Trabzon’da iade avukatı: ağır ceza mahkemeleri ve yerel süreç

Trabzon’da hangi mahkeme ve başsavcılık yetkilidir?

6706 sayılı Kanun’un 15. maddesi, iade talebini kişinin bulunduğu yer ağır ceza mahkemesine bırakır; bulunduğu yer bilinmiyorsa Ankara ağır ceza mahkemesi yetkilidir. Adliyenin resmî listesinde Trabzon 1., 2. ve 3. Ağır Ceza Mahkemeleri ile Trabzon 1. ve 2. Sulh Ceza Hâkimlikleri yer alır. Sulh ceza hâkimi 14. madde kapsamındaki geçici tutuklama hakkında karar verir. Cumhuriyet başsavcılığı ise 15/2 uyarınca iade dosyasını ilgili ağır ceza mahkemesine sunar. İade işlerine yalnızca bir numaralı mahkemenin baktığını gösteren yayımlanmış bir kural bulunmamaktadır.

Adalet Sarayı Yomra ilçesindedir. Trabzon Barosunun 19 Ocak 2026 tarihli yerleşim planında savcılık ön bürosu zemin kattaki 50 numaralı odada, ceza mahkemeleri ön bürosu 51 numaralı odada gösterilir. Birinci ağır ceza mahkemesi 1. katta, ikinci ağır ceza mahkemesi 2. kattadır. Bu bilgiler dosya takibi içindir; yabancı talebin gerçekten geldiğini göstermez.

Trabzon Barosunun 19 Ocak 2026 tarihli aynı yerleşim planına göre 3. Ağır Ceza Mahkemesi 4. katta, 472 numaralı odadadır. Bu yalnızca yön bulma bilgisidir; somut dosyanın tevzi edildiği mahkeme esas numarasıyla doğrulanmalıdır.

TZX Havalimanı, Beşikdüzü ve Sarp sınır kapısı aynı yerde değildir

İç ve dış hatları bulunan Trabzon Havalimanı (TZX) Ortahisar ilçesinde Pelitli ve Konaklar çevresindedir. Resmî yargı çevresi listesinde Ortahisar, Yomra ve Arsin Trabzon Adliyesine bağlıdır. Havalimanında durdurulan kişi için ilk adım, işlemi yapan kolluk birimini ve Trabzon Cumhuriyet Başsavcılığını belirlemektir. Ancak kişinin fiilen bulunduğu yer, başka bir hukuki işlem veya kayıtlara geçmiş nakil, dosya güzergâhını değiştirebilir.

Beşikdüzü, Çarşıbaşı ve Vakfıkebir ilçelerinde yerel adliye Vakfıkebir Adliyesidir; daha geniş ağır ceza yargı çevresi Trabzon’a bağlıdır. Bu nedenle önce dosyayı kaydeden savcılık sorulmalı, ardından Trabzon’a gönderilip gönderilmediği belirlenmelidir. Gürcistan yönündeki Sarp Gümrük Kapısı, Trabzon’da değil, Artvin ili Kemalpaşa ilçesindedir. Sarp’ta yakalanan kişi için başlangıçtaki adli makam Artvin tarafında araştırılmalı, Trabzon’a nakil varsa belgesi istenmelidir.

İlk 72 saat: yasal duruşma süresi değil, uygulama planı

İlk 72 saat, iadenin esasına ilişkin duruşma için kanuni süre değil, belgeleri korumaya yönelik pratik bir plandır. Talep eden devletin başvurusu ve Bakanlığın uygun bulması üzerine işletilen olağan geçici tutuklama yolunda 6706 sayılı Kanun’un 14/1 ve 14/3. maddeleri, yakalanan kişinin 24 saat içinde sulh ceza hâkimi önüne çıkarılmasını öngörür. 14/2. madde yabancı talep olmadan işlem yapılmasına imkân tanıyan ayrı ve dar bir istisnadır; bu durumda somut hukuki dayanak, uygulanacak usul güvenceleri ve yargı kararı ayrıca incelenmelidir. İlk hâkim kararı, ağır ceza mahkemesinin iadeye izin verilip verilmeyeceği kararının yerine geçmez.

INTERPOL kırmızı bülteni uluslararası tutuklama müzekkeresi değildir. 14/1. madde ve Bakanlığın 184 sayılı Genelgesi çerçevesindeki olağan geçici tutuklama için ilgili devletin talebi ve Merkezî Makamın uygun bulması gerekir. Fakat 14/2. madde, Türk Ceza Kanunu’nun 12/3(a) kapsamındaki suçla ilgili kuvvetli şüphe durumunda yabancı devlet talebi aranmadan uygulanabilecek dar bir istisnadır. Kırmızı bültenin varlığı bu şartı tek başına ispatlamaz. Gerçek Türk adli kararını incelemek gerekir.

