Danimarka’dan iadeyi durdurma: ret gerekçeleri, itirazlar ve süreler

Danimarka’da bir kişinin yabancı bir devlete iade edilip edilmeyeceğine mahkeme karar verir. Danimarka İade Kanunu’nun (udleveringsloven) 35. maddesine göre, savcılığın talebi üzerine kişinin yaşadığı veya bulunduğu bölgedeki ilk derece mahkemesi karar verir. Bu yerlerden hiçbiri uygulanamıyorsa dosya kişinin yakalandığı yerde görülebilir. İlk itiraz kararın açıklanmasından itibaren üç gün içinde yapılmalıdır; kişi karar açıklanırken hazır değilse süre tebliğ tarihinden başlayabilir. Kararı derhal temin edin ve tebliğ tarihini doğrulayın.

Bu sayfa ret gerekçelerini, kanun yollarını ve acil korumayı ele alır. Sürecin tamamı için Danimarka’dan iade: süreç nasıl işler? sayfasına bakın. 11 Şubat 2020 tarihli 117 sayılı Kanun, karar yetkisini yürütmeden mahkemelere aktarmıştır; Adalet Bakanlığı ve Kopenhag Şehir Mahkemesi her dosyada yetkili merci değildir.

Önce uygulanacak usulü belirleyin

Ret gerekçeleri talepte bulunan devlete göre değişir. Üçüncü ülke kurallarını AB veya Nordik usullere otomatik olarak uygulamayın.

Usul	Temel hukuki dayanak	İlk kontroller
Finlandiya ve İsveç dışındaki AB üyesi devlet	§§ 13–16’daki AB teslim kuralları ve §§ 2–8’deki genel güvenceler	Listelenen suçları, ceza eşiklerini, gerektiğinde çifte suçluluğu ve ret gerekçelerini kontrol edin. Ayrı Avrupa Tutuklama Emri usulü sayfasına bakın.
Birleşik Krallık	Danimarka hukuku ve özel farklılıklarla uygulanan AB–Birleşik Krallık Ticaret ve İşbirliği Anlaşması (TCA)	Birleşik Krallık AB üyesi değildir ve bu bir Avrupa Tutuklama Emri değildir. TCA yolunu ve AB içi teslimden farklarını kontrol edin.
Finlandiya, İzlanda, Norveç veya İsveç	§ 9 kapsamındaki Nordik Tutuklama Emri ve §§ 2–8’deki genel güvenceler	Nordik emri ve uygulanabilir ret gerekçelerini kontrol edin; üçüncü ülkelere ait kural ve sürelerin değişmeden uygulanacağını varsaymayın.
AB, Birleşik Krallık ve Nordik grubu dışındaki devlet	Uygunluk koşulları §§ 18–22; ret gerekçeleri §§ 23–28; genel güvenceler §§ 2–8	Antlaşma dayanağını, ceza eşiğini, delilleri, siyasi veya askerî suçları, zamanaşımını, gıyapta verilen hükmü ve teslim sonrası riskleri kontrol edin.

Danimarka, 1957 tarihli Avrupa İade Sözleşmesi’ne (ETS No. 24) bazı çekince ve beyanlarla taraftır. Yaş, sağlık veya başka kişisel nedenler yüzünden özellikle ağır sonuçlar doğuracaksa ya da özel bir mahkemenin verdiği ceza infaz edilecekse iadeyi reddedebilir. Danimarka’nın 12. maddeye ilişkin çekincesi uyarınca, özel koşullar gerektirdiğinde makamlar suçluluğa dair yeterli bir karineyi destekleyen deliller isteyebilir; deliller yetersizse iade reddedilebilir. Sözleşmeye dayalı bu delil yolu, üçüncü ülke taleplerine uygulanan § 23’teki kanuni ret nedeninden ayrıdır. Bir yıllık eşiğe ilişkin eski çekince 23 Eylül 2002’de geri çekilmiştir. Nordik dosyalarda Nordik Tutuklama Emri uygulanır. 7 Ekim 2026’da sunulan L 31 sayılı kanun tasarısı AB teslim kurallarında değişiklik önermektedir; 26 Ekim 2026 itibarıyla henüz yürürlükte bir kanun değildir. Tasarının durumunu ve yürürlük tarihini kontrol edin.

