Slovenya’dan iadeyi durdurma: ret gerekçeleri, başvurular ve süreler

Avrupa Birliği dışındaki bir devletten gelen olağan iade talebinde, Slovenya Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 522–528. maddelerindeki yasal koşulları önce yer bakımından yetkili okrožno sodišče (bölge mahkemesi) inceler; ardından Adalet Bakanı ayrı bir yürütme kararı verir. Savunma, yasal koşullardan birinin bulunmadığını, talep eden devlete teslimin gerçek bir işkence veya insanlık dışı muamele riski yaratacağını ya da usule ilişkin veya anayasal güvencelerin ihlal edildiğini gösterebilir. İade lehine mahkeme tespitine karşı olağan kanun yolu, kural olarak kararın tebliğinden itibaren üç gün içinde kullanılmalıdır; Bakan kararına karşı idari dava ise tebliğden itibaren 15 gün içinde İdare Mahkemesinde açılmalıdır. Avrupa Tutuklama Müzekkeresi (EAW) uyarınca yapılan yakalama farklı bir usule tabidir.

Önce usulü belirleyin: üçüncü bir devlete iade mi, Avrupa Tutuklama Müzekkeresi mi?

Gerçekte uygulanan belgeyi temin edin. AB dışındaki bir devletin talebi, ilgili antlaşmaya ve antlaşmada aksi belirtilmedikçe Slovenya Ceza Muhakemesi Kanunu’nun (Zakon o kazenskem postopku, ZKP) XXXI. bölümüne, 521–533a. maddelere tabidir. Bölge mahkemesi hukuki kabul edilebilirliği inceler; Adalet Bakanı ayrı bir yürütme kararı verir.

Bir AB üye devletinden gelen talep genellikle AB üye devletleriyle ceza işlerinde işbirliğine ilişkin ayrı kanuna (ZSKZDČEU-1) tabidir. 33. madde uyarınca aranan kişi, avukatı veya savcı, kural olarak soruşturma hâkiminin kararına karşı tebliğden itibaren üç gün içinde başvurabilir; başvuruyu Yüksek Mahkemenin beş hâkimli heyeti inceler. Aşağıdaki süreleri uygulamadan önce hangi usulün geçerli olduğunu doğrulayın. Avrupa Tutuklama Müzekkeresi rehberine veya Slovenya’dan iade hakkındaki genel rehbere bakın.

Üçüncü bir devlete iadeyi hangi hukuki gerekçeler engelleyebilir?

ZKP’nin 522. maddesi, üçüncü bir devlete olağan iade için birlikte bulunması gereken koşulları belirler. Zorunlu koşullardan biri eksikse mahkeme, yargısal aşamada talebi reddetmelidir. İki devlet arasındaki ilişkiyi düzenleyen antlaşma da ayrıca incelenmelidir.

