Ankara İade Avukatı: Ağır Ceza Mahkemeleri ve Yerel Usul

Ankara'da yabancı bir devletin iade talebinin kabul edilebilirliğini, Adalet Bakanlığı ve ilgili Cumhuriyet başsavcılığı aracılığıyla dosya gönderildikten sonra yetkili ağır ceza mahkemesi inceler. Tam iade evrakı gelmeden önce gereken geçici tutuklama hakkında ise sulh ceza hâkimi karar verebilir. Ankara'daki bütün iade dosyaları için tek bir bitiş süresi yoktur. Rıza beyanı verilmeden önce hangi aşamada bulunulduğu, hangi kararın uygulandığı, yetkili mahkeme ve sürelerin başlangıcı belirlenmelidir.

Kişinin bulunduğu yer bilinmese bile neden Ankara yetkili olabilir?

6706 sayılı Cezaî Konularda Uluslararası Adlî İş Birliği Kanunu'nun 15. maddesine göre, iade talebi hakkında kural olarak kişinin bulunduğu yer ağır ceza mahkemesi karar verir. Kişinin bulunduğu yer belli değilse Ankara ağır ceza mahkemesi yetkilidir. Adalet Bakanlığının uluslararası adlî iş birliği açıklamalarına göre böyle bir dosya Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı üzerinden mahkemeye sevk edilir. Bu durum kişinin Ankara'da yakalandığını veya tutuklu bulunduğunu göstermez; ayrıca hangi numaralı ağır ceza mahkemesinin görevlendirildiğini de kendiliğinden açıklamaz.

Ankara'da fiilen yakalanan kişi için avukat önce kolluk tutanağını, nöbetçi savcıyı ve ilgili hâkim kararını araştırmalıdır. Aile yalnızca yabancı talebin Türkiye'ye gönderildiğini biliyor ancak kişinin nerede olduğunu bilmiyorsa, Türk avukat Ankara'da bu özel yetki kuralına göre dosya açılıp açılmadığını kontrol etmelidir. Kişinin başka bir adli yargı çevresinde bulunduğu öğrenilirse yetki yeniden değerlendirilir. Adalet Bakanlığı merkezî makam olarak talebi inceler ve iletir; mahkemenin iadenin kabul edilebilirliği hakkındaki kararının yerine geçmez.

Ankara'daki hangi kurumların görevleri birbirinden farklıdır?

Kurum	Görevi ve kontrol edilecek husus
Ankara ağır ceza mahkemeleri	Gelen iade talebinin kabul edilebilirliğini ve dosyadaki koruma tedbirlerini inceler. Ankara Adliyesinin resmî listesinde merkez binada 37 ağır ceza mahkemesi yer alır; gerçek mahkeme numarası ve esas numarası istenmelidir.
Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı	Özellikle kişinin bulunduğu yer bilinmeyen dosyalarda, iade talebinin mahkemeye götürülmesini sağlar. Bakanlığın gönderme yazısı ve savcılık numarası karşılaştırılmalıdır.
Sulh ceza hâkimliği	6706 sayılı Kanun'un 14. maddesindeki geçici tutuklama konusunda karar verir. Ankara Adliyesi 10 sulh ceza hâkimliği listeler; gerçek nöbetçi hâkim dosyadan tespit edilir.
Adalet Bakanlığı	Merkezî makam sıfatıyla başvuruyu ve belgeleri değerlendirir, talep eden devletle haberleşir ve sonraki işlemleri yürütür; Bakanlık yazı numarası öğrenilmelidir.
Esenboğa Havalimanı Şube Müdürlüğü	Ankara Emniyet Müdürlüğü listesinde Çubuk ilçesindeki Esenboğa Havalimanı bünyesinde gösterilen polis birimi; işlemi yapan ekip ve tutanak doğrulanmalıdır.
Sincan ceza infaz kurumları	Yenikent yerleşkesinde birbirinden ayrı kurumlar bulunur. Hükümlü veya tutuklunun hangi kuruma konulduğu resmen teyit edilmeden ziyarete gidilmemelidir.

Ankara Bölge Adliye Mahkemesi mevcuttur; ancak özel iade yargılamasında her kararın olağan istinaf mercii değildir. Rızaya dayanmayan 18. madde kararına karşı kanun, doğrudan Yargıtayda temyiz yolunu öngörür. Rızaya dayalı 17. madde kararında ise itiraz yolu bulunmaktadır. Olağan ceza davasının kanun yolu sırasını iade dosyasına aynen uygulamak, başvuru süresini kaçırma tehlikesi doğurur.

