Bursa’da iade avukatı: ağır ceza mahkemeleri ve usul

Bursa'da iade dosyasına hangi mahkeme ve savcılık bakar?

6706 sayılı Cezaî Konularda Uluslararası Adlî İş Birliği Kanunu'nun 15. maddesine göre iade talebinin kabul edilebilirliğine, aranan kişinin bulunduğu yerdeki görevli ve yetkili ağır ceza mahkemesi karar verir. Adalet Bakanlığı merkezî makam olarak yabancı devletin başvurusunu değerlendirir; uygun bulunan evrak ilgili ağır ceza mahkemesi nezdindeki Cumhuriyet başsavcılığına gönderilir ve başsavcılık mahkemeden karar ister. Kişinin seyahat etmek istediği şehrin adı tek başına dosyanın hangi mahkemede olduğunu göstermez; kararın tarihi, esas numarası ve dosyayı yürüten savcılık bulunmalıdır.

Bursa merkezde Uluyol Adalet Sarayı'nın resmî adresi Hacıilyas Mahallesi, Kıbrıs Şehitleri Caddesi No. 21, Osmangazi'dir. Resmî birim listesinde Bursa ağır ceza mahkemeleri, sulh ceza hâkimlikleri, Bursa Cumhuriyet Başsavcılığı, Yakalama Bürosu ve Nöbet Hizmetleri Bürosu yer alır. Geçici tutuklama bakımından sulh ceza hâkimliği ile iade talebinin kabul edilebilirliğine bakacak ağır ceza mahkemesinin farklı görevler yaptığını bilmek gerekir. Kalemden ve müdafiden dosyanın gerçekten hangi numaralı mahkemeye tevzi edildiği teyit edilmelidir.

Gemlik ve Yenişehir Havalimanı neden başka bir yargı çevresine bağlanabilir?

Bursa hem ilin hem şehir merkezinin adıdır. İl sınırları içinde farklı adliyeler ve yargı çevreleri vardır. Gemlik Adliyesinin resmî sitesinde Gemlik Ağır Ceza Mahkemesi ve Gemlik Sulh Ceza Hâkimliği ayrı birimler olarak gösterilmiştir; adres Hisar Mahallesi, 242. Sokak No. 14, Gemlik'tir. Bu nedenle Gemlik'te yakalanan bir kişinin dosyasını yalnızca Uluyol'da aramak yanlış yere başvuru yapılmasına neden olabilir. Mustafakemalpaşa'nın da ayrı adlî teşkilatı bulunmaktadır; güncel mahkeme ve iş bölümü bilgileri ayrıca kontrol edilmelidir.

Bursa Yenişehir Havalimanı'nın IATA kodu YEI olup iç ve dış hat trafiği vardır; Bursa merkeze yaklaşık 50 kilometre mesafededir. İnegöl Adliyesinin resmî portalı Yenişehir ve İznik adliyelerini kendi mülhakatı içinde göstermekte, yayımlanan listelerde İnegöl 1. ve 2. Ağır Ceza Mahkemesi yer almaktadır. YEI'de yakalanan bir kişinin dosyasının İnegöl/Yenişehir yargı çevresinde mi yoksa başka bir yerde mi bulunduğu savcılık evrakıyla doğrulanmalıdır. İstanbul havalimanlarında gerçekleşen yakalamalar ise bu sayfadaki Bursa merkezli başlangıç noktasından farklıdır.

İnegöl Adliyesinin 2024 yılı resmî faaliyet raporunda Yenişehir Sulh Ceza Hâkimliği ile Yenişehir Cumhuriyet Başsavcılığı, Yenişehir Adliyesindeki ayrı birimler olarak gösterilir. Havalimanındaki yakalamadan hemen sonra bu ayrım önem taşır: ilk tutuklama veya koruma tedbiri kararı Yenişehir'deki hâkimlikten çıkabilir; geri verme talebinin kabul edilebilirliğine ilişkin sonraki dosya ise İnegöl ağır ceza mahkemelerinin yargı çevresinde ele alınabilir. İlk tedbir kararını ve sonraki mahkemeye sevk evrakını ayrı ayrı isteyin; savcılık, sulh ceza hâkimliği ve ağır ceza mahkemesinin görevlerini birbirine karıştırmayın.