Gerekçe	Hukuki dayanak	Toplanacak deliller
Vatandaşlık ve ülkesellik	ZKP m. 522(1), bent 1–2	1. bent, kişinin Slovenya vatandaşı olmamasını şart koşar; 2. bent, Slovenya’da, Slovenya’ya veya bir Slovenya vatandaşına karşı işlenen fiilleri dışlar. Slovenya vatandaşlığı tespit edilirse, ZKP m. 527(4) iade belgelerinin Slovenya’da olası ceza kovuşturması için yetkili Slovenya savcılığına gönderilmesini öngörür.
Çifte suçluluk ve ceza eşiği	ZKP m. 522(1), bent 3–5	İsnat edilen fiilleri yalnızca suç adlarıyla değil, Slovenya ceza hukuku ile karşılaştırın. Kovuşturma amacıyla her iki devletin hukukunda bir yıl veya daha fazla hapis ya da bir yıldan uzun güvenlik tedbiri öngörülebilmelidir. Kesinleşmiş ceza veya güvenlik tedbirinin infazı için en az dört ay kalmış olmalıdır.
Zamanaşımı	ZKP m. 522(1), bent 6	Uygulanabilir Slovenya zamanaşımı kurallarını ve kovuşturmanın ya da cezanın infazının yakalama veya şüpheli sıfatıyla sorgudan önce zamanaşımına uğrayıp uğramadığını gösteren tarihli bir kronoloji sunun.
Önceki kesin karar	ZKP m. 522(1), bent 7	Onaylı kesin kararları, cezanın çekildiğini veya artık infaz edilemeyeceğini gösteren belgeleri ya da işlemlerin kesin olarak sona erdiğini kanıtlayan kayıtları sunun. Yabancı ülkedeki devam eden bir dosya tek başına kesin beraat veya mahkûmiyet sayılmaz. Ayrıca aynı fiilin Slovenya’da yargılamaya konu olup olmadığını ve Slovenya’ya veya bir Slovenya vatandaşına karşı işlenen fiillere ilişkin kanuni bir istisnanın uygulanıp uygulanmadığını kontrol edin.
Olağanüstü mahkeme, ölüm cezası, gıyapta yargılama	ZKP m. 522(1), bent 8–10	Talebin, kanunda belirtilen durumlarda olağanüstü mahkemede kovuşturma veya böyle bir mahkemenin verdiği yaptırımın infazıyla ilgili olmadığını kontrol edin. Ölüm cezası mümkünse verilmesine veya infazına karşı güvenceleri inceleyin. Kişinin yokluğunda verilen kesin kararın infazında, talep eden devletin kişisel çağrıyı veya yetkili temsilci aracılığıyla bildirimi kanıtlayıp kanıtlamadığını, kişinin karara itiraz etmeyeceğini beyan edip etmediğini ya da kişinin huzurunda yeni bir yargılama güvencesi verilip verilmediğini kontrol edin.
Yaş, kimlik ve deliller	ZKP m. 522(1), bent 11–13	11. bent, 14 yaşından önce işlenen fiilleri kapsar. Yanlış kimlik tespitine birincil belgelerle itiraz edin. Kovuşturma için dosyada şüpheyi destekleyecek yeterli delil olup olmadığını; infaz için kesin hükmü ve kalan ceza hesabını kontrol edin.
İşkence veya aşağılayıcı muamele riski	ZKP m. 522(1), bent 14; Anayasa m. 18; AİHS m. 3	Güncel ülke bilgileri ve kişisel delillerle gerçek ve bireysel bir risk gösterin: tehditler, tıbbi kayıtlar, geçmişteki gözaltı koşulları, uzman raporları ve muhtemel ceza infaz kurumu hakkındaki bilgiler. Ülkeye yönelik genel eleştiriler tek başına yeterli olmayabilir.
Tanınmış uluslararası koruma; siyasi veya askerî suç	ZKP m. 530(3)	Varsa uluslararası koruma verilmesine ilişkin kararı ve suçun siyasi veya askerî niteliğini gösteren delilleri ekleyin. Bu yasal engel geçerliyse Bakan iadeyi reddetmek zorundadır.

Slovenya, 1957 tarihli Avrupa İade Sözleşmesi’ne taraftır; ancak Sözleşme’nin uygulanması talep eden devlete ve ilgili ek protokollere bağlıdır. Avrupa Konseyi Antlaşmalar Ofisi, Slovenya’nın 28(3). madde kapsamındaki beyanını kaydeder: Avrupa Tutuklama Müzekkeresi sistemi geçerli olduğunda, AB üye devletleri arasındaki ilişkilerde bu sistemin kuralları Sözleşme’nin yerini alır. Dördüncü Ek Protokol ile değiştirilen 14(3). maddeye ilişkin Slovenya beyanı, aynı beyanı yapan devletlerle ilişkilerde uygulanır. Her iki devletin antlaşma durumunu ve beyanlarını kontrol edin.

Bölge mahkemesinin tespitine itiraz süresi nedir?

Soruşturma hâkimi (preiskovalni sodnik) kişiyi dinler ve talebi inceler; bölge mahkemesinin üç hâkimli heyeti yasal koşulların karşılanıp karşılanmadığına karar verir. Heyet iadeyi reddederse 527. madde uyarınca ret kararı inceleme için kendiliğinden üst mahkemeye gönderilir. Tutuklama kararı ayrı bir konudur ve ayrıca itiraz gerektirebilir.