Esenboğa'da yakalama: ilk 72 saat için uygulama planı

Buradaki 72 saat bir yasal tutukluluk süresi değil, yakınlar ve müdafi için pratik kontrol planıdır. Yakalama saati, görevli polis birimi, hukuki gerekçe, verilen evrak, kullanılan dil, müdafi ve tercüman imkânları ile uygun durumlarda aile ve konsolosluk bildirimi kaydedilmelidir. INTERPOL kırmızı bülteni tek başına Türk hukukunda tutuklama veya iade kararı değildir. 6706 sayılı Kanun'un 14(1) maddesindeki olağan usulde ilgili devletin uygun talebi ve merkezî makamın onayı aranır; 14(2) maddesindeki farklı kanuni istisna somut dosyada ayrıca incelenir.

Aşama	Yetkili makam ve yapılacak işlem
Yakalama anında	Havalimanı polisi ve savcılık: kesin saat, kimlik, tutanak ve belgeleri alın; müdafi, tercüman ve gerekiyorsa konsolosluk bildirimi talep edin.
14(3) maddesi uygulandığında yakalamadan itibaren en geç 24 saat içinde	Geçici tutuklama kararı için sulh ceza hâkimi önüne çıkarma. Yabancı talebi, Bakanlık onayı, kimlik uyumu ve 14(5) uyarınca adli kontrol seçeneğini inceleyin.
Sonraki iki gün ve devamında	Savcılık, Bakanlık ve gerekirse ağır ceza mahkemesinden tam iade dosyasının gelip gelmediğini öğrenin; yazılı kararları edinin ve uygulanacak belge gönderme süresini hesaplayın.

İlgili iki devlet arasında 1957 tarihli Suçluların İadesine Dair Avrupa Sözleşmesi uygulanıyorsa 16. madde, yakalamadan itibaren 18 gün içinde tam talep ve belgeler gelmezse geçici tutuklamanın sona erdirilebilmesine izin verir; bu aşama hiçbir durumda 40 günü geçemez. On sekizinci gün otomatik tahliye günü değildir. İlgili antlaşmanın bulunmadığı mütekabiliyet hâlinde 6706 sayılı Kanun'un 14(4) maddesi geçici tutuklamayı en fazla 40 günle sınırlar. Evrak uygulanacak sürede gönderilmezse 14(6) uyarınca geçici tutuklama veya adli kontrol kaldırılır; tam talep sonradan gelirse farklı koruma tedbirleri uygulanabilir. Kırk günlük sınır bütün iade yargılamasının süresi değildir.

Türkiye Avrupa Birliği üyesi olmadığı için Avrupa Tutuklama Müzekkeresi, Türkiye’den iade usulünün yerine geçmez. On sekiz ve kırk günlük Sözleşme süreleri uygulanmadan önce talep eden ülkenin taraflığı ile ilgili çekince ve ek protokoller kontrol edilmelidir; bu süreler her ülke için otomatik kabul edilemez.

Sincan'da tutulan kişiye nasıl ulaşılır, müdafi nasıl görüşür?

Ankara Adliyesinin resmî ceza infaz kurumu listesinde Sincan T Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumu ile Sincan 1 ve 2 Nolu L Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumları ve Yenikent yerleşkesindeki diğer ayrı kurumlar yer alır. T tipi kurum avukat görüşme odalarını, 2 Nolu L tipi kurum ise 14 avukat görüşme yerini tanıtır. Bu bilgiler belirli bir kişinin o kurumda bulunduğuna kanıt değildir. Polis nezarethanesi, tutuklama kararından sonraki ceza infaz kurumu ve idari gözetim altındaki geri gönderme merkezi aynı şey değildir.

Müdafi, aile yola çıkmadan önce savcılık ve ilgili resmî kurum kanallarıyla kesin yeri ve güncel görüş usullerini doğrulamalıdır. Sadece 'Sincan' adı duyuldu diye herhangi bir kapıya gidilmemeli, para veya belge gönderilmemelidir. Türkiye dışında avukatlık yetkisi bulunan kişi, yalnızca yabancı ruhsatının gizli görüşmeye derhal izin verdiğini varsaymamalı; Türkiye'de yetkili bir avukatla çalışmalıdır. Müdafi görevlendirilmesi ve tercüman hizmeti somut dosyadan kontrol edilmelidir.

