İstanbul İade Avukatı: Ağır Ceza Mahkemeleri ve Yerel Süreç

İstanbul'da hangi adliye ve mahkeme yetkilidir?

İstanbul tek bir ağır ceza yargı çevresinden ibaret değildir. 6706 sayılı Kanun'un 15. maddesi, kişinin bulunduğu yer ağır ceza mahkemesini yetkili kılar; kişinin yeri belli değilse Ankara ağır ceza mahkemesi yetkilidir. İade hakkında karar verilmesi için ilgili Cumhuriyet başsavcılığı mahkemeye başvurur. Dosya numarasını, tutuklama kararını veren yargı merciini ve iade dosyasına bakan ağır ceza mahkemesini öğrenin. Kişinin başka bir ceza infaz kurumuna götürülmesi, dosya görülmeden yetkinin mutlaka değiştiği anlamına gelmez.

Havalimanı işletmecisine göre Sabiha Gökçen, Anadolu yakasındaki Pendik ilçesindedir. Havalimanındaki nöbetçi hâkim acil işlemi yapabilir; bu durum, iade esasına ilişkin dosyanın mutlaka aynı hâkimlikte kalacağını göstermez. Kartal'daki İstanbul Bölge Adliye Mahkemesinin yakın olması da 6706 sayılı Kanun'un 18. maddesine karşı olağan istinaf yolu bulunduğu anlamına gelmez: bu karara karşı özel doğrudan Yargıtay temyizi öngörülmüştür.

İlk 72 saat: kanunî süre değil, uygulamaya yönelik kontrol planı

Buradaki 72 saat yalnızca pratik iş listesidir; başlı başına yasal bir tutma süresi değildir. Önce ülkeye girişin reddi, Türkiye'deki bir yakalama emri, yabancı devletin geçici tutuklama talebi ve tam iade evrakını birbirinden ayırın. Özgürlüğü kısıtlayan Türk işlem ve kararının örneğini isteyin. INTERPOL kırmızı bülteni kişinin bulunmasına yönelik bir bildirimdir; kendiliğinden kesin iade kararı değildir.

Geçici tutuklamanın azami süresi uygulanacak antlaşmaya bağlıdır. 1957 tarihli Suçluların İadesine Dair Avrupa Sözleşmesi'nin 16. maddesi, tam talebin gelmemesi hâlinde 18 gün sonrasında geçici salıvermeye olanak tanır ve bu rejimde 40 günü aşmayan bir süre belirler. Antlaşmada farklı hüküm yoksa mütekabiliyet çerçevesinde 6706 sayılı Kanun'un 14(4). maddesi en fazla 40 gün öngörür. Evrak ilgili süre içinde gönderilmezse 14(6) uyarınca geçici tutuklama veya adlî kontrol kaldırılır. Daha sonra tam talebin gelmesi üzerine 16. madde kapsamında ayrı koruma tedbirine karar verilebilir; dolayısıyla kırkıncı günde her durumda kesin özgürlük sağlandığı söylenemez.

Kişi nerede tutuluyor, avukat ve tercüman nasıl bulunur?

Havalimanı veya adliye adı tek başına ceza infaz kurumunu göstermez. Bakırköy Adliyesinin resmî sitesinde Metris kurumlarına ve Bakırköy Kadın Ceza İnfaz Kurumuna bağlantı vardır, fakat bu, aranan belirli kişinin oralarda tutulduğunun kanıtı değildir. Nakiller mümkündür. Kesin kurum bilgisi ve iletişim usulü için başsavcılık, müdafi veya resmî dosya kaydı kontrol edilmelidir. Teyitsiz adrese orijinal pasaport veya para göndermeyin.

İstanbul Barosu, ceza muhakemesi (CMK) müdafi görevlendirmesi için merkezî iletişim bilgileri yayımlar; Kartal ve Bakırköy için ayrı gösterdiği birimler muhasebe birimleridir, halka doğrudan müdafi görevlendirilmesini garanti eden başvuru noktaları değildir. Seçilmiş müdafii bulunmayan kişi, kolluk, savcı veya hâkimden ilgili müdafi görevlendirme usulünün işletilmesini ve tercüman sağlanmasını istemelidir. Müdafi dosyayı ve tutukluluk kayıtlarını temin etmeli; görüşme ve telefon usulünü ilgili kurumdan doğrulamalıdır. Yabancı kişi uygulanacak kurallar çerçevesinde konsoloslukla temas isteyebilir; konsolosluk müdafinin yerine geçmez ve tahliye kararı vermez.