Heyet koşulların karşılandığını düşünürse 528. madde ikinci derece mahkemeye başvuruya izin verir. ZKP’nin 400. maddesindeki genel kurala göre, özel bir hüküm yoksa süre tebliğden itibaren üç gündür. Başvuruyu kararı veren mahkeme aracılığıyla yapın ve karardaki kanun yolu bildirimini izleyin. Tebliğ daha sonra yapıldıysa duruşma tarihinden hesaplamayın; son günün hesaplanmasına ilişkin kuralları kontrol edin.

Mahkemenin olumlu tespiti, Bakanın nihai kararı değildir. Tespit kesinleşince dosya 529. madde uyarınca Bakana gönderilir. Mahkeme yasal koşulları inceler; Bakan ayrı bir yürütme kararı verir.

Bakan, yargısal aşamadan sonra iadeyi reddedebilir mi?

Evet. 530. madde uyarınca Adalet Bakanı iadeye izin verip vermeyeceğine karar verir ve Slovenya’da başka bir ceza davası devam ediyorsa veya kişi Slovenya’da ceza çekiyorsa iadeyi erteleyebilir. 530(3). madde, uluslararası koruma verilmişse veya suç siyasi ya da askerî nitelikteyse iadeyi reddetmeyi zorunlu kılar.

7 Nisan 2022 tarihli U-I-779/21 kararında Anayasa Mahkemesi, anayasal denetim talebini usule ilişkin nedenlerle reddetmiştir. Kararın gerekçesi iki aşamalı modeli ve Bakanın takdir yetkisini açıklar; ancak kişisel güçlüklerin otomatik olarak ret gerektirdiği anlamına gelmez. Daha sonraki U-I-388/22 kararı, işkence riskiyle ilgili koşullar değiştiğinde uygulanacak özel kuralı ortaya koyar.

Anayasa Mahkemesinin 8 Haziran 2023 tarihli U-I-388/22 kararı, yeni risk delilleri bakımından temel içtihattır. Anayasa’nın 18. maddesi uyarınca kişi gerçek bir işkence veya insanlık dışı ya da aşağılayıcı muamele riskini gösterebilmelidir. Mahkeme bu riski daha önce değerlendirmiş olsa bile, fiilî teslimden önce koşullar değişmişse yeniden değerlendirme istenebilir. Bu, sonradan ortaya çıkan olguları ve delilleri, ayrıca meşru nedenlerle daha önce sunulamayan eski delilleri de kapsar. Bakan, yeterli gerekçeyle desteklenen talebi incelemeli ve mutlak hakka yönelik risk kanıtlanırsa iadeyi reddetmelidir.

Bu dar kural, işkence yasağının mutlak niteliğiyle ilgilidir; tüm iade meseleleri için ikinci bir genel duruşma hakkı yaratmaz. Yeni bir tehdit, sağlık durumunda kötüleşme veya muhtemel cezaevinde değişiklik varsa tarihli delillerle gecikmeden özel bir başvuru yapın ve yeniden değerlendirme tamamlanmadan teslimin gerçekleşmemesini talep edin.

Bakanın kararına itiraz süresi nedir?

ZKP’nin 530a maddesi, Bakan kararına karşı Slovenya İdare Mahkemesinde (Upravno sodišče Republike Slovenije) dava açılmasına izin verir. Dava, tebliğden itibaren 15 gün içinde açılmalıdır. Mahkeme 60 gün içinde; kişi 524. madde uyarınca tutukluysa başvurudan itibaren 30 gün içinde karar vermelidir. Bunlar mahkemenin karar verme süreleridir, dava açmak için ek süre değildir.

Hukuki hatayı, dikkate alınmayan delilleri, usul kusurunu ve talep edilen giderimi açıkça belirtin. Anayasa’nın 18. maddesi veya AİHS’nin 3. maddesi söz konusuysa acil korumayı açıkça talep edin. İdari davanın teslimi otomatik olarak durdurduğunu varsaymayın: avukatınızdan mevcut geçici tedbirleri istemesini talep edin ve teslim yakınsa Bakanlığı derhal bilgilendirin.