Tam iade talebi geldikten sonra tutukluluğu hangi mahkeme inceler?

6706 sayılı Kanun'un 16. maddesi ağır ceza mahkemesine, Ceza Muhakemesi Kanunu kapsamında koruma tedbirlerine karar verme yetkisi tanır. Tutukluluk devam ediyorsa teslim gerçekleşene kadar ağır ceza mahkemesi bu durumu en geç otuzar günlük sürelerle inceler. Sulh ceza hâkiminin ilk geçici tutuklama kararı, ağır ceza mahkemesinin sonraki kararları, duruşma tutanakları ve bütün periyodik incelemeler ayrı ayrı toplanmalıdır. Tahliye veya adli kontrol istemi o aşamada yetkili mahkemeye yöneltilmelidir.

16(3) maddesine göre iade talebinin kabul edilebilirliğine ilişkin kararın kesinleşmesinden itibaren bir yıl içinde 19. madde kapsamında iade kararı verilmezse koruma tedbirleri kaldırılır. 16(4) maddesi de toplam tutukluluğu, konu suç için verilebilecek veya verilmiş cezanın infaz süresiyle sınırlar. Bunlar geçici tutuklamanın 40 günlük üst sınırından farklıdır. Anayasa Mahkemesi, Jalal Baghirov (2021/28076, 19 Aralık 2023) kararında 30 günlük incelemelerin ve tahliye taleplerinin karara bağlanmamasını kişi hürriyeti hakkının ihlali saymıştır; buna karşılık mahkemelerin tutukluluk gerekliliğini değerlendirmede belirli takdir alanı olduğunu da belirtmiştir. Samira Alakbarova (2018/19302, 22 Şubat 2022) kararı iade tutukluluğunda gereken özeni ele almıştır. Bu kararlar sırf zaman geçtiği için kendiliğinden tahliye sonucu doğurmaz.

Ankara’da tutukluluk kararına karşı başvuru, 17. maddedeki rızaya dayalı kabul edilebilirlik kararına karşı itiraz ve 18. maddedeki rıza dışı karara karşı temyiz yolundan ayrıdır. Türk müdafi, imzalı tutukluluk kararını inceleyip Ceza Muhakemesi Kanunu uyarınca itirazı değerlendirecek yetkili mercii belirlemelidir. Temyiz için öngörülen iki haftalık süre, tutukluluk itirazının süresi olarak kendiliğinden uygulanamaz.

Duruşma, rıza, itiraz, temyiz ve icra kararı ayrılmalıdır

İadeye rıza gösterilmezse ağır ceza mahkemesi 18. madde uyarınca iadenin kanuna ve uygulanabilir antlaşmaya göre kabul edilebilirliğini inceler; yabancı suçlamada kişinin suçlu olup olmadığını yargılamaz. Eksik evrakı ilgili devletten isteyebilir. Müdafi talep yazısını, yabancı yakalama kararı veya hükmü, isnatları, tercümeleri, kimlik belgelerini, tebligatları ve tutuklama kararlarını edinmelidir. Tercüman istemek iadeye rıza göstermek değildir. 17. maddeye göre rızaya dayalı usulün hukuki sonuçları açıklanmalıdır.

17. madde kapsamında açık rıza; sessizlik veya bir duruşmaya katılmaktan vazgeçme ile aynı değildir. Rızalı usuldeki karara karşı itiraz mümkündür ve 17(4) uyarınca bu kararın yerine getirilmesi merkezî makamın onayına bağlıdır. Rıza yoksa 18. madde kararı Yargıtayda temyiz edilebilir. 7499 sayılı Kanun'un 2024 değişikliğiyle CMK 291 uyarınca 1 Haziran 2024 ve sonrasında verilen, yeni rejime tabi kararlar bakımından genel temyiz süresi gerekçeli hükmün tebliğinden itibaren iki haftadır; geçiş hükümleri mutlaka kontrol edilmelidir. 18. maddede Yargıtaya başvuruyu üç ay içinde sonuçlandırma ödevi verilmesi, ilgilinin temyiz süresini üç aya çıkarmaz.