Geçici tutuklamaya itiraz ile iade kararının temyizi farklıdır

Sulh ceza hâkimliği tarafından verilen geçici tutuklama veya adlî kontrol kararına karşı itiraz, iade kararına yönelik temyizden ayrı bir kanun yoludur. CMK 268(1) uyarınca, kanunda özel hüküm yoksa itiraz kararın ilgilisi tarafından öğrenildiği günden itibaren iki hafta içinde kararı veren mercie yapılır; süre her durumda yakalamadan veya resmî tebliğden başlamaz. CMK 268(3)(b) gereğince sulh ceza hâkimliğinin tutuklama veya adlî kontrol kararına itirazı kural olarak yargı çevresindeki asliye ceza mahkemesi hâkimi inceler; sulh ceza işini asliye ceza hâkimi görmüşse merci ağır ceza mahkemesi başkanıdır. Ağır ceza mahkemesinin kendi koruma tedbiri kararlarına itiraz bakımından CMK 268(3)(c) uygulanır; kural olarak takip eden ağır ceza mahkemesi dairesi görevlidir. 7499 sayılı Kanunun iki haftalık süresi 1 Haziran 2024 ve sonrasında verilen kararlara uygulanır. Müdafi kararın kendisini, öğrenme tarihini ve özel veya geçiş hükümlerini dosyadan kontrol etmelidir. CMK 269 uyarınca itiraz başvurusu kararın yerine getirilmesini kendiliğinden durdurmaz; kararı veren veya inceleyecek merci ayrıca geri bırakılmasına karar verebilir.

Kişi rızaya dayalı iadeyi kabul etmiyorsa, ağır ceza mahkemesi 6706 sayılı Kanun'un 18. maddesi kapsamında yasal şartları, antlaşmayı ve yabancı belgeleri inceler. Bu mahkemenin 18(4) uyarınca verdiği karara karşı, olağan İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi istinafı değil doğrudan Yargıtay temyizi açıktır; CMK'nın 285. maddesi bu istisnayı korur. Yargıtay'ın başvuruyu üç ay içinde sonuçlandırması gerekir. Bu süre bütün iade sürecinin üç ayda biteceği taahhüdü değildir. CMK 291'de temyiz için genel süre, gerekçeli hükmün tebliğinden itibaren iki haftadır; uygulanacak geçiş hükmü ayrıca araştırılmalıdır.

Kişi rızaya dayalı iade usulüne açıkça rıza gösterirse, 17. maddeye göre ağır ceza mahkemesi karar verir ve bu karara karşı itiraz yolu vardır; 18. madde temyiziyle aynı yol değildir. Rızanın sonuçları ile varsa hususilik ilkesinin sağladığı korumadan vazgeçilmesinin sonucu ayrı ayrı anlatılmalıdır. Rızaya dayalı iade kararının yerine getirilmesi, 17(4) uyarınca Merkezî Makamın onayına bağlıdır. Olağan usulde kesinleşmiş mahkeme kararı da tek başına teslim emri değildir: 19. maddeye göre ilgili bakanlıkların görüşleri alınır, Adalet Bakanı teklif eder ve Cumhurbaşkanı onaylar. 2016 tarihli ilk kanun metninde Başbakan yazması, 2018 yılındaki değişiklik nedeniyle bugün uygulanacak yetkiyi göstermez.

İade amacıyla tutukluluk, 16(2) gereğince ağır ceza mahkemesince teslime kadar en geç otuzar günlük aralıklarla incelenmelidir. 16(3)'teki bir yıllık süre, 19. madde uyarınca yürütme kararı verilmemişse mahkemenin iadeyi kabul kararının kesinleşmesinden başlar; yakalamadan başlamaz. 16(4)'e göre toplam tutukluluk, ilgili suç nedeniyle alınabilecek veya hükmolunan hapis cezasının infaz süresini aşamaz. 20(2)'deki 30 gün ise haklı bir neden olmaksızın kişinin alınmadığı, karşılıklı kararlaştırılan teslim tarihinden itibaren hesaplanır. Bu süreler birbirine karıştırılmamalıdır.

Sabiha Gökçen'den başlayan Anayasa Mahkemesi kararı

Jalal Baghırov kararında (Anayasa Mahkemesi, bireysel başvuru 2021/28076, 19 Aralık 2023), Sabiha Gökçen'de yakalanan kişi önce İstanbul Anadolu 7. Sulh Ceza Hâkimliği önüne çıkarılmış, iade dosyası daha sonra İstanbul Anadolu 2. Ağır Ceza Mahkemesi tarafından ele alınmıştır. Bu mahkeme numaraları sadece geçmişteki somut dosyayı gösterir; bugünkü bütün SAW yakalamalarına uygulanacak sabit bir tevzi değildir. Anayasa Mahkemesi, rızanın açıklandığı duruşmadan sonraki çok sayıda ay boyunca 16(2)'deki tutukluluk incelemelerinin yapılmaması ve tahliye taleplerinin karara bağlanmaması nedeniyle kişi hürriyeti ve güvenliği hakkının ihlal edildiğine hükmetmiştir. Her geçici tutuklamayı veya rızayı kendiliğinden hukuka aykırı saymamıştır. Güncel dosyada müdafi, tüm otuz günlük incelemelerin tarihini ve gerekçesini, yanıtsız tahliye taleplerine ilişkin yazılı kararları istemelidir.