Anayasa şikâyeti genellikle başvuru yollarının tüketilmesini gerektirir ve Anayasa Mahkemesi Kanunu’nun 51–52. maddeleri uyarınca itiraz edilen bireysel işlemin tebliğinden itibaren 60 gün içinde yapılmalıdır. Erken veya geç inceleme yalnızca istisnai olarak mümkündür. Bu olağan bir temyiz yolu değildir ve teslimi otomatik olarak durdurmaz; durdurma ayrıca ve acilen talep edilmelidir.

Strazburg veya bir BM organı ne zaman yardımcı olabilir?

Avrupa İnsan Hakları Mahkemesine başvuru, Sözleşme kapsamındaki bir hak söz konusuysa ve etkili iç hukuk yolları usulüne uygun biçimde kullanılmışsa anlamlı olabilir. AİHS’nin 35(1). maddesi uyarınca başvuru genellikle nihai ulusal karardan itibaren dört ay içinde yapılmalıdır. Rule 39 kapsamındaki geçici tedbirler istisnaidir ve özellikle 2. veya 3. madde bakımından yakın ve telafisi imkânsız zararı önlemeyi amaçlar; temyiz değildir ve ulusal başvuruların yerini tutmaz. 33235/12 numaralı Teskera/Slovenya başvurusu, 30 Nisan 2013 tarihli kararda Slovenya ile bağlantılı bir iade dosyasında Rule 39 tedbirinin geçmişini kaydeder; ancak başka bir davada tedbir verileceği anlamına gelmez. Yakın riskin güncel delilleri ve ulusal düzeyde atılan adımların açıklaması gerekir. Slovenya’daki başvuruları geciktirmeden AİHM başvuru rehberine bakın.

Slovenya, BM İşkenceye Karşı Sözleşmesi’nin 22. maddesindeki bireysel başvuru usulünü kabul etmiştir. Bir bildirim ve geçici tedbir talebi ancak ileri sürülen risk Sözleşme kapsamındaysa ve kabul edilebilirlik koşulları karşılanıyorsa değerlendirilebilir. Bildirim, talep eden devletin ceza davasına karşı genel bir başvuru değil, Slovenya’nın kendi muhtemel işlemlerine yöneliktir. Koruma otomatik değildir ve Slovenya’daki sürelerin yerini almaz. Diğer BM sözleşme organları bakımından Slovenya’nın bireysel başvuru usulünü kabul edip etmediğini ve organın yetkisini ayrıca kontrol edin.

İade amacıyla tutuklamaya nasıl itiraz edilir?

Tutuklama, iade talebinin esasıyla ayrı bir konudur. Tutuklama kararını, gerekçelerini, dayanak delillerini ve inceleme kararlarını alın. Hukuki dayanağın bulunmamasına, yetersiz gerekçeye, daha hafif tedbirlerin değerlendirilmemesine, gecikmeye veya değişen koşullara itiraz edin. Tutuklamaya ilişkin itirazın kabul edilmesi iade talebini otomatik olarak sona erdirmez.

525. madde, resmî talep gelmeden önceki geçici yakalamayı düzenler. Tutuklama nedenleri ortadan kalkarsa, uluslararası koruma verilmişse veya resmî talep hâkimin belirlediği sürede sunulmazsa hâkim kişiyi serbest bırakmalıdır; bu süre yakalama tarihinden itibaren üç ayı aşamaz. Haklı durumlarda yetkili heyet, talep eden devletin başvurusu üzerine süreyi en fazla iki ay uzatabilir. Bu, geçici yakalamadan sonra resmî talebin sunulması için öngörülen süredir; tüm iade tutuklulukları için evrensel bir azami süre değildir.

ZKP’nin 4. ve 524. maddeleri, kişinin anladığı dilde gecikmeksizin bilgilendirilmesini ve iade tutukluluğu sürecinde hukuki yardımı öngörür. Gerekiyorsa tercüman isteyin ve talebi veya mahkemenin açıklamalarını anlamakta yaşanan güçlüğün tutanağa geçirilmesini sağlayın. Bu güvenceler adil bir duruşmayı destekler; ancak ihlalleri her durumda tek başına iadeyi reddetmeyi zorunlu kılmaz.