İlk 72 saat: duruşma süresi değil, pratik hareket planı

İlk 72 saate ilişkin bu bölüm bir kanunî karar verme süresi öngörmez. İade yargılamasının 72 saatte sonuçlandırılacağına dair genel bir kural yoktur. 6706 sayılı Kanun'un 14. maddesinin üçüncü fıkrasında düzenlenen geçici tutuklama talebine dayanılarak yakalanan kişi, yakalandıktan sonra en geç 24 saat içinde geçici tutuklama hakkında karar verilmesi için sulh ceza hâkimi önüne çıkarılır. Hâkim geçici tutuklama, adlî kontrol veya serbest bırakma yönünde değerlendirme yapar. Başka bir yerli ceza soruşturması kapsamında yakalanma farklı bir hukukî dayanağa dayanabilir.

Yakalama saatini, yeri, kolluk birimini, talepte bulunan devleti ve evrak numarasını hemen kaydedin. Müdafi talebinde bulunun, ihtiyaç varsa tercüman isteyin ve yazılı kararı edinin. Sağlık bilgileri, açık kimlik ve teyit edilebilir ikamet adresi adlî kontrol değerlendirmesinde önemli olabilir. İzleyen 24–72 saatte müdafi resmî iade evrakının gelip gelmediğini, dosyanın hangi ağır ceza mahkemesine gönderileceğini ve mevcut tutuklama kararına karşı hangi kanun yolunun açık olduğunu inceler. İlk hâkim önüne çıkarılma ile iade esasına ilişkin nihai karar karıştırılmamalıdır.

INTERPOL kırmızı bülteni tek başına tutuklama için yeterli midir?

Hayır. Kırmızı bülten Türk mahkemesinin iade kararı veya kendiliğinden geçerli bir tutuklama kararı değildir. Adalet Bakanlığının 20 Kasım 2024 tarihli 184 sayılı Genelgesi, 6706 sayılı Kanun'un 14. maddesinin birinci fıkrası kapsamında Bakanlığın uygun görüşü alınmadan doğrudan kırmızı bülten veya talep eden devletin diğer evrakına dayanılarak geçici tutuklama kararı verilemeyeceğini belirtir. Müdafi, yabancı devlet talebinin Bakanlıkça hangi işlemden geçirildiğini ve hangi hâkimin hangi dayanakla karar verdiğini görmelidir.

Kanun'un 14. maddesinin ikinci fıkrasında, Türk Ceza Kanunu'nun 12. maddesinin üçüncü fıkrasının (a) bendindeki belirli suçlarla ilgili dar kapsamlı bir düzenleme de vardır. Bundan bütün uluslararası aramalar için genel bir istisna çıkarılamaz. Ayrıca ayrı bir Türk yakalama kararı veya yabancılar hukukuna dayalı idarî gözetim bulunabilir. Dolayısıyla yalnızca kırmızı bültenin varlığına bakarak bütün özgürlükten yoksun bırakma tedbirlerini aynı başlık altında değerlendirmemek gerekir.

Geçici tutuklama ve sonraki tutuklulukta hangi süreler hesaplanır?

1957 tarihli Suçluların İadesine Dair Avrupa Sözleşmesi'nin 16. maddesi uygulandığında resmî iade evrakının ulaştırılması için 18 günlük aşama ve geçici tutuklama bakımından 40 günlük üst sınır söz konusudur. Türkiye'nin 22 Ocak 2025 tarihinde güncellenmiş Avrupa Konseyi usul notuna göre 18 günü aşan uzatma için açık talep gerekir. Başlangıç tarihi fiilî yakalama tarihidir. Hangi devletin talepte bulunduğu, geçerli sözleşme ve çekinceler araştırılmalıdır. Andlaşma olmadan mütekabiliyet kapsamında 6706 sayılı Kanun'un 14. maddesinin dördüncü fıkrası da geçici tutuklama süresini en fazla 40 gün olarak belirler.