Üçüncü ülke talebinde hangi ret gerekçeleri uygulanır?

Genel hükümler ile üçüncü ülkelere özgü hükümler birlikte okunmalıdır. “İade edilemez” ifadesi şartlar gerçekleştiğinde zorunlu engel anlamına gelir; “iade reddedilebilir” ise takdir yetkisi bırakır. Mahkeme hukuka uygunluğu ve kanuni ret gerekçelerini inceler; normalde suçluluk konusunda baştan sona yeni bir yargılama yapmaz.

Gerekçe	Hukuki dayanak ve etkisi	Hazırlanacak deliller
Yaş	§ 2: fiil tarihinde kişi Danimarka’daki ceza sorumluluğu yaşına ulaşmamışsa iade yasaktır. Kanıtlandığında zorunlu engeldir.	Doğum kaydı ve fiil tarihi.
Aynı fiil hakkında daha önce karar verilmesi	§ 3: Danimarka’da, bir Nordik devlette veya AB devletinde verilen mahkûmiyet ya da beraat iadeyi engelleyebilir. Üçüncü ülke kararı, infaza ilişkin kanuni koşullar karşılanıyorsa ret gerekçesini destekleyebilir.	Kesinleşmiş karar ve gerekiyorsa infaz kanıtı.
Danimarka’da yürütülen soruşturma veya kovuşturma	§ 4(1): Danimarka’da kovuşturma sona erdirilmişse iade, ancak kovuşturmanın yeniden açılması için kanuni koşullar karşılandığında mümkündür. § 4(2) uyarınca, aynı fiiller hakkında Danimarka’da zaten bir kovuşturma yürütülüyorsa ve davanın Danimarka’da devam etmesi gerekiyorsa, kovuşturma amacıyla iade reddedilebilir.	Savcılık veya mahkeme kararları, Danimarka dosyası ve kişinin Danimarka ile bağını gösteren belgeler.
Danimarka’da işlenen fiil / çifte suçluluk	§ 5, fiil tamamen veya kısmen Danimarka’da işlenmiş ve Danimarka hukukuna göre cezalandırılabilir değilse iadeyi yasaklar. AB dosyalarında çifte suçluluk ve listelenen suçlara ilişkin ayrı kurallar vardır; bkz. iade dosyalarında çifte suçluluk.	Zaman çizelgesi, fiilin işlendiği yere ilişkin deliller ve Danimarka hukukuyla karşılaştırma.
Perseküsyon veya yasaklanmış muamele	§ 6(1), köken, grup üyeliği, din, siyasi görüş veya siyasi koşullar nedeniyle ciddi zulüm riski varsa teslimi yasaklar. § 6(2) işkenceyi ve insanlık dışı veya aşağılayıcı muameleyi; § 6(3) Danimarka’nın diğer uluslararası yükümlülüklerinin ihlalini kapsar. Bu genel güvenceler tüm usullerde geçerlidir.	Kişiye özgü tehditler, sağlık kayıtları, muhtemel cezaevi, güvenilir ülke raporları ve güvencelerin denetlenmesine ilişkin deliller.
Yetersiz delil temeli	§ 23, özel koşullar suçlamanın veya hükmün yeterli delile dayanmadığını gösteriyorsa ret gerektirir. Bu yeni bir yargılama değildir; yalnızca suçu inkâr etmek genellikle yeterli olmaz.	Somut çelişkiler, kimlik karışıklığı, güvenilmez belgeler veya yabancı kararı zayıflatan materyal.
Askerî veya siyasi suç	§§ 24–25 askerî veya siyasi suçlar için iadeyi genel olarak yasaklar; belirli terör bağlantılı suçlara ilişkin antlaşma istisnaları ve § 25’te dar bir istisna vardır.	Gerçek davranış, siyasi bağlam ve istisnayı kaldıran olası antlaşma hükmü.
Zamanaşımı / ülke dışındaki fiil	§ 26, Danimarka’nın yargı yetkisi varsa ve kovuşturma veya cezanın infazı Danimarka hukukuna göre zamanaşımına uğramışsa iadeyi yasaklar. § 27 uyarınca, talepte bulunan devlet dışında işlenen fiil için Danimarka benzer ülke dışı fiillerde yetkili olmayacaksa ret mümkündür.	Tarihler, zamanaşımı kuralları, fiilin yeri ve yargı yetkisinin dayanağı.
Gıyapta verilen mahkûmiyet	§ 28, gıyapta verilen hükmün infazı için teslimden önce talebin kanuni güvencelerden birini ortaya koymasını gerektirir: duruşmanın zamanında şahsen çağrı veya resmî bildirimle duyurulması ve kişinin yokluğunda yapılabileceğinin bildirilmesi; duruşmadan haberdar olma ve bu dava için yetkilendirilmiş avukat tarafından fiilen temsil edilme; karar tebliğ edildikten sonra yeniden inceleme veya itiraz hakkı ile süresi hakkında açık bilgilendirme yapılması ve kişinin bu hakkı kullanmamış olması; ya da teslimden hemen sonra kararın şahsen tebliği ve hak ile sürenin bildirilmesi.	Çağrı ve tebliğ kayıtları, duruşma tutanağı, avukatın yetkisi, hüküm ve yeniden inceleme veya temyiz kuralları.