Savunma önce hangi delilleri toplamalıdır?

Kimlik ve statü: pasaport, vatandaşlık kayıtları, ikamet geçmişi ve yanlış kimlik tespitini gösteren belgeler.
Yabancı dosya: yakalama emri, iddianame veya kesin hüküm, yabancı ceza hukuku hükümleri, tebliğ kanıtı, duruşma tutanakları ve ceza hesabı.
Slovenya hukuku ile karşılaştırma: anlatılan her fiilin Slovenya ceza hukuku ve ilgili eşikle karşılaştırılması; iade dosyalarında çifte suçluluk rehberine bakın.
Zamanaşımı ve önceki dosyalar: tarihli kronoloji, zamanaşımı hesapları, kesin kararlar ve cezanın infaz edildiğini veya başka bir işlemin sürdüğünü gösteren belgeler.
Teslim sonrası risk: kişiye özgü güncel ülke bilgileri, tehditler, tıbbi kayıtlar, muhtemel cezaevine ilişkin bilgiler, uzman raporları ve güvenceler.
Usul: tüm Slovenya kararları, tebliğ kayıtları, kanun yolu bildirimleri, duruşma tutanakları ve tercüme sorunları.

Başka dildeki belgelerin güvenilir Slovenya dili tercümesi gerekebilir. Her belgenin tarihini ve kaynağını belirtin ve hangi yasal koşulu desteklediğini açıklayın; düzensiz bir belge yığını en güçlü savunmayı görünmez kılabilir.

Hangi hatalar başvuruyu sıklıkla zayıflatır?

Yargısal aşamada sunulması gereken delilleri Bakanın karar aşamasına bırakmak.
Üç günlük süreyi tebliğ yerine duruşma tarihinden hesaplamak.
Üçüncü devletlere iade kurallarını Avrupa Tutuklama Müzekkeresine uygulamak veya ilgili antlaşmayı göz ardı etmek.
Bireysel ve güncel bir risk göstermeden cezaevleri hakkında genel eleştirilere dayanmak.
Henüz karara bağlanmamış bir iltica başvurusunun iadeyi otomatik olarak durdurduğunu varsaymak.
İadeye rıza göstermeyi özellik ilkesinden feragatle karıştırmak. Basitleştirilmiş usulde imzalamadan veya kabul etmeden önce hâkimin açıklamasını ve her beyanın ayrı etkisini anlayın.
İdari davanın, anayasa şikâyetinin veya uluslararası başvurunun teslimi otomatik olarak durdurduğunu varsaymak.

Karar yolu: bundan sonra ne yapılmalı?

Yakalama veya ilk bildirimde: talebi, müzekkereyi ve tutuklama kararını alın; Avrupa Tutuklama Müzekkeresi mi yoksa üçüncü devlete iade mi olduğunu doğrulayın.
Bölge mahkemesi heyeti karar vermeden önce: 522. maddedeki her koşulu delillerle eşleştirin; kimlik, çifte suçluluk, zamanaşımı, önceki yargılamalar, ölüm cezasına ilişkin güvenceler, gıyapta yargılama güvenceleri ve 522(1), bent 14 dâhil.
Olumlu tespitten sonra: üç günlük başvuru süresini tebliğden itibaren hesaplayın ve başvuruyu kararı veren mahkeme aracılığıyla sunun.
Bakanlık aşamasında: 530(3). maddedeki her yasağı ve belgelenmiş ret gerekçelerini ileri sürün. İşkence riski değişmişse veya önceden mevcut olmayan deliller varsa U-I-388/22 kararına dayanarak başvurun.
Bakan kararından sonra: 530a maddesi uyarınca tebliğden itibaren 15 gün içinde dava açın ve teslim yakınsa acil geçici koruma isteyin. Ulusal süreleri kaçırmadan anayasal veya uluslararası yolları değerlendirin.