Yabancı devletin iade evrakı ilgili süre içinde gönderilmezse 14. maddenin altıncı fıkrasına göre geçici tutuklama veya adlî kontrol kararı kaldırılır. Daha sonra usulüne uygun iade talebi alınması yeni koruma tedbirlerine engel değildir. İade sürecindeki tutukluluk, 16. maddenin ikinci fıkrasına göre ağır ceza mahkemesince en geç 30'ar günlük aralıklarla incelenir. Aynı maddenin üçüncü fıkrası, iade talebinin kabulüne ilişkin mahkeme kararının kesinleşmesinden itibaren bir yıl içinde 19. madde uyarınca iade kararı verilmezse koruma tedbirlerinin kaldırılmasını öngörür. Dördüncü fıkra da toplam tutukluluk süresini isnat edilen suç bakımından öngörülen veya hükmedilen ceza süresiyle sınırlar. Bunların hiçbiri otomatik bir yıllık tutukluluk izni değildir.

Müdafi, tercüman ve konsolosluk desteği nasıl sağlanır?

Bursa Barosunun resmî iletişim sayfasında ceza muhakemesi müdafi görevlendirmelerine ilişkin CMK Servisi için 0224 272 50 44, ayrı koşullara tâbi Adli Yardım Servisi için 0224 223 28 23 numaraları yayımlanmıştır. Bu iki hizmet aynı usul değildir; her iade talebinde ücretsiz müdafi görevlendirilmesinin koşulları somut olayın hukukî durumuna göre değerlendirilmelidir. Yakalanan kişi en başta bir avukatla görüşme ve gerektiğinde görevlendirme talebini kayda geçirmelidir.

Türkçeyi yeterince anlayamayan veya kendini anlatamayan kişi, önemli sorgu ve işlemlerde uygun tercüman ihtiyacını açıkça bildirmelidir. Konuştuğu dil, sağlık ihtiyaçları ve tabiiyetleri tutanağa yazdırılmalıdır. Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 95. maddesi yakının haberdar edilmesini ve yabancı kişinin yazılı olarak karşı çıkmaması hâlinde konsolosluğa bildirim yapılmasını düzenler; çifte vatandaşlık otomatik olarak iki bildirim anlamına gelmez. Rızaya dayalı iadeye ilişkin beyan veya hususilik kuralına ilişkin ayrı bir feragat, kişinin anlamadığı dilde imzalatılmamalıdır.

Tutulan kişi nerede olabilir ve ziyaret nasıl düzenlenir?

Kişi önce emniyet veya jandarma biriminde, sonra ceza infaz kurumunda tutulabilir; başka bir hukukî işlem yürütülüyorsa geri gönderme merkezinde idarî gözetim altında da bulunabilir. Bursa H Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumu'nun Balat, Nilüfer'de bulunduğu resmî kurum sayfasında belirtilmiştir; Bursa adliye dizininde E tipi ceza infaz kurumuna da bağlantı vardır. Bu bilgiler belirli bir kişinin hangi kurumda bulunduğunu kanıtlamaz. Müdafi güncel tutma yerini yetkili makamdan teyit etmelidir.

Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğünün yabancı mahpus ziyaretlerine ilişkin açıklamalarında kimlik, yakınlık belgesi, ilgili Cumhuriyet başsavcılığına başvuru ve izin şartları yer alır. Kurumun kesin adresi ve ziyaret koşulları öğrenilmeden yolculuk planlanmamalıdır. Müdafi görüşmeleri, aile ziyaretleri ve konsolosluk görüşmeleri farklı hukukî kurallara tabidir. İdarî sınır dışı işlemi ile cezaî iadeye ilişkin karar da birbirinden ayrılmalıdır; biri diğerinin usulünü otomatik olarak değiştirmez.

Bursa'daki kararlara karşı itiraz veya temyiz nereye yapılır?

Önce hangi kararın tartışıldığı belirlenmelidir. Geçici tutuklama ve adlî kontrol kararlarına karşı ilgili Ceza Muhakemesi Kanunu hükümleri uyarınca itiraz gündeme gelebilir. 6706 sayılı Kanun'un 17. maddesinin üçüncü fıkrasındaki rızaya dayalı iade usulünde verilen mahkeme kararına da itiraz edilebilir; dördüncü fıkra bu usulde kararın yerine getirilmesini merkezî makamın onayına bağlar. Rızaya dayalı iade ile hususilik korumasından ayrıca feragat etmek aynı işlem olarak varsayılmamalıdır.