Vatandaşlık mutlak bir engel değildir. § 7 uyarınca, kovuşturma amacıyla teslim edilen Danimarka vatandaşı veya daimi ikamet sahibi kişinin hapis cezasını çekmek üzere Danimarka’ya dönmesi şart koşulabilir; bu otomatik bir hak değildir. § 18, üçüncü ülkelerce aranan Danimarka vatandaşları için ayrı koşullar belirler.

Gerçek bir insan hakları riskini nasıl kanıtlarsınız?

§ 6; zulüm, işkence, cezaevinde şiddet, aşırı kalabalık, gerekli tıbbi bakımın verilmemesi veya ciddi adaletsizlik riski varsa önemlidir. Koşulların kötü olduğuna dair genel ifadeler genellikle yetmez. Muhtemel cezaevini, beklenen zararı, kişiye özgü riski ve önerilen güvencelerin riski neden ortadan kaldırmayacağını belirtin.

Avrupa İşkenceyi Önleme Komitesi, BM mekanizmaları veya tanınmış insan hakları kuruluşlarının güncel raporlarını kullanın; cezaevini veya bölgeyi ve rapor tarihini belirtin.
Raporları kişinin durumuyla ilişkilendirin: tıbbi hassasiyet, önceki tehditler, siyasi veya grup profili, önceki tutukluluk ya da somut şiddet riski.
Diplomatik güvenceleri inceleyin: kim verdi, cezaevini ve koşulları belirtiyor mu, uyum bağımsız olarak denetlenebilir mi?
Önemli belgeleri tercüme edin ve kaynak ile tarihi gösterin. § 35(5) uyarınca mahkeme ek bilgi isteyebilir.

Yüksek Mahkeme, 7/2024 sayılı davada (13 Ağustos 2024) § 6(2) uyarınca Moldova’ya iadeyi reddetti; dosya, 3. maddeye aykırı muamele konusunda gerçek bir risk bulunduğunu gösteriyordu. Mahkeme, Moldova’nın güvencelerini bu riski ortadan kaldırmak için yeterli bulmadı. Karar somut olgulara dayanır ve Moldova’ya her iadeyi yasaklamaz. Benzer bir davada savunma, güncel bağımsız raporları kişinin muhtemel tutulma koşulları ve süresiyle ilişkilendirmeli; güvencelerin uygulamadaki güvenilirliğini ve denetimini incelemelidir.