Varsayımsal örnek: AB dışındaki bir devletin kovuşturma talebi üzerine bir yabancı uyruklu yakalanır. Anlatılan davranış Slovenya hukukunda suç oluşturmayabilir ve kişi muhtemel cezaevinde somut bir işkence riski bulunduğunu gösteren yeni deliller sunar. Savunma, fiillerin karşılaştırmasını bölge mahkemesi önünde ileri sürmeli; risk değişirse veya delillerin daha önce sunulması makul biçimde mümkün değilse, 18. maddeye dayalı ayrı argümanı Bakanın yeniden değerlendirmesi için korumalıdır. İki argüman farklı hukuki testlere tabidir.

Slovenya’dan iadeye ilişkin genel rehber bütün süreci ve yetki dağılımını açıklar. Ljubljana sayfası yalnızca yerel mahkeme uygulamasını ve erişim bilgilerini ele alır; burada açıklanan ülke çapındaki kanun yollarını değil.

Sık sorulan sorular

Bir başvuru iadeyi otomatik olarak durdurur mu?

Her aşamada değil. ZKP m. 401 uyarınca süresinde yapılan bir kanun yolu başvurusu, özel bir hüküm aksini öngörmedikçe, yalnızca itiraz edilen mahkeme kararının uygulanmasını genellikle durdurur. Üçüncü bir devlete yönelik olağan iade sürecinde dosya, olumlu mahkeme tespiti kesinleşmeden bakana gönderilmez (m. 529); bu nedenle söz konusu tespite karşı süresinde yapılan başvuru önce karara bağlanmalıdır. Bu durum ayrı bir tutuklama kararını kendiliğinden durdurmaz; bu karar için ayrıca başvuru gerekebilir. Bakanın idari kararına karşı dava, anayasa şikâyeti veya uluslararası başvuru teslimi otomatik olarak durdurmuş sayılmamalıdır; gerekirse mevcut bir geçici tedbir açıkça talep edilmelidir.

Uluslararası koruma tanınmış bir kişi iade edilebilir mi?

530(3). madde, uluslararası koruma verilmişse Bakanın iadeye izin vermesini yasaklar. Hâlen incelenen başvuru, korumanın kesin olarak tanınması anlamına gelmez. Bundan bağımsız olarak gerçek işkence veya insanlık dışı ya da aşağılayıcı muamele riski, 522(1), bent 14 ve U-I-388/22’de açıklanan anayasal kural uyarınca değerlendirilmelidir.

Risk delilleri duruşmadan önce de mevcutsa ne olur?

U-I-388/22, önceki delillerin meşru nedenlerle sunulmadığı veya koşullar sonradan değiştiği durumlarda 18. maddedeki mutlak riskin yeniden değerlendirilmesine izin verir. Delillerin neden daha önce sunulmadığını açıklayın ve gecikmeden sunun. Karar, diğer tüm iade meselelerini yeniden açmak için genel bir hak tanımaz.

INTERPOL Kırmızı Bülteni Slovenya’daki iade sürecinde itiraz konusu yapılabilir mi?

Kırmızı Bülten ne yakalama emridir ne de nihai iade kararıdır. INTERPOL bunu, iade veya benzer bir hukuki işlem beklenirken kişinin yerinin tespit edilmesi ve geçici olarak yakalanması talebi olarak açıklar; her devlet hukuki değerini kendi hukukuna göre belirler. Slovenya mahkemesi kendisine sunulan gerçek hukuki dayanağı inceler. CCF’ye ayrı bir başvuru veriye erişim, düzeltme veya silme ile ilgili olabilir; ancak Slovenya’daki sürelerin yerini almaz. INTERPOL, 26 Mart 2026’dan itibaren CCF başvurularının belirtilen istisnalar dışında normal olarak güvenli çevrim içi portal üzerinden yapılması gerektiğini bildirir. Bu veri başvurusu teslimi durdurmaz.

Kaynaklar ve hukuki materyaller

Site ekibi sınır ötesi savunmayı yerel hukukçularla koordine eder; uygun sonraki adım, tebliğ edilen belgelere ve somut dosyadaki süreye bağlıdır. Dosya değerlendirmesi isteyin.