Normal usulde kabul edilebilirlik kararının kesinleşmesi doğrudan fiili teslim değildir. Güncel 19. maddeye göre Dışişleri ve İçişleri bakanlıklarının görüşü, Adalet Bakanının teklifi ve Cumhurbaşkanının onayıyla ayrı bir idari yürütme kararı verilir. Sınır dışı etme ayrı bir idari işlemdir; 12. madde iade talepleriyle bağlantılı sınır dışı etmeyi ayrıca sınırlar. Ayrıntılı ret nedenleri Türkiye'de iadeye karşı başvuru yolları rehberinde, ülke genelindeki süreç ise Türkiye'den iade rehberinde açıklanır.

Ankara dosyasında iki ayrı tarih çizelgesi tutulması yararlıdır. Birincisi kesin yakalama saati, işlemi yapan polis, 14. maddedeki dayanak, sulh ceza hâkimi önüne çıkarma ve yabancı iade evrakının fiilen ulaşma tarihini gösterir. İkincisi ağır ceza mahkemesindeki duruşma, gerekçeli karar, tebliğ, kanun yolu, kesinleşme ve yürütme kararını izler. Her tarihin resmî evrak ve dosya numarasıyla doğrulanması gerekir; duyum veya fotoğraf yeterli değildir. Yurt dışındaki aile, yabancı talep, polis tutanağı, hâkim kararı, Bakanlık yazısı ve kurum bilgisini ayrı dosyalayarak yanlış kimlik, eksik çeviri ve kritik tebligat tarihlerini ortaya koyabilir. Sabit adres ve aile bağları adli kontrol talebini destekleyebilir, fakat kendiliğinden tahliye güvencesi vermez.

Rızaya dayalı basitleştirilmiş iadeyi kabul etmek, tek başına hususilik kuralından ayrıca feragat edildiğini göstermez. Tercih tutanağa geçirilmeden önce müdafi, hangi sonuçların ve varsa feragatin açıklandığını, tercüme edildiğini ve duruşma tutanağına yazıldığını kontrol etmelidir.

Aile ve yurt dışındaki avukat hangi belgeleri sağlamalı?

Kişinin tüm yazılış biçimleriyle adı soyadı, doğum tarihi, uyruğu, pasaport bilgileri ve varsa kimlik karışıklığını gösteren belgeler.
Yakalamanın kesin günü, saati, yeri, kolluk birimi, tutanak, hâkim kararı ve Bakanlık dosya numarası.
Resmen doğrulanmış tutulma yeri, Sincan ise hangi ceza infaz kurumu olduğunun tam adı.
Yabancı iade talebi, yakalama emri, iddianame veya mahkûmiyet kararı, çevirileri, tebligatlar ve teslim tarihleri.
Sağlık kayıtları, sabit adres, aile bağları ve daha hafif koruma tedbirleri için ilgili yasal ikamet belgeleri.
Mevcut müdafi ve tercümanların adları, duruşma tarihi ve rıza ya da hususilik ilkesine ilişkin her beyan.

Varsayımsal örnek: Gürcistan vatandaşı bir kişi, 1957 Sözleşmesine taraf başka bir ülkenin talebi üzerine Esenboğa'da yakalanır. Kız kardeşi yalnızca 'Sincan'a götürüldüğünü duyar. Türk müdafi 14. maddeye dayanak işlemi, yakalama saatini, nöbetçi hâkimi, gerçek kurumu ve Ankara'da 15. madde kapsamında dosya bulunup bulunmadığını araştırmalıdır. Tam iade evrakı ulaşmışsa ailenin 40 günlük geçici tutuklama sınırını kesin tahliye tarihi sanmaması gerekir.

Sık sorulan sorular

Ankara'daki her iade dosyası tek bir numaralı mahkemeye mi gider?

Hayır. İncelenen resmî listede özel bir tek mahkeme belirlenmemiştir; atanmış ağır ceza mahkemesi ve dosya numarası öğrenilmelidir.

Kırmızı bülten otomatik olarak iadeye yol açar mı?

Hayır. Türk yakalama, tutuklama ve iade usulleri uygulanmalıdır; bülten teslim kararı yerine geçmez.

Ankara Bölge Adliye Mahkemesi her zaman ilk kanun yolu mercii midir?

Hayır. Rızalı 17. madde usulünde itiraz, rıza bulunmayan 18. madde usulünde Yargıtayda temyiz öngörülür.

Sitenin ekibi, Türkiye'deki müdafiyle sınır ötesi savunma koordinasyonu için belgeleri danışma başvurusu üzerinden değerlendirebilir.