İstanbul'daki ağır ceza mahkemesi için hangi belgeler toplanmalı?

Yabancı talebi Türk dosyasındaki işlemlerle eşleştirin. Talep eden devleti, ilgili antlaşmayı ve çekincelerini, usulüne uygun tercüme edilmiş iddianameyi veya mahkûmiyet hükmünü, kimliği, çifte cezalandırılabilirliği, zamanaşımını, daha önce kesinleşmiş yargı kararlarını ve bireysel kötü muamele riskini değerlendirin. 6706 sayılı Kanun'un 11. maddesinde iadeyi kabul etmeme sebepleri ve bazı cezai güvencelerle ilgili koşullar bulunur. 11(4), uzun süredir Türkiye'de bulunma, evlilik veya çocuklar gibi kişisel nedenlerle kişi ya da ailenin fiilin ağırlığıyla orantısız mağduriyetini dikkate alma imkânı verir; bunlar otomatik ret sebebi değildir. Türk vatandaşlarının iadesi kural olarak yasaktır; Uluslararası Ceza Mahkemesine ilişkin özel istisna ayrıca değerlendirilmelidir. Suça yalnızca “siyasi” demek yeterli hukuki inceleme değildir.

• Tutulan kişi: kimlik, vatandaşlık, ikamet, sağlık belgeleri, tercüman ihtiyacı, yakalama ve tutuklama kararları, tebliğ kayıtları.
• Aile: kesin havalimanı, saat, doğrulanmış son konum, dosya numarası, mevcut avukat bilgisi ve iletişim; gerekliyse evlilik, çocuk, bakmakla yükümlülük belgeleri.
• Yabancı ülkedeki avukat: tasdikli usul belgeleri, iddianame ve hüküm, ceza infaz bilgisi, zamanaşımı, önceki davalar ve somut kötü muamele riski delilleri.
• Türk müdafi: gerçek ağır ceza dosyasını ve ayrı koruma tedbiri dosyasını tespit etmeli, evrakın geliş tarihini ve her sürenin başlangıç olayını kaydetmelidir.

Varsayımsal örnek: Gürcistan vatandaşı, yabancı bir bildirim üzerine İstanbul Havalimanı'nda yakalanır. İlk işlemleri Gaziosmanpaşa havalimanı adli birimi yürütür. 14. maddeye göre geçici tutuklama istenirse bu konuda sulh ceza hâkimi karar verir; iadenin kabul edilebilirliğini ise daha sonra yetkili ağır ceza mahkemesi inceler. Aynı kişi SAW'da yakalansaydı Anadolu yakasındaki nöbetçi merci ve dosya yönlendirmesi ayrıca araştırılmalıydı.

İade ile idari sınır dışı aynı hukuki işlem değildir

6706 sayılı Kanun'un 12. maddesine göre iade sürecindeki yabancı, Merkezî Makamın görüşü alınmadan sınır dışı edilemez; iade talebi reddedilen devlete gönderilmesi için de aynı görüş gereklidir. Göç idaresinin idari gözetimi ile adli iade tutukluluğu farklı hukuk yollarına tabidir. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin Kunshugarov/Türkiye kararında (60811/15 ve 54512/17, 14 Ocak 2025) iade öncesinde gerçek kötü muamele riskinin yeterince incelenmemesi nedeniyle AİHS'nin 3. maddesinin ihlali saptanmıştır. Mahkeme ölüm cezası, güvenceler, idari gözetim ve durdurucu etkili başvuru konularını ayrıca değerlendirmiştir. Her risk iddiasının kendiliğinden iadeyi engellediğine karar vermemiştir. Somut delil, gidilecek ülke ve süresinde başvuru önemlidir.

Ülke çapındaki usul için Türkiye'den iade rehberine, ret sebepleri ve kanun yolları için iade kararına karşı başvuru rehberine bakılabilir. Bu sayfanın amacı İstanbul'un farklı havalimanları ve adliyelerinde doğru dosyayı bulmaktır.

Lex Agency, sınır ötesi savunmanın usulüne uygun görevlendirilmiş yerel avukatlarla koordinasyonunu sağlar. Belgeler için başvuru formu kullanılabilir.