Özel bir hüküm yoksa ve 1 Haziran 2024 sonrası karar rejimi uygulanıyorsa CMK 268'e göre itiraz süresi kararın öğrenilmesinden itibaren iki haftadır. İtiraz mercii kararı veren sulh ceza hâkimliğine veya ağır ceza mahkemesine göre CMK 268'in üçüncü fıkrasından tespit edilir; her itiraz Bursa Bölge Adliye Mahkemesine gitmez. Rıza gösterilmemişse 6706 sayılı Kanun'un 18. maddesi uyarınca iadenin kabul edilebilirliği kararına karşı doğrudan Yargıtayda temyiz mümkündür; dördüncü fıkrada bu başvurunun üç ay içinde sonuçlandırılması öngörülür. CMK 291 gerekçeli kararın tebliğinden itibaren kural olarak iki haftalık temyiz süresi öngörür; önceki kararlar için geçiş hükümleri kontrol edilmelidir. Her sürenin hangi tebliğ veya öğrenme anından başladığı ayrıca hesaplanır.

Tutuklama veya adli kontrol kararını gerçekten bir sulh ceza hâkimliği vermişse, CMK 268/3-b uyarınca itirazı kural olarak o yargı çevresindeki asliye ceza mahkemesi hâkimi inceler. Asliye ceza hâkimi aynı zamanda sulh ceza hâkimliği görevini yerine getiriyorsa inceleme yetkisi ağır ceza mahkemesi başkanına geçer. CMK 268/1 gereği itiraz kural olarak kararı veren mercie sunulur; merci kararını düzeltmezse itirazı yetkili makama gönderir. Diğer sulh ceza tedbirleri ve ağır ceza mahkemesi kararları bakımından itiraz mercileri farklıdır. Tutuklama itirazı, 6706 sayılı Kanun'un 18/4 maddesi gereği iadenin kabul edilebilirliği kararına karşı Yargıtay'da yapılan temyizle aynı yol değildir.

Anayasa Mahkemesi ve AİHM kararları Bursa dosyasına ne kazandırır?

Anayasa Mahkemesi, Samira Alakbarova başvurusunda (2018/19302, 22 Şubat 2022) iade sürecindeki tutuklamanın hukuka aykırılığı yönünden kişi hürriyeti ve güvenliği hakkının ihlal edildiğine karar vermiştir. Bu karar, tutukluluğun devamında somut, güncel ve gerekçeli değerlendirme yapılmasının önemini gösterir. Ancak geçici tutuklamanın 40 günlük aşamasıyla resmî iade evrakından sonraki koruma tedbirlerinin hukukî niteliği farklı olduğundan, herkese kendiliğinden 40. günde tahliye hakkı tanıyan bir hüküm değildir.

Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, Kunshugarov/Türkiye kararında (60811/15 ve 54512/17, 14 Ocak 2025), Kazakistan'a dönüş öncesi kötü muamele riskinin yeterince değerlendirilmediği sonucuna varmıştır. Mahkeme ölüm cezası tehlikesini, verilen güvenceleri ve birbiriyle kesişen sınır dışı ile iade işlemlerini ayrı ayrı incelemiştir. Bu kararlar Türk makamlarının insan hakları yükümlülükleri bakımından önemlidir, fakat Bursa mahkemesi için özel iş bölümü kuralı, herkes için otomatik tahliye veya kendiliğinden durdurma kararı oluşturmaz. Somut itirazda sonraki ilgili içtihatlar da araştırılmalıdır.

Aile veya yabancı avukat ilk olarak hangi belgeleri göndermelidir?

Kişinin tam adı, doğum tarihi, bütün vatandaşlıkları, konuştuğu dil, güvenli aile irtibatı, tam yakalama yeri ve yerel saatini hazırlayın. Merkez Bursa, Gemlik, YEI Havalimanı, İnegöl veya başka yer olup olmadığını açıkça yazın. Biliniyorsa kolluk birimi, güncel tutulduğu kurum, Türkçe dosya numarası, savcılık, mahkeme ve yazılı kararları iletin. Yabancı yakalama kararı, INTERPOL bildirimi, iddianame veya mahkûmiyet kararını, doğrulanmamış bilgileri ayrıca işaretleyerek ekleyin.