Kişi nerede tutuluyor, avukat ve tercüman nasıl sağlanır?

Resmî adliye kaynaklarında Bahçecik, Ortahisar’daki Trabzon E Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumu ve Anbarlı, Beşikdüzü’ndeki Beşikdüzü T Tipi Kapalı ve Açık Ceza İnfaz Kurumu kayıtlıdır. Bu kurumların listelenmesi herhangi bir iade şüphelisinin orada bulunduğunu göstermez. Kişi hâlen kollukta veya nakil aşamasında olabilir. Ziyarete gitmeden ya da ilaç göndermeden önce müdafi veya ilgili savcılık aracılığıyla tutma yerini, varsa tutuklu numarasını, görüş şartlarını ve nakli doğrulayın.

Türkçe bilmeyen kişi ifade vermeden veya basitleştirilmiş iadeye rıza göstermeden önce anlayabileceği bir tercüman istemelidir. Müdafi yardımı açıkça talep edilmelidir. Adliye, ceza savunması görevlendirmelerinde kullanılan Baronet CMK sistemine bağlantı verir; adli yardım kapsamı ve ödeme şartları somut aşamaya ve hukuki koşullara bağlıdır.

18, 40 ve 30 günlük süreler ile bir yıllık kural

Tam iade evrakı gelmeden önceki geçici tutuklulukta 14/4. madde uygulanabilir anlaşmaya atıf yapar. 1957 tarihli Suçluların İadesine Dair Avrupa Sözleşmesi’nin 16. maddesine göre evrak 18 gün içinde gelmezse salıverme mümkündür; bu gerekçeyle geçici tutukluluk 40 günü aşamaz. Anlaşma bulunmayan mütekabiliyet uygulamasında 6706 sayılı Kanun da en çok 40 gün öngörür. 14/6 uyarınca evrak süresinde gönderilmezse geçici tutuklama veya adli kontrol kaldırılır; tam talep sonradan gelirse kanuna uygun yeni koruma tedbirleri alınabilir.

Dosya ağır ceza mahkemesine ulaştıktan sonra 16/2 gereği iade tutukluluğu en geç otuzar günlük sürelerle incelenir; 30. gün otomatik tahliye tarihi değildir. 16/3 uyarınca kabul edilebilirlik kararının kesinleşmesinden itibaren bir yıl içinde 19. madde kapsamında yürütme iade kararı verilmezse koruma tedbirleri kaldırılır. Bir yıllık süre yakalama anında başlamaz. Her tutuklama, inceleme ve adli kontrol kararının gerekçeli nüshası alınmalıdır.

Ayrıca 6706 sayılı Kanun’un 16/4. maddesi, iade amacıyla toplam tutukluluk süresinin iade talebine konu suç için hükmolunan veya hükmolunabilecek cezanın infaz süresini aşamayacağını öngörür. Müdafi, suç isnadını ve fiilî tutukluluk geçmişini bu üst sınırla karşılaştırmalıdır. Bu sınır, 18/40 günlük geçici tutuklama sürelerinden, 30 günlük inceleme aralığından ve kesinleşme sonrası bir yıllık koşuldan farklıdır.

Teslim aşamasında ayrı bir süre daha vardır. 6706 sayılı Kanun’un 20/2. maddesi uyarınca talep eden devlet, kararlaştırılan teslim tarihinde haklı bir neden olmaksızın kişiyi teslim almazsa o tarihten itibaren otuz gün sonra mahkemenin koruma tedbirleri kaldırılır. Bu otuz gün, 16/2. maddedeki tutukluluk inceleme aralığı değildir. Müdafi, kararlaştırılan teslim tarihini ve haklı gecikme nedenini somut dosyadan doğrulamalıdır.

İtiraz, Yargıtay temyizi ve ayrı yürütme kararı

Başvurulacak kanun yolu kararın türüne bağlıdır. 14. maddedeki geçici tutuklama ile 16. maddedeki koruma tedbirleri için CMK’ya göre yetkili mercie itiraz incelenmelidir. Kişi rızaya dayalı iade yolunu kabul etmişse 17/3 kapsamındaki kabul edilebilirlik kararına itiraz mümkündür. Rıza göstermek ile kişinin başka suçlardan yargılanmasını sınırlayan hususilik ilkesinden açıkça feragat etmek aynı işlem değildir.

Rıza verilmesi kendi başına teslim kararı değildir: basitleştirilmiş usulde 17/4. maddeye göre Merkezî Makamın uygun bulması gerekir. Bu usul ve 17/3 kapsamındaki itiraz, çekişmeli 18. madde temyizinden ve 19. maddedeki yürütme kararından ayrılmalıdır.