20 Haziran 2025 tarihli 3/2025 sayılı davada Yüksek Mahkeme, ayrıntılı tutukluluk bilgileri ve güvenceleri kişinin özel koşullarıyla birlikte değerlendirdikten sonra Ukrayna’ya iadeyi onamış; Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin 3. maddesi bakımından gerçek risk görmemiştir. Aynı gün görülen bağlantılı 2/2025 sayılı davada ise kişinin özellikle hassas bir gruba mensup olması nedeniyle ret kararı onanmıştır. Mahkemenin resmî özeti her iki sonucu da doğrular. Genel bir kural yoktur: güvenceler önem taşıyabilir, ancak kişisel hassasiyet teslimi yine de hukuka aykırı kılabilir.

Hangi süreler uygulanır?

İtiraz süreleri, talebe karar verme veya teslimi gerçekleştirme hedef sürelerinden farklıdır. Hedef sürenin geçmesi otomatik tahliye anlamına gelmez.

Aşama	Süre veya kural	Yapılacak işlem
İlk derece mahkemesi kararı	§ 35(6): yetkili üst mahkemeye kære itirazı kararın açıklanmasından itibaren 3 gün içinde yapılır. Kişi karar açıklanırken hazır değilse süre tebliğle başlayabilir; § 910’daki kuralı derhal kontrol edin.	Yazılı kararı alın ve derhal avukatla görüşün; tüm çevirileri beklemeyin.
Yüksek Mahkemeye sonraki başvuru	Genellikle, yargılama usulü kanununun § 968a(2) maddesi uyarınca Procesbevillingsnævnet kuruluna üst mahkeme kararından itibaren 14 gün içinde izin başvurusu yapılır. Kişi karar açıklanırken hazır değilse süre tebliğle başlar; istisnai olarak bir yıl içinde geç başvuruya izin verilebilir.	İzin istisnadır. Davanın ilkesel bir mesele içerip içermediğini değerlendirin ve gerekiyorsa yürütmenin durdurulmasını ayrıca isteyin.
Üçüncü ülke alarmı; resmî talep gelmedi	§ 53(2) uyarınca, resmî talep tutuklamadan itibaren 30 gün içinde alınmazsa uluslararası alarma dayalı tedbirler kaldırılmalıdır; mahkeme özel durumda süreyi uzatabilir.	Tutuklama tarihini kaydedin ve talebin ulaşıp ulaşmadığının kontrolünü isteyin. Bu, tüm dava için 30 günlük süre değildir.
Nordik / Avrupa Tutuklama Emri hakkında karar	§ 37, mümkün olduğu ölçüde Nordik dosyalarda tutuklamadan itibaren 30 gün, AB dosyalarında 60 gün hedefler; rıza varsa süreler sırasıyla 3 ve 10 gündür.	Bunlar hedef sürelerdir; otomatik tahliye kuralları değildir.
Üçüncü ülke talebi hakkında nihai karar	Nihai karar için karşılaştırılabilir sabit bir kanuni süre yoktur.	Gerekçeli durum bilgisi isteyin; mahkemenin savcılığa soruşturmayı bitirme süresi verebileceğini varsaymayın.
Karar kesinleştikten sonra teslim	§ 38(2)’nin yayımlanmış metni, teslimin mümkün olan en kısa sürede ve mümkünse 5 gün (Nordik devlet), 10 gün (AB ve TCA kapsamındaki Birleşik Krallık yolu) veya 30 gün (üçüncü ülke) içinde yapılmasını öngörür. Mahkeme özel durumlarda süreyi uzatabilir; aksi hâlde uygulanabilir süre dolup teslim gerçekleşmezse tutukluluk kaldırılmalıdır.	Kararın ne zaman kesinleştiğini ve uzatma olup olmadığını kontrol edin. Yüksek Mahkemeye başvuru izni talebi tek başına yürütmeyi durdurmaz.
AİHM geçici tedbiri	Kural 39 başvurusu için olağan, sabit bir gün sayısı yoktur; telafisi imkânsız zarar yakınsa acilen başvurulmalıdır.	Ulusal kararları, risk delillerini ve öngörülen teslim tarihini ekleyin.

