trzech dni, a późniejszy wniosek o zgodę na zaskarżenie do Sądu Najwyższego sam nie gwarantuje wstrzymania. Obrońca powinien wyraźnie zażądać niezbędnego środka tymczasowego.

Czy sama czerwona nota wystarcza do ekstradycji?

Nie. Czerwona nota jest międzynarodowym zawiadomieniem, a nie ostateczną duńską decyzją o wydaniu. W sprawie państwa trzeciego § 53 reguluje środki tymczasowe przed otrzymaniem formalnego wniosku; sam wniosek i ustawowe przesłanki nadal trzeba zbadać.

Czy Dania może odmówić ekstradycji z powodu warunków więziennych?

Tak, jeżeli dowody wykazują rzeczywiste ryzyko tortur albo nieludzkiego lub poniżającego traktowania zgodnie z § 6 i zobowiązaniami międzynarodowymi Danii. Ogólne raporty należy powiązać z osobą i prawdopodobnymi warunkami. Konkretne i wiarygodne gwarancje mogą wpłynąć na wynik.

Czy Dania ma sąd konstytucyjny?

Nie ma odrębnego sądu konstytucyjnego rozpoznającego zażalenia ekstradycyjne. Argumenty konstytucyjne i dotyczące praw człowieka podnosi się przed sądami powszechnymi; dalsze postępowanie przed Sądem Najwyższym zwykle wymaga zgody.