Rıza gösterilmeyen iade yargılamasında 18/4 uyarınca başvuru Yargıtaya temyizdir; Trabzon Bölge Adliye Mahkemesine olağan istinaf değildir. Yargıtay için öngörülen üç ay başvuru süresi değil, inceleme süresidir. 1 Haziran 2024 itibarıyla CMK 291’deki genel temyiz süresi gerekçeli hükmün tebliğinden itibaren iki haftadır; uygulanabilir özel ve geçiş hükümleri hemen kontrol edilmelidir. Kesinleşen olumlu kabul edilebilirlik kararından sonra, 19. maddenin güncel şeklinde Dışişleri ve İçişleri bakanlıklarının görüşü, Adalet Bakanının teklifi ve Cumhurbaşkanının onayı gerekir. Mahkeme kararı tek başına teslim talimatı değildir.

Ailenin aynı fiile ilişkin eski yargılama, uluslararası koruma başvurusu, bakmakla yükümlü olunan kişiler veya tercüme eksikliğine dair belgeleri varsa bunlar Trabzon’daki dosyaya bakan müdafie iletilmelidir. 6706 sayılı Kanun’un 11 ve 18. maddeleri somut olaya göre değerlendirme gerektirir; 18/2 uyarınca mahkeme talep eden devletten eksik bilgi isteyebilir. Ancak yalnızca iddia ileri sürülmesi iadeye engel olmayı garanti etmez. Ülke genelindeki itiraz sebepleri için Türkiye’den iadeye karşı hukuki yollar rehberine bakılabilir.

Ailenin hazırlayacağı belgeler ve örnek olay

• Kişinin bütün yazılışlarıyla adı, vatandaşlıkları, doğum tarihi, fotoğrafı ve pasaport sureti.
• Yakalama saati, yeri, birimi ve ilk tutanak; TZX, Ortahisar, Beşikdüzü veya Artvin’de Sarp ayrımı.
• Türk tutuklama, adli kontrol, sınır dışı veya iade kararları; dosya numarası ve tebliğ belgesi.
• Yabancı yakalama kararı, varsa INTERPOL referansı, talep eden devlet, çeviriler ve resmî talebin ulaşma bilgisi.
• Tercüman ihtiyacı, güvenli tutulma için gerekli tıbbi bilgiler ve kişinin istediği konsolosluk irtibatı.
• Hukuken ilgili ikamet ve aile belgeleri; müdafiin belirlediği tasdik ve tercümeler.

Varsayımsal örnek: Gürcistan vatandaşı bir kişi başka devletin uyarısı üzerine TZX’de durduruluyor. Ailesi önce 14. maddeye dayanan Türk kararını ve Trabzon savcılık dosyasını araştırmalıdır; Sarp kapısına gitmemelidir. Yakalama aslında Sarp’ta olmuşsa ilk başvuru Artvin tarafınadır ve Trabzon’a nakil ancak kayıtlarla doğrulanır. Ulusal kurallar aynı olsa da ilk başvurulacak makam değişir.

Sözleşmeler, Avrupa yakalama emri ve AİHM tedbiri

Türkiye AB Avrupa tutuklama müzekkeresi sistemine katılmaz; AB ülkesinden gelen talep de Türkiye bakımından iade usulüdür. Türkiye 1957 tarihli Suçluların İadesine Dair Avrupa Sözleşmesi’ne (ETS 024) ve 1 Kasım 2016 itibarıyla kendisi için yürürlüğe giren Üçüncü Ek Protokol’e (CETS 209) taraftır. Türkiye’nin beyanları basitleştirilmiş iadede de Sözleşme’nin 12. maddesindeki evrakı şart koşar; rıza ile hususilikten açık feragat ayrıdır ve açıklanan koşullarda geri alma mümkündür. Talep eden devletin taraflık durumu ve çekinceleri ayrıca doğrulanmalıdır.

Mamatkulov ve Askarov/Türkiye kararında (AİHM Büyük Daire, 4 Şubat 2005) Mahkemenin 39. Kural kapsamında bildirdiği tedbire uymamak 34. maddeyi ihlal etmiş, o dosyadaki kanıtlara göre 3. madde ihlali bulunmamıştır. Tedbir istisnaidir; yalnızca başvurulması teslimi kendiliğinden durdurmaz. Ülke genelindeki aşamalar için Türkiye'den iade rehberine bakın.

Yakınların sık sorduğu sorular

Site ekibi, ayrı yetkilendirilmiş Türk müdafi ile sınır ötesi savunma koordinasyonunu başvuru formu üzerinden sağlayabilir.