İtiraz, anayasal savunmalar ve tutukluluk ayrı konulardır

İlk derece mahkemesi: Her ret gerekçesini ileri sürün, madde numarasını belirtin ve delil sunun. § 34, kişinin kendi avukatını seçmemesi hâlinde müdafi atanmasını öngörür; masraflar genellikle kamu tarafından karşılanır, ancak özel durumlarda kişiye yüklenebilir.
Üst mahkeme: Üç gün içinde itiraz edin. Hukuki hataları, dikkate alınmayan delilleri ve gerekli ek bilgileri açıklayın. Bölgeye göre Østre Landsret veya Vestre Landsret yetkilidir; Kopenhag mahkemesi otomatik olarak yetkili değildir.
Yüksek Mahkeme: Yukarıdaki tebligat kuralına tabi olarak 14 gün içinde izin başvurusu yapın. Başvuru infazı otomatik durdurmaz; gerekli durdurma talebini ayrıca sunun.
Anayasal savunmalar: Danimarka’da ayrı bir anayasa mahkemesi veya teslimi otomatik durduran bağımsız bir anayasa şikâyeti yoktur. Anayasal ve insan hakları savunmaları olağan mahkemelerde ileri sürülür. Anayasaya dayanmak üç günlük süreyi ortadan kaldırmaz.
Tutukluluk: İadeye itiraz etmek ile tutukluluğa itiraz etmek bağlantılı ama ayrı işlemlerdir. Güncel tutuklama kararını, bitiş tarihini ve sonraki inceleme tarihini alın; itiraz kişiyi otomatik olarak serbest bırakmaz.

13 Nisan 2023 tarihli 95/2022 sayılı davada Yüksek Mahkeme, yalnızca gecikmeye dayanılmaması gerektiğini belirtti. İleri sürülen hükümler, olağan mahkemelere üçüncü ülke talebine ilişkin soruşturmayı bitirmesi için savcılığa süre verme yetkisi tanımıyordu. İadeye karşı 3. madde itirazı, bu soruşturmanın süresi bakımından tek başına 13. madde kapsamında bir hukuk yolu yaratmadı.

Strazburg, BM, iltica veya INTERPOL teslimi durdurabilir mi?

Bu yollar Danimarka’daki itirazın yerini tutmaz. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, telafisi imkânsız zarar yakınsa ve özellikle yaşam veya işkence ya da insanlık dışı muamele riski somut biçimde gösterilmişse, Kural 39 kapsamında ancak istisnai olarak geçici tedbir gösterebilir. Strazburg başvurusu teslimi kendiliğinden durdurmaz. Bkz. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesine başvuru.

Danimarka, Medeni ve Siyasi Haklara İlişkin Uluslararası Sözleşme’nin İhtiyari Protokolü ve İşkenceye Karşı Sözleşme’nin 22. maddesi uyarınca bireysel başvuruları, yetki ve kabul edilebilirlik şartlarına tabi olarak kabul eder. Başvuru veya geçici tedbir talebi teslimi otomatik durdurmaz.

Aynı zulüm delilleri iltica talebini destekleyebilir; ancak iade ve iltica ayrı süreçlerdir. Her iki dosyadaki avukatları bilgilendirin ve iltica başvurusunun teslimi otomatik durduracağını varsaymayın. Bkz. İade ile sınır dışı etme arasındaki fark.

INTERPOL Kırmızı Bülteni veya yayımı, Danimarka mahkemesinin iade kararı değildir. Veriler yanlış veya kurallara aykırıysa INTERPOL Dosyalarının Kontrol Komisyonuna (CCF) ayrı bir başvuru yapılabilir; bu, Danimarka’daki dosyayı otomatik durdurmaz. Bkz. INTERPOL Kırmızı Bülteninin kaldırılması ve CCF önünde temsil.