Sabit adres, sağlık raporları ve yakınlık belgeleri tutukluluk ve adlî kontrol değerlendirmesi için yararlı olabilir. Olası sınır dışı kararı veya idarî gözetim evrakını da saklayın; bunlar iade dosyasından ayrı işlem olabilir. Yabancı belgeler için usulüne uygun tercüme veya doğrulama gerekebilir. Rastgele seçilen mahkemeye belge göndermek geçerli bir kanun yolu başvurusunun yerini tutmaz ve kendiliğinden iade işlemini durdurmaz.

• Tam kimlik, doğum tarihi, dil ve bütün vatandaşlıklar.
• Bursa merkez, Gemlik, YEI veya İnegöl’de yakalamanın kesin saati ve yeri.
• Doğrulanmış tutma yeri, savcılık, mahkeme, dosya ve kararlar.
• Yabancı yakalama kararı, INTERPOL bildirimi ve ceza evrakı.
• İkamet, sağlık ihtiyaçları ve aile ilişki belgeleri.
• İade dışında verilen sınır dışı veya idarî gözetim kararı.

Yerel mahkeme dışında hangi kararlar verilir?

İadenin ülke genelindeki koşulları 6706 sayılı Kanun, ilgili sözleşmeler ve devletlerin çekinceleriyle belirlenir. Adalet Bakanlığının açıklamasına göre Türkiye 1957 tarihli Suçluların İadesine Dair Avrupa Sözleşmesi ile dört ek protokole taraftır; somut talepte karşı devletin sözleşme durumu, ikili andlaşmalar ve mütekabiliyet kontrol edilmelidir. Avrupa Birliği ülkeleri arasındaki Avrupa Tutuklama Müzekkeresi Türkiye'den yapılan iadelerin hukukî usulü değildir. 18. madde kapsamındaki normal yargılama sonunda verilen kabul edilebilirlik kararı doğrudan teslim anlamına gelmez; güncel Bakanlık düzenlemesine göre bakanlıkların görüşleri ve Adalet Bakanının teklifi üzerine Cumhurbaşkanı onayı içeren ayrı yürütme aşaması vardır.

İadenin bütün ret nedenleri, Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru ve uluslararası tedbirler bu yerel adliye rehberinin değil ülke ve kanun yolu rehberlerinin konusudur. Bursa sayfasında amaç doğru mahkeme ve savcılığı bulmak, yakalama ile sonraki aşamaları ayırmak ve gerekli belgeleri toplamaktır. Dosyanın tarihli kararları olmadan „Bursa'da iade şu kadar sürer“ demek güvenilir olmaz.

Türkiye’den iade işlemleri rehberi · Türkiye’den iadeye karşı kanun yolları · İstanbul mahkemeleri rehberi

Varsayımsal örnek: YEI Havalimanında yabancı arama kaydı

Gürcistan vatandaşı bir yolcu Bursa Yenişehir Havalimanına gelirken yabancı bir devletin arama kaydı nedeniyle durduruluyor. Ailesine yalnızca „Bursa'da“ olduğu söyleniyor. İlk yapılacak işlem merkezdeki rastgele bir ağır ceza mahkemesine itiraz vermek değil; yakalama tutanağını, savcılığı ve Yenişehir/İnegöl bağlantılı görevli makamı tespit etmektir. Müdafi 14. maddenin birinci fıkrasındaki Bakanlık uygun görüşünün bulunup bulunmadığını, ikinci fıkradaki dar istisnayı veya bağımsız başka bir yakalama dayanağını ayrı ayrı inceler.

Resmî iade evrakı sonra ulaşırsa dosyanın hangi ağır ceza mahkemesine geçtiği ve tutukluluk incelemeleri takip edilir. Rıza beyanından önce özel usulün sonuçları açıklanmalıdır; geçici tutuklamaya itiraz, rızaya dayalı karara itiraz ve olağan iade yargılamasında Yargıtay temyizi aynı kanun yolu değildir. Örnek gerçek bir dosyanın sonucunu değil, aile ve müdafinin izleyeceği doğrulama sırasını gösterir.

Site, sınır ötesi savunma taleplerini bağımsız yerel avukatlarla koordine eder; somut dosyanız için dosyanıza ilişkin değerlendirme isteyin.