Pratik karar ağacı

Tutuklanırsanız: avukat ve tutuklama emri veya talebi isteyin, tutuklama tarihini kaydedin ve talep eden devleti belirleyin. Üçüncü ülke alarmında § 53(2)’deki 30 günlük süreyi takip edin.
İlk derece mahkemesi karar verdiyse: üç günlük itiraz süresini koruyun ve kararı, duruşma tutanağını ve delilleri derhal avukata iletin.
Perseküsyon veya tehlikeli tutukluluk riski varsa: muhtemel cezaevini belirleyin, raporları kişiyle ilişkilendirin ve güvenceleri gerçek koşullar ve denetim açısından değerlendirin.
Gıyapta mahkûmiyet varsa: çağrı ve tebliğ belgelerini, savunma kayıtlarını, hükmü ve yeniden inceleme veya temyiz kurallarını alın; § 28 belirli bir güvence gerektirir.
İade reddedilmiş ama yeniden inceleme isteniyorsa: izin verilip verilmediğini ve ayrı bir tutukluluk veya durdurma kararı bulunup bulunmadığını kontrol edin. Yalnızca basın haberlerine güvenmeyin.

Varsayımsal örnek: AB dışındaki bir ülkenin talebiyle tutuklanan kişi, belirtilen cezaevinde siyasi tehditler ve kötü muamele olduğunu söyler. Etkili bir itiraz, cezaevine ilişkin güncel bilgileri, tehditlerin ayrıntılarını, ilgili sağlık kayıtlarını ve güvencelerin bu kişiyi neden korumayacağını gösteren gerekçeleri içermelidir. Savunma § 6’ya dayanmalı ve üç günlük itiraz süresini korumalıdır.

Savunmayı zayıflatabilecek hatalar

Üç günlük süreye rağmen avukatla görüşmeden önce yabancı dosyanın tamamını beklemek.
Yalnızca “suçsuzum” demek: iade genellikle yeni bir yargılama değildir ve § 23 yetersiz delili gösteren özel koşullar gerektirir.
Ülke raporlarını kişi ve muhtemel tutukluluk koşullarıyla ilişkilendirmeden sunmak.
Vatandaşlık, iltica, CCF başvurusu veya Strazburg başvurusunun teslimi otomatik yasaklayacağını ya da durduracağını varsaymak.
Teslim rızasını duruşmadan veya özellik ilkesinden feragatle karıştırmak. § 36 uyarınca rıza mahkemede verilir ve sonuçları açıklanmalıdır.
Yüksek Mahkemeye başvuru izni talebinin infazı otomatik durdurduğunu veya iadeye itirazın tutukluluğa itirazla aynı olduğunu varsaymak.

İtiraz süresi yalnızca üç gün olabileceğinden, Danimarka’da iade hukuku alanında çalışan bir avukattan gecikmeden danışmanlık alın. İsterseniz dosya değerlendirmesi talep edebilirsiniz. Bu metin genel bilgi sağlar ve bireysel bir davanın sonucuna ilişkin öngörü içermez.

Danimarka’dan iadeyi durdurmaya ilişkin sorular

İtiraz teslimi otomatik olarak durdurur mu?

Hayır. İlk itiraz üç gün içinde yapılmalı ve Yüksek Mahkemeye başvuru izni için daha sonra yapılan talep tek başına durdurma garantisi vermez. Gerekli geçici tedbir ayrıca açıkça istenmelidir.

Tek başına Kırmızı Bülten iadeyi haklı çıkarır mı?

Hayır. Kırmızı Bülten uluslararası bir uyarıdır, nihai Danimarka iade kararı değildir. Üçüncü ülke dosyalarında § 53, resmî talep gelmeden önceki geçici tedbirleri düzenler; talep ve kanuni şartlar yine de incelenmelidir.

Danimarka cezaevi koşulları nedeniyle iadeyi reddedebilir mi?

Evet; deliller § 6 ve Danimarka’nın uluslararası yükümlülükleri kapsamında gerçek bir işkence veya insanlık dışı ya da aşağılayıcı muamele riski gösteriyorsa. Genel raporlar kişi ve muhtemel koşullarla ilişkilendirilmelidir. Somut ve güvenilir güvenceler sonucu etkileyebilir.

Danimarka’da anayasa mahkemesi var mı?

İade itirazlarına bakan ayrı bir anayasa mahkemesi yoktur. Anayasal ve insan hakları savunmaları olağan mahkemelerde ileri sürülür; Yüksek Mahkemede sonraki inceleme genellikle izin